loading
Proszę czekać...
reklama_pozioma
Zanim Królewiec został Kaliningradem
Opublikowano dnia 03.11.2017 13:00
360 lat temu Królestwo Polskie straciło władzę zwierzchnią nad Prusami Książęcymi. Otworzyło to drogę do budowy potężnego państwa pruskiego. Nigdy już polskie chorągwie nie wisiały nad Królewcem – który od ponad pół wieku jest Kaliningradem.

Wikipedia
Leszek Masierak

Historyczna kraina pruska to ziemie pomiędzy dolną Wisłą a Niemnem. Zamieszkiwały je plemiona posługujące się językiem z rodziny bałtyckich, zbliżonym do litewskiego. Kilkanaście plemion nigdy nie stworzyło wspólnej organizacji państwowej. Ich ludność pozostała też przy swojej religii, żyła przede wszystkim z rolnictwa i rybołówstwa – lecz nie gardziła też łupami z wypraw na ziemie sąsiadów – przede wszystkim na Mazowsze i Pomorze. Sąsiednie państwa też łakomie patrzyły na pruskie ziemie, a miały do tego znakomity pretekst w postaci walki z pogaństwem. Podporządkować sobie Prusy próbował już Bolesław Chrobry – choćby poprzez ekspedycję biskupa Wojciecha zakończoną śmiercią misjonarza, rychło ogłoszonego świętym. Wyprawy na ziemie pruskie przygotowywali kolejni polscy książęta, pożądliwie na Prusy patrzyli też Rusini i Duńczycy – ci ostatni kilkakrotnie bez skutku próbowali opanować Półwysep Sambijski.

Strażnicy z ambicjami
Na początku XIII wieku wyprawy przeciw Prusom zyskały rangę krucjat, co spowodowało wzrost zainteresowania wszystkich okolicznych władców. Do gry włączyły się też zakony rycerskie – początkowo hiszpański zakon Calatrava i specjalnie stworzony zakon braci dobrzyńskich. W 1226 roku władca Mazowsza Konrad sprowadził na pogranicze pruskie rycerzy Zakonu Szpitala Najświętszej Marii Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie – według planów książęcych mieli być strażnikami płonącego bez przerwy obszaru nadgranicznego. Lecz wielki mistrz Hermann von Salza miał znacznie szersze plany. Od lat poszukiwał miejsca dla stworzenia państwa zakonnego – próbował wcześniej tego w Siedmiogrodzie, gdzie zaprosił Krzyżaków król Węgier Andrzej II. Mieli tam walczyć z koczowniczym plemieniem Kumanów, lecz natychmiast spróbowali uniezależnić się od królewskiej władzy. Andrzej II przejrzał tę grę i, nie zważając na cesarskie i papieskie protesty, wygnał nieposłusznych zakonników. Lecz Konrad Mazowiecki albo nie wiedział o tych wydarzeniach, albo sądził, że będzie w stanie podporządkować rycerzy zakonnych swojej władzy. Przeliczył się srogo.

Podbój Prus przez Zakon Krzyżacki przebiegał błyskawicznie. Działając niezwykle metodycznie i skutecznie, zakonni rycerze opanowali całe terytorium pruskie już do roku 1283. Prusowie próbowali przeciwstawiać się zbrojnie, wybuchły trzy wielkie powstania, wszystkie zostały jednak krwawo stłumione – według badaczy poległo w nich około stu tysięcy Prusów. Niektórzy z ocalonych uciekli – na Mazowsze, Żmudź, Pomorze. Pozostali natomiast rozpłynęli się w morzu osadników, sprowadzonych przez Krzyżaków z wielu stron – przede wszystkim z księstw niemieckich. Język pruski ostatecznie wymarł na przełomie XVII i XVIII wieku. Natomiast państwo zakonne rosło w siłę – rychło stało się największą potęgą gospodarczą i militarną w rejonie południowego Bałtyku. Krzyżacy podbili nie tylko Prusy – sięgnęli po Pomorze Gdańskie, ziemie chełmińską, dobrzyńską i michałowską, a nawet Kujawy. Złamanie potęgi krzyżackiej stało się koniecznością dla przetrwania Królestwa Polskiego – które po unii z Wielkim Księstwem Litewskim zyskało wreszcie potrzebne do tego środki. Pierwszy wielki cios zadał Krzyżakom Władysław Jagiełło w wojnie lat 1409-11, jego syn Kazimierz Jagiellończyk po trwającej trzynaście lat wojnie (którą toczyło wyłącznie Królestwo, bez pomocy litewskiej) odzyskał w 1466 roku Pomorze, przyłączył do Korony również część dawnych ziem pruskich – Warmię (razem z dawną stolicą krzyżacką – Malborkiem). Pozostałe terytorium państwa krzyżackiego stać się miało polskim lennem; wielki mistrz Zakonu był zobowiązany do hołdu wobec polskiego króla. Nową stolicą zakonnego państwa został Królewiec – miasto założone przez Krzyżaków w ujściu Pregoły w roku 1255, a nazwane na cześć czeskiego króla Przemysła Ottokara II, sojusznika zakonnego w jednej z krucjat antypruskich.

Wydarzenia
więcej
Opinie
więcej
Najnowszy numer
Związek
więcej
Wideo "Konstytucja dla obywateli, nie dla elit". Wywiad z Ewą Tomaszewską
Blogi
avatar
Portal
Stoczniowy

MON szykuje dokumenty do programu Miecznik
Ministerstwo obrony narodowej przekazało redakcji Portalu Stoczniowego informację, że trwa przygotowanie niezbędnych dokumentów umożliwiających wszczęcie postępowania na pozyskanie okrętów obrony wybrzeża o kryptonimie Miecznik. Czy MON wróci do koncepcji wzmocnienia floty okrętów nawodnych?
avatar
Jerzy
Bukowski

Dekalog na szkołach
Wójt tłumaczy, że zareagował na to, jak katolicy traktowani są na Zachodzie, gdzie dyskryminuje się ich, a promuje zło moralne w postaci aborcji, eutanazji, związków homoseksualnych.
avatar
Marek
Budzisz

Marek Budzisz: Czy Poroszenko zaryzykuje pokerowe zagranie?
Choć wybory prezydenckie na Ukrainie dopiero za 9 miesięcy, a parlamentarne jeszcze później, to wszystko wskazuje na to, że zasadnicze rozstrzygnięcia polityczne mogą mieć miejsce w najbliższych tygodniach, jeśli nie dniach.
ciastkoWykorzystujemy pliki "cookies" aby nasz serwis lepiej spełniał Państwa oczekiwania. Możesz zablokować możliwość wykorzystywania tych plików poprzez zmianę ustawień w swojej przeglądarce internetowej.