Mszę św. poprzedziło złożenie wieńca pod tablicą upamiętniającą Polaków ratujących Żydów, odsłoniętą w 2017 r. w Kaplicy Pamięci katedry polowej. Wieniec złożył Jan Józef Kasprzyk, szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych oraz Anna Stupnicka-Bando, prezes Polskiego Towarzystwa Sprawiedliwych Wśród Narodów Świata.

"Okrutny sprawdzian wierności"

W homilii ks. ppłk Mirosław Biernacki przypomniał, że okupowanej przez Niemcy Polsce obowiązywała kara śmierci za ukrywanie obywateli pochodzenia żydowskiego. – Czarne lata II wojny światowej były okrutnym sprawdzianem wierności Bożemu przykazaniu miłości – powiedział kapelan.

Kaznodzieja przywołał historię Sług Bożych – rodziny Ulmów z Markowej, którzy ponieśli męczeńską śmierć ratując Żydów. – To właśnie wiara naszych przodków, przekazywana z pokolenia na pokolenie pozwoliła nam nie zatracić człowieczeństwa nawet wtedy, kiedy próbowano nas upodlić i zniszczyć. Nigdy nie poddaliśmy własnych ideałów – powiedział duchowny. Dodał, że także dziś chcemy w sercach polskich córek i synów zaszczepiać godność, miłość i szacunek do każdego człowieka bez podziału na rasę narodowość czy religię.

Zdaniem ks. Biernackiego mamy „moralny obowiązek pamiętać o naszej historii i czcić jej bohaterów”. – Mamy rozumieć, że wszyscy jesteśmy dziećmi Boga, czy to Polacy, Ukraińcy, Żydzi czy inni ludzie, którzy chcą przemieniać z nami ten skrawek ziemi, jaki dał nam Stwórca, naszą Ojczyznę – Polskę. Mamy ją kochać i tak jak rodzina Ulmów, troszczyć się o każdego kto żyje obok nas, opiekować się nim, zgodnie z przykazaniem miłości – przekonywał.

Msza święta

Eucharystię koncelebrowali ks. Paweł Piotrowski i ks. por. Łukasz Węglowski, wikariusz katedry polowej. We Mszy św. uczestniczyli m.in. uhonorowani tytułem Sprawiedliwi Wśród Narodów Świata oraz członkowie ich rodzin, m.in. Władysław Teofil Bartoszewski, syn prof. Władysława Bartoszewskiego, zaangażowanego w ramach „Żegoty” w pomoc Żydom w czasie II wojny światowej.

Modlitwę w intencji Polaków ratujących Żydów odmówili bp Marcin Makula, ewangelicki naczelny duszpasterz wojskowy oraz ks mjr Tomasz Paszko z Prawosławnego Ordynariatu Polowego.

Dzień Pamięci

Narodowy Dzień Pamięci Polaków ratujących Żydów pod okupacją niemiecką został ustanowiony z inicjatywy Prezydenta RP Andrzeja Dudy na dzień 24 marca. Tego dnia w 1944 r. dokonano egzekucji na rodzinie Ulmów. Niemiecka żandarmeria zamordowała wówczas Józefa Ulmę, jego ciężarną żonę Wiktorię i sześcioro ich małoletnich dzieci oraz ośmioro ukrywanych przez nich Żydów: Gołdę Grünfeld, Leę Didner z córeczką oraz Saula Goldmana i jego czterech synów.

W 1995 r. Józefowi i Wiktorii nadano pośmiertnie tytuł Sprawiedliwych Wśród Narodów Świata. W 2010 r. prezydent Lech Kaczyński odznaczył ich Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski. 17 marca 2016 r. otwarte zostało w Markowej (woj. podkarpackie) pierwsze w Polsce Muzeum Polaków Ratujących Żydów, które przyjęło imię rodziny Ulmów. Na 10 września planowana jest beatyfikacja rodziny Ulmów.

Ustawa o ustanowieniu święta została uchwalona przez parlament zdecydowaną większością głosów, a następnie 20 marca 2018 r. podpisana przez prezydenta Andrzeja Dudę. Stanowi symboliczne uhonorowanie heroicznych czynów rodaków, którzy aktywnie przeciwstawili się zbrodniczym planom III Rzeszy Niemieckiej, spiesząc na ratunek ofiarom Zagłady.

kos / Warszawa