Kościół rok po śmierci Benedykta XVI

Ostatniego dnia 2022 roku odszedł do Domu Ojca papież senior Benedykt XVI. – Skończyła się pewna epoka – mówili wówczas komentatorzy zarówno świeccy, jak i duchowni. Jak zmienił się Kościół na przestrzeni 12 miesięcy po śmierci Josepha Ratzingera?
Joseph Ratzinger Kościół rok po śmierci Benedykta XVI
Joseph Ratzinger / fot. flickr/ Levan Ramishvili

Najszerzej komentowanymi kwestiami z życia Kościoła na przestrzeni ostatniego roku stały się zagadnienia dotyczące synodu o synodalności, a szczególnie niemieckiej drogi synodalnej, oraz pojawiające się w tym kontekście pytania o kwestię udzielania Komunii Świętej rozwodnikom w nowych związkach, ewentualnej możliwości udzielania święceń kobietom, a także błogosławienia przez Kościół par homoseksualnych.

Cezura była już wcześniej

W polskim Kościele rok 2023 został naznaczony bezprecedensowym atakiem na św. Jana Pawła II, który okazał się na szczęście nieudany – także dzięki zdecydowanej obronie polskiego papieża przez Solidarność. Polski Kościół, choć nadal na tle pozostałej części Europy cieszący się sporym autorytetem społecznym i liczebny w wiernych przywiązanych do wiary katolickiej, przechodzi jednak kryzys zarówno w wyniku skandali i zaniedbań, jakie stały się udziałem rodzimych kapłanów, jak i ulegając relatywistycznym wpływom coraz szerzej dających o sobie znać na poziomie samego Watykanu. – Nie sądzę, aby śmierć Benedykta XVI była jakąś cezurą w życiu Kościoła. Jeśli już, to w sensie symbolicznym, a nie praktycznym – stwierdza w rozmowie z „Tygodnikiem Solidarność” ks. prof. Dariusz Kowalczyk SJ. – Cezurą była natomiast jego dymisja oraz wybór Jorge Bergoglio na nowego biskupa Rzymu – dodaje. – Bergoglio pochodzi spoza Europy i ma znacząco inną mentalność i profil intelektualny niż jego poprzednicy, Joseph Ratzinger i Karol Wojtyła. Nigdy mnie nie przekonywała teza, że papież Franciszek czegoś tam nie zrobił, bo jeszcze żyje Benedykt XVI. Obecny papież robił to, co uważał za stosowne, w czym raczej nie przeszkadzała mu myśl, że poprzednikowi, papieżowi emerytowi, mogłoby być przykro z powodu tych działań i decyzji – wskazuje ks. prof. Kowalczyk. Za najistotniejsze wydarzenie mijającego roku w życiu Kościoła duchowny uznaje kolejne etapy synodu o synodalności. – Synod wciąż trwa, a jego ostateczne sugestie są wciąż jeszcze niewiadomą. Powiedziałbym, że w sprawie synodu walka duchowa trwa… Wielu modli się w intencji synodu, ale nie tyle, by przyniósł dobre owoce, co raczej by nie przyniósł złych owoców – tłumaczy jezuita.

Za ważne wydarzenie mijających 12 miesięcy ks. prof. Kowalczyk uznaje między innymi zmianę prefekta Kongregacji Nauki Wiary. – Wyważonego teologa, jakim był Hiszpan, kard. Luis Ladaria, zastąpił Argentyńczyk, kard. Víctor Fernández, któremu miłe są różnego rodzaju nowinki, jak Komunia sakramentalna dla osób rozwiedzionych żyjących w nowych związkach czy też radykalna zmiana w podejściu do osób homoseksualnych, transseksualnych itp. Przy czym sposób argumentacji kard. Fernándeza odbiega od dotychczasowych wzorców precyzji myślenia filozoficzno-teologicznego – tłumaczy ks. prof. Kowalczyk. Kolejnym istotnym wydarzeniem z życia Kościoła jest w opinii duchownego kształt dokumentu końcowego niemieckiej drogi synodalnej. – Jego autorzy, w tym biskupi niemieccy, mają bowiem ambicje, by proponowane tam zmiany były wprowadzone w całym Kościele. Tyle że wiele z tych postulatów jest po prostu niekatolickich. Ostatnio sam Franciszek wyraził zaniepokojenie niemiecką drogą synodalną, ale z drugiej strony mianował nowych biskupów, którzy tę drogę jak najbardziej popierają. Pożyjemy, zobaczymy, ale problem jest duży, bo większość katolików niemieckich zdaje się chcieć Kościoła, który niewiele różniłby się od jakiejś partii zielono-tęczowych… Ostatni rok pokazał, że Kościół potrzebuje ludzi zdolnych do podjęcia poważnej modlitwy i wyrzeczeń. Bo jak nauczał nas sam Jezus – „Ten rodzaj złych duchów wyrzuca się tylko modlitwą i postem” (Mt 17,21) – puentuje ks. prof. Kowalczyk.

Strażnik wiary

– Odpowiedź na pytanie, jak zmienił się Kościół po śmierci papieża Benedykta, nie jest zadaniem łatwym. Z jednej strony można powiedzieć, że od czasu abdykacji papieża Ratzingera Kościół przeszedł znaczącą dynamikę, która jest analizowana pod kątem dylematu – czy jest to hermeneutyka ciągłości, czy też hermeneutyka zerwania? Czy Kościół pod wodzą papieża Franciszka podąża drogą poprzedników, czy też w sposób znaczący koryguje tę drogę? – zastanawia się w rozmowie z nami ks. prof. dr hab. Paweł Bortkiewicz TChr. W opinii kapłana instytucje Kościoła kierowane przez papieża Franciszka i jego najbliższych współpracowników wykazują linię znaczących zmian. – Przyjmując, że Kościół obejmuje swoistą triadę: doktryny, duszpasterstwa i duchowości, nie sposób nie dostrzec, że akcent obecnego pontyfikatu pada na duszpasterstwo – praktykę Kościoła. Sprowadzana jest niejednokrotnie do kwestii społeczno-moralnych, stąd mocne akcenty na opcję preferencyjną na rzecz ubogich, na problemy migracji, zmian klimatycznych, ochrony środowiska naturalnego i oczywiście zaangażowania w bieżące wyzwania współczesności, jak sytuacje wojenne – wymienia ks. prof. Bortkiewicz, zauważając zarazem znaczący deficyt w odniesieniu do doktryny i duchowości.

– Nie oznacza to oczywiście porzucenia doktryny czy jej radykalnej zmiany. Oznacza natomiast zjawisko wręcz permanentnej niejednoznaczności, która utrudnia interpretacje papieskich tekstów. Klasycznym przykładem tej sytuacji może być dyskusja wokół tegorocznych Dubiów, czyli zestawu wątpliwości przedstawionych papieżowi przez kardynałów. Co prawda papież, w przeciwieństwie do poprzednich wątpliwości wyrażonych wokół adhortacji „Amoris laetitia”, udzielił kardynałom odpowiedzi, ale już na dodatkowe pytania nie odpowiedział, zostawiając sytuację dla niektórych otwartą, dla innych po prostu niejasną. Coraz bardziej niepokojąca staje się rola nowego prefekta Dykasterii Nauki Wiary (a więc następcy na tym urzędzie kardynała Ratzingera) i jego zaskakujące oświadczenia na temat korekty niektórych fundamentalnie ważnych dokumentów Magisterium Kościoła. Co niepokojące, te wypowiedzi nie spotykają się z reakcją obecnego papieża – podkreśla kapłan.

Ks. prof. Bortkiewicz wskazuje również na problemy, z jakimi zmaga się Kościół w obszarze duchowości. – Co prawda jest to sfera głęboko osobista i wręcz intymna, ale jednocześnie wyrażająca się w doświadczeniu wspólnoty Kościoła, szczególnie w liturgii. O ile papież Benedykt z wielkim pietyzmem szanował tradycję liturgiczną, o tyle we współczesnej rzeczywistości – najoględniej ujmując – nie daje się zauważyć choćby przynajmniej jednoznacznych interwencji w obliczu ewidentnych nadużyć w zakresie liturgii czy szacunku dla sakramentów – ubolewa nasz rozmówca.

– Oczywiście, raz jeszcze trzeba podkreślić, że wskazane problemy czy kwestie dyskusyjne są rzeczywistością ostatnich lat doby obecnego pontyfikatu. Niemniej obecność papieża Benedykta XVI stanowiła – mimo jego usunięcia się w cień i milczenia przerywanego jedynie bardzo sporadycznie i bardzo subtelnie – swoisty znak sprzeciwu wobec zagrożeń dotykających Kościoła katolickiego. Brak tej obecności w obecnej sytuacji sprawia, że – ujmując to bardzo skrótowo – śmierć zabrała strażnika wiary, natomiast w jego miejsce pojawiła się struktura synodalności, która rodzi skojarzenia z próbami procesu demokratyzacji Kościoła i procesów socjologizacji norm moralnych. Na szczęście papież Benedykt XVI pozostawił po sobie ogromną i wyjątkową spuściznę teologiczną, która dla wielu ludzi szukających jasności w mrokach ponowoczesnego Kościoła może stanowić znaczącą orientację – puentuje ks. prof. Bortkiewicz.

Tekst pochodzi z 1 (1823) numeru „Tygodnika Solidarność”.


Oceń artykuł
Wczytuję ocenę...

 

POLECANE
Stanisław Żaryn: Wiatr ze Wschodu coraz bardziej niepokoi Wiadomości
Stanisław Żaryn: Wiatr ze Wschodu coraz bardziej niepokoi

Śmierć Nawalnego powinna być oceniana przez kraje Zachodu, jako zapowiedź następnych kroków Rosji. Należy spodziewać się wzrostu agresji na froncie, nowego etapu wojny hybrydowej przeciwko Zachodowi i dalszego formowania neosowieckiego społeczeństwa czekającego na okazję, by zmiażdżyć wstrętny Zachód. Zdecydowana odpowiedź potrzebna na wczoraj…

Według prognoz OECD Niemcy stracą w tym roku trzecie miejsce pośród największych gospodarek świata z ostatniej chwili
Według prognoz OECD Niemcy stracą w tym roku trzecie miejsce pośród największych gospodarek świata

„Niemcy będą musiały zrzec się tytułu trzeciej co do wielkości gospodarki świata już w tym roku” – pisze „Frankfurter Allgemeine Zeitung”.

Paweł Jędrzejewski: Brukselskie maski opadły Wiadomości
Paweł Jędrzejewski: Brukselskie maski opadły

Uosabiająca postawę brukselskich elit Ursula von der Leyen, która chce powtórnie kandydować na przewodniczącą Komisji Europejskiej, oświadczyła, że – z zasady – nigdy nie będzie współpracować z europejskimi partiami skrajnie prawicowymi. Nie wspomniała natomiast o skrajnie lewicowych, co oznacza, że nie skrajność jej przeszkadza, ale wyłącznie prawicowość.

Nie żyje polska medalistka olimpijska z ostatniej chwili
Nie żyje polska medalistka olimpijska

W Australii zmarła gimnastyczka sportowa Lidia Szczerbińska-Król, która z koleżankami zdobyła brązowy medal igrzysk olimpijskich w Melbourne w 1956 roku w rywalizacji drużynowej z przyborem. O śmierci poinformowała rodzina sportsmenki.

Fatalne przejęzyczenie Trudeau. Zacharowa „podziękowała” premierowi Kanady z ostatniej chwili
Fatalne przejęzyczenie Trudeau. Zacharowa „podziękowała” premierowi Kanady

– Musimy zrobić wszystko, ponieważ wiemy, że Rosja musi wygrać tę wojnę – powiedział premier Kanady Justin Trudeau, natychmiast się poprawiając, że chodzi oczywiście o wygraną Ukrainy. Wpadkę skomentowała Maria Zacharowa, rzecznik MSZ Rosji.

Pomnik Smoleński zostanie przeniesiony? Znamienne słowa Sienkiewicza z ostatniej chwili
Pomnik Smoleński zostanie przeniesiony? Znamienne słowa Sienkiewicza

Bartłomiej Sienkiewicz w rozmowie z „Newsweekiem” mówił o planach wobec odbudowy Pałacu Saskiego. Minister kultury został także zapytany o Pomnik Ofiar Tragedii Smoleńskiej 2010 roku.

Wyłoniono kandydata na prokuratora krajowego. Patryk Jaki nie przebierał w słowach z ostatniej chwili
Wyłoniono kandydata na prokuratora krajowego. Patryk Jaki nie przebierał w słowach

Kandydatem na prokuratora krajowego rekomendowanym przez zespół resortu sprawiedliwości po przeprowadzonych w poniedziałek wysłuchaniach kandydatów jest prok. Dariusz Korneluk – przekazał resort sprawiedliwości. Do sprawy odniósł się Patryk Jaki, europoseł Suwerennej Polski.

Nie żyje znany bankier z ostatniej chwili
Nie żyje znany bankier

W wieku 87 lat zmarł znany brytyjski finansista Jacob Rothschild wywodzący się ze znanej, wielopokoleniowej rodziny bankierów.

Komisja Bodnara wyłoniła kandydata na prokuratora krajowego z ostatniej chwili
Komisja Bodnara wyłoniła kandydata na prokuratora krajowego

Kandydatem na prokuratora krajowego rekomendowanym przez zespół resortu sprawiedliwości po przeprowadzonych w poniedziałek wysłuchaniach kandydatów jest prok. Dariusz Korneluk – przekazał resort sprawiedliwości.

Prokuratura chce odebrania immunitetu Ryszardowi Czarneckiemu. Polityk zabrał głos z ostatniej chwili
Prokuratura chce odebrania immunitetu Ryszardowi Czarneckiemu. Polityk zabrał głos

Europoseł Prawa i Sprawiedliwości wydał oświadczenie, w którym odniósł się do wystąpienia prokuratury o odebranie mu immunitetu. „Zwracam uwagę na interesującą koincydencję skierowania tej sprawy do Brukseli w momencie ustalania list wyborczych do Parlamentu Europejskiego” – napisał.

REKLAMA

Kościół rok po śmierci Benedykta XVI

Ostatniego dnia 2022 roku odszedł do Domu Ojca papież senior Benedykt XVI. – Skończyła się pewna epoka – mówili wówczas komentatorzy zarówno świeccy, jak i duchowni. Jak zmienił się Kościół na przestrzeni 12 miesięcy po śmierci Josepha Ratzingera?
Joseph Ratzinger Kościół rok po śmierci Benedykta XVI
Joseph Ratzinger / fot. flickr/ Levan Ramishvili

Najszerzej komentowanymi kwestiami z życia Kościoła na przestrzeni ostatniego roku stały się zagadnienia dotyczące synodu o synodalności, a szczególnie niemieckiej drogi synodalnej, oraz pojawiające się w tym kontekście pytania o kwestię udzielania Komunii Świętej rozwodnikom w nowych związkach, ewentualnej możliwości udzielania święceń kobietom, a także błogosławienia przez Kościół par homoseksualnych.

Cezura była już wcześniej

W polskim Kościele rok 2023 został naznaczony bezprecedensowym atakiem na św. Jana Pawła II, który okazał się na szczęście nieudany – także dzięki zdecydowanej obronie polskiego papieża przez Solidarność. Polski Kościół, choć nadal na tle pozostałej części Europy cieszący się sporym autorytetem społecznym i liczebny w wiernych przywiązanych do wiary katolickiej, przechodzi jednak kryzys zarówno w wyniku skandali i zaniedbań, jakie stały się udziałem rodzimych kapłanów, jak i ulegając relatywistycznym wpływom coraz szerzej dających o sobie znać na poziomie samego Watykanu. – Nie sądzę, aby śmierć Benedykta XVI była jakąś cezurą w życiu Kościoła. Jeśli już, to w sensie symbolicznym, a nie praktycznym – stwierdza w rozmowie z „Tygodnikiem Solidarność” ks. prof. Dariusz Kowalczyk SJ. – Cezurą była natomiast jego dymisja oraz wybór Jorge Bergoglio na nowego biskupa Rzymu – dodaje. – Bergoglio pochodzi spoza Europy i ma znacząco inną mentalność i profil intelektualny niż jego poprzednicy, Joseph Ratzinger i Karol Wojtyła. Nigdy mnie nie przekonywała teza, że papież Franciszek czegoś tam nie zrobił, bo jeszcze żyje Benedykt XVI. Obecny papież robił to, co uważał za stosowne, w czym raczej nie przeszkadzała mu myśl, że poprzednikowi, papieżowi emerytowi, mogłoby być przykro z powodu tych działań i decyzji – wskazuje ks. prof. Kowalczyk. Za najistotniejsze wydarzenie mijającego roku w życiu Kościoła duchowny uznaje kolejne etapy synodu o synodalności. – Synod wciąż trwa, a jego ostateczne sugestie są wciąż jeszcze niewiadomą. Powiedziałbym, że w sprawie synodu walka duchowa trwa… Wielu modli się w intencji synodu, ale nie tyle, by przyniósł dobre owoce, co raczej by nie przyniósł złych owoców – tłumaczy jezuita.

Za ważne wydarzenie mijających 12 miesięcy ks. prof. Kowalczyk uznaje między innymi zmianę prefekta Kongregacji Nauki Wiary. – Wyważonego teologa, jakim był Hiszpan, kard. Luis Ladaria, zastąpił Argentyńczyk, kard. Víctor Fernández, któremu miłe są różnego rodzaju nowinki, jak Komunia sakramentalna dla osób rozwiedzionych żyjących w nowych związkach czy też radykalna zmiana w podejściu do osób homoseksualnych, transseksualnych itp. Przy czym sposób argumentacji kard. Fernándeza odbiega od dotychczasowych wzorców precyzji myślenia filozoficzno-teologicznego – tłumaczy ks. prof. Kowalczyk. Kolejnym istotnym wydarzeniem z życia Kościoła jest w opinii duchownego kształt dokumentu końcowego niemieckiej drogi synodalnej. – Jego autorzy, w tym biskupi niemieccy, mają bowiem ambicje, by proponowane tam zmiany były wprowadzone w całym Kościele. Tyle że wiele z tych postulatów jest po prostu niekatolickich. Ostatnio sam Franciszek wyraził zaniepokojenie niemiecką drogą synodalną, ale z drugiej strony mianował nowych biskupów, którzy tę drogę jak najbardziej popierają. Pożyjemy, zobaczymy, ale problem jest duży, bo większość katolików niemieckich zdaje się chcieć Kościoła, który niewiele różniłby się od jakiejś partii zielono-tęczowych… Ostatni rok pokazał, że Kościół potrzebuje ludzi zdolnych do podjęcia poważnej modlitwy i wyrzeczeń. Bo jak nauczał nas sam Jezus – „Ten rodzaj złych duchów wyrzuca się tylko modlitwą i postem” (Mt 17,21) – puentuje ks. prof. Kowalczyk.

Strażnik wiary

– Odpowiedź na pytanie, jak zmienił się Kościół po śmierci papieża Benedykta, nie jest zadaniem łatwym. Z jednej strony można powiedzieć, że od czasu abdykacji papieża Ratzingera Kościół przeszedł znaczącą dynamikę, która jest analizowana pod kątem dylematu – czy jest to hermeneutyka ciągłości, czy też hermeneutyka zerwania? Czy Kościół pod wodzą papieża Franciszka podąża drogą poprzedników, czy też w sposób znaczący koryguje tę drogę? – zastanawia się w rozmowie z nami ks. prof. dr hab. Paweł Bortkiewicz TChr. W opinii kapłana instytucje Kościoła kierowane przez papieża Franciszka i jego najbliższych współpracowników wykazują linię znaczących zmian. – Przyjmując, że Kościół obejmuje swoistą triadę: doktryny, duszpasterstwa i duchowości, nie sposób nie dostrzec, że akcent obecnego pontyfikatu pada na duszpasterstwo – praktykę Kościoła. Sprowadzana jest niejednokrotnie do kwestii społeczno-moralnych, stąd mocne akcenty na opcję preferencyjną na rzecz ubogich, na problemy migracji, zmian klimatycznych, ochrony środowiska naturalnego i oczywiście zaangażowania w bieżące wyzwania współczesności, jak sytuacje wojenne – wymienia ks. prof. Bortkiewicz, zauważając zarazem znaczący deficyt w odniesieniu do doktryny i duchowości.

– Nie oznacza to oczywiście porzucenia doktryny czy jej radykalnej zmiany. Oznacza natomiast zjawisko wręcz permanentnej niejednoznaczności, która utrudnia interpretacje papieskich tekstów. Klasycznym przykładem tej sytuacji może być dyskusja wokół tegorocznych Dubiów, czyli zestawu wątpliwości przedstawionych papieżowi przez kardynałów. Co prawda papież, w przeciwieństwie do poprzednich wątpliwości wyrażonych wokół adhortacji „Amoris laetitia”, udzielił kardynałom odpowiedzi, ale już na dodatkowe pytania nie odpowiedział, zostawiając sytuację dla niektórych otwartą, dla innych po prostu niejasną. Coraz bardziej niepokojąca staje się rola nowego prefekta Dykasterii Nauki Wiary (a więc następcy na tym urzędzie kardynała Ratzingera) i jego zaskakujące oświadczenia na temat korekty niektórych fundamentalnie ważnych dokumentów Magisterium Kościoła. Co niepokojące, te wypowiedzi nie spotykają się z reakcją obecnego papieża – podkreśla kapłan.

Ks. prof. Bortkiewicz wskazuje również na problemy, z jakimi zmaga się Kościół w obszarze duchowości. – Co prawda jest to sfera głęboko osobista i wręcz intymna, ale jednocześnie wyrażająca się w doświadczeniu wspólnoty Kościoła, szczególnie w liturgii. O ile papież Benedykt z wielkim pietyzmem szanował tradycję liturgiczną, o tyle we współczesnej rzeczywistości – najoględniej ujmując – nie daje się zauważyć choćby przynajmniej jednoznacznych interwencji w obliczu ewidentnych nadużyć w zakresie liturgii czy szacunku dla sakramentów – ubolewa nasz rozmówca.

– Oczywiście, raz jeszcze trzeba podkreślić, że wskazane problemy czy kwestie dyskusyjne są rzeczywistością ostatnich lat doby obecnego pontyfikatu. Niemniej obecność papieża Benedykta XVI stanowiła – mimo jego usunięcia się w cień i milczenia przerywanego jedynie bardzo sporadycznie i bardzo subtelnie – swoisty znak sprzeciwu wobec zagrożeń dotykających Kościoła katolickiego. Brak tej obecności w obecnej sytuacji sprawia, że – ujmując to bardzo skrótowo – śmierć zabrała strażnika wiary, natomiast w jego miejsce pojawiła się struktura synodalności, która rodzi skojarzenia z próbami procesu demokratyzacji Kościoła i procesów socjologizacji norm moralnych. Na szczęście papież Benedykt XVI pozostawił po sobie ogromną i wyjątkową spuściznę teologiczną, która dla wielu ludzi szukających jasności w mrokach ponowoczesnego Kościoła może stanowić znaczącą orientację – puentuje ks. prof. Bortkiewicz.

Tekst pochodzi z 1 (1823) numeru „Tygodnika Solidarność”.



Oceń artykuł
Wczytuję ocenę...

 

Polecane
Emerytury
Stażowe