Wydarzenie odbyło się w ramach ogólnopolskich obchodów XXVII Dnia Judaizmu w Kościele katolickim, z udziałem przedstawicieli społeczności żydowskiej, m.in. Alicji Kobus, przewodniczącej gminy żydowskiej w Poznaniu.

Uroczystość rozpoczęła się od zapalenia menory przez kard. Grzegorza Rysia i rabina Michaela Schudricha.

Laudacje

W laudacji s. Anna Bodzińska NDS podkreśliła, że laureat jest historykiem Kościoła, który poprzez swoją pracę wypełnia „białe plamy w Kościele”, „prowadzi bogate życie i aktywne duszpasterstwo, pełniąc rozmaite funkcje”, jest więc „cenną osobą dla Kościoła w Polsce i świecie”.

- Jego publikacje, homilie, wielorakie wypowiedzi, ale przede wszystkim jego obecność wśród ludzi rozgrzewają ducha i dodają odwagi w poszukiwaniu prawdy i kontynuowaniu wielowymiarowego dialogu ze współczesnym, tak bardzo potrzebującym dobra światem – zauważyła członkini Polskiej Rady Chrześcijan i Żydów.

Zaznaczyła, że światło menory to symbol wiary Narodu Wybranego, a my możemy w nim dostrzec „korzenie naszego powołania i nieść światło tam, gdzie jest zimno, gdzie panuje zastój i stereotyp”.

- Nagradzamy dziś kard. Rysia Menorą Dialogu, bo jak nikt inny potrafi on z odwagą, nadzieją i światłem nawiedzać miejsca wspólnoty kościelnej i narodowej, które przez niektórych pesymistycznie nastawionych realistów uznawane są za nieodwracalnie stracone – stwierdziła s. Bodzińska.

W drugiej laudacji rabin Dawid Szychowski z Łodzi przekonywał, że kard. Ryś nie zasługuje na Menorę Dialogu, ale na „Nagrodę światła spotkania”. Podkreślił, że z „perspektywy żydowskiej formuła dialogu to nie rozmowa, a spotkanie z zachowaniem podmiotowości obu stron”. 

- Nasze relacje mają taki charakter. Kard. Ryś to człowiek spotkania. To słowo ma głębsze znaczenie, bo obejmuje całego człowieka z jego emocjami, doświadczeniem i wrażliwością – podkreślił rabin Szychowski.

"Słuchaj"

Kard. Grzegorz Ryś, dziękując za nagrodę, stwierdził, że „nagroda zasadniczo mu się nie należy”. 

- Mam pewność, że nie robię niczego nadzwyczajnego. Staram się być księdzem, który jest posłuszny Kościołowi katolickiemu i jego pasterzom, czytam dokumenty Pawła VI, Jana Pawła II, Benedykta XVI i Franciszka. Staram się iść za Piotrem, bo to jest obowiązek każdego katolickiego księdza – zaznaczył laureat.

Przyznał, że przed dzisiejszą uroczystością zadał sobie pytanie, czy jest jakieś przykazanie dialogu i dodał, że jest to pierwsze przykazanie: „Słuchaj Izraelu. Pan jest naszym Bogiem, Bogiem jedynym. Będziesz miłował Pana Boga twego, z całego serca swego, z całej duszy swojej i ze wszystkich sił swoich”.

- Jezus mówi, że jest to najważniejsze przykazanie. Słowo „słuchaj” jest zaproszeniem do rozmowy, która ostatecznie staje się relacją miłości – podkreślił laureat.

Zwrócił uwagę, że kiedy Bóg mówi do nas „słuchaj”, jest w Nim dyspozycja do podjęcia rozmowy z nami, dyspozycja, by przemówić. - A czy w nas jest dyspozycja do słuchania? – pytał kard. Ryś. 

Zauważył, że we współczesnym świecie panuje deficyt słuchania, a bez słuchania nie ma dialogu. - Słuchamy wtedy, kiedy słowo z naszych uszu zejdzie do serca. Mamy pozwolić zejść słowom do naszego serca – przekonywał kard. Ryś. 

- W języku angielskim są dwa bliskie słowa conversation – rozmowa i conversion – nawrócenie. Jeśli prowadzi się z kimś prawdziwą rozmowę, to może się zdarzyć nasze nawrócenie. To jest sedno dialogu. Jeśli to się nam zdarzy, to znaczy, ze jesteśmy uczciwi – stwierdził.

Menora Dialogu

Statuetka, którą otrzymał kard. Grzegorz Ryś, to wierna replika Menory Dialogu, wielkoformatowej rzeźby autorstwa Macieja Zychowicza, która od 2006 roku jest znakiem dialogu i pojednania między chrześcijanami i Żydami na wielkopolskiej ziemi.

Dotychczas nagrodę otrzymali Michael Schudrich i abp Stanisław Gądecki w 2007 r. oraz prof. Władysław Bartoszewski w 2008 r. i abp Henryk Muszyński w 2020 r.

Tegoroczny laureat

Kard. Grzegorz Ryś urodził się 9 lutego 1964 r. w Krakowie. Do krakowskiego Wyższego Seminarium Duchownego wstąpił w 1982 r. Święcenia kapłańskie otrzymał 22 maja 1988 r. z rąk kard. Franciszka Macharskiego w katedrze wawelskiej. Równolegle do studiów teologicznych odbył studia na Wydziale Historii Kościoła Papieskiej Akademii Teologicznej. W 1994 r. uzyskał doktorat, a w 2000 r. habilitację z nauk humanistycznych w zakresie historii.

W latach 2004–2007 był dyrektorem Archiwum Kapituły Metropolitalnej w Krakowie, a od 2007 do 2011 r. rektorem Wyższego Seminarium Duchownego Archidiecezji Krakowskiej. W 2011 r. otrzymał sakrę biskupią z rąk kard. Stanisława Dziwisza.

W latach 2005–2017 kierował Katedrą Historii Kościoła w Średniowieczu, a następnie Katedrą Historii Starożytnej i Średniowiecznej w Instytucie Historii Wydziału Historii i Dziedzictwa Kulturowego Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II. 

W 2017 r. został mianowany arcybiskupem metropolitą łódzkim. W latach 2017-2022 należał do Rady Stałej Konferencji Episkopatu Polski. Obecnie przewodniczy Radzie ds. Dialogu Religijnego KEP i Komitetowi ds. Dialogu z Judaizmem.

9 lipca 2023 roku papież Franciszek ogłosił abp. Grzegorza Rysia kardynałem. Jest też członkiem Dykasterii ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów.

Jest autorem wielu publikacji - zarówno naukowych, jak i popularnych - z zakresu historii, teologii i duchowości a także cenionym kaznodzieją i rekolekcjonistą.

msz