21 sierpnia do Polski  przyjeżdża premier Indii Narendra Modi. Będzie to pierwsza wizyta szefa rządu w New Delhi w Warszawie od 1977 roku. Przypadnie zresztą akurat na rok , w którym przypada siedemdziesiąta rocznica nawiązania stosunków dyplomatycznych między naszymi państwami. Kilka miesięcy później, na początku 2025 roku z oficjalną wizytą do Indii ma udać się prezydent RP Andrzej Duda. Czy to oznacza zbliżenie Warszawy i New Delhi? Przynajmniej jest na to szansa. Byłoby to korzystne dla interesów obu państw. Dziś Indie to państwo „ numer 1” na świecie pod względem ludności(w ubiegłym roku  przegoniły w tej klasyfikacji Chińską Republikę Ludową). Jednocześnie jest to kraj , w którym gospodarka rozwija się bardzo dynamicznie, choć często jego obraz w świecie jest kształtowany przez fotografie przedstawiające slumsy w Kalkucie i w innych wielomilionowych aglomeracjach tego państwa. Państwa, które jest niczym subkontynent.

TYLKO NEHRU I INDIRA GANDHI RZĄDZILI DŁUŻEJ NIŻ   MODI

Jako pierwszy informacje o wizycie premiera Modi w naszym kraju, a także zaraz po tym na Ukrainie podała gazeta „ New Hindu”, choć mylnie określiła jej datę na koniec sierpnia. Zanim jednak za kilkanaście dni rozpocznie się ta, co by nie powiedzieć, historyczna wizyta warto więcej wiedzieć o Narendrze Modi- polityku, który dokonał bezprecedensowej rzeczy w historii Indii XXI wieku: wygrał wybory parlamentarne po raz trzeci z rzędu. Kim jest ten architekt zwrotu w polityce zagranicznej Indii, który dokonał daleko idącego zbliżenia z USA choć wcześniej  jako premier stanu Gudźarat był na amerykańskiej „ czarnej liście” z zakazem wstępu na terytorium Stanów Zjednoczonych (efekt rozruchów na tle religijnym, w których ucierpieli głównie muzułmanie- zginęło ich wtedy nawet do 2000). Narendra Modi wkrótce po wizycie w Polsce będzie obchodził swoje 74 urodziny. Tylko dwóch szefów rządu w jego ojczyźnie było premierami dłużej. Pierwszy to legendarny „ ojciec niepodległości” -obok Mahatmy Gandhiego- Jawaharlal Nehru , który kierował Radą Ministrów przez niemal siedemnaście lat (1947-1964). Druga to jeszcze bardziej znana w świecie ...jego córka Indira Gandhi, która kierowała rządem przez jedenaście lat i dwa miesiące. Modi pobił właśnie rekord swojego poprzednika Manmohama Singha, który rządził Indiami przez dziesięć lat i cztery dni.

Jest politykiem Indyjskiej Partii Ludowej (BJP). Czterokrotnie był premierem wspomnianego już tu stanu Gudźarat. Ma dar politycznej długowieczności skoro na stanowisku szefa rządu najpierw stanowego, a potem federalnego przetrwał już 23 lata i w czerwcu rozpoczął swoją kolejną czteroletnią kadencje. Przeszedł do historii nie tylko umiejętnością trwania na stanowisku czy jako autor odwrócenia sojuszów w azjatyckiej polityce USA ( trwający parę dekad sojusz USA z Pakistanem, będącym głównym wrogiem New Delhi - został zamieniony na dobrze funkcjonujący układ USA- Indie)  ale również jako pierwszy premier Indii urodzony już w niepodległej ojczyźnie! Był też pierwszym na którego inauguracji kadencji jako premiera pojawił się szef rządu skonfliktowanego z Indiami Pakistanu.

TRADYCJA I KOSMOS : RECEPTA NA SILNE INDIE.

Ożenił się w wieku zaledwie 18 lat i oczywiście jego małżeństwo było aranżowane przez rodziców. Mimo wielkiego szacunku dla tradycji i zwyczajów Indii, co podkreśla na każdym kroku Modi zwraca dużą uwagę na unowocześnienie kraju i rozwój nowych technologii. Świadczy o tym choćby fakt, że w swoim pierwszym rządzie osobiście objął dwie teki: energii atomowej oraz kosmosu. Za jego kadencji właśnie New Delhi zaczęło wysyłać satelity w przestrzeń kosmiczną. Skądinąd system polityczno- administracyjny Indii jest wzorowany nie tylko na brytyjskim, choć przez wieki była to kolonia Londynu ,ale na po części amerykańskim. Co prawda prezydenci Indii mają raczej symboliczną rolę ,co upodabnia New Delhi do Europy, ale już np. ministerstwa określane są jako departamenty.

Wiele o wyzwaniach stojących przed Indiami świadczą nazwy poszczególnych resortów. Są tam ministerstwa: „do spraw wychodzenia z bezdomności i ubóstwa”, „zasobów wodnych, rozwoju rzek i rekultywacji Gangesu”, "ds. „higieny i wody pitnej”, „do spraw chemikaliów i nawozów”, „przemysłu przetwórstwa żywności”, „do spraw plemiennych”. Ciekawostka jest, że resort sprawiedliwości nazywa się resortem „prawa i sprawiedliwości” (sic!). Swoistym znakiem historycznych więzi ze Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej jest fakt, że istnieje tu resort „ do spraw posiadłości zamorskich”, co koresponduje z dawną nazwą brytyjskiego MSZ – FCO czyli urzędu do spraw polityki zagranicznej i Commonwealthu.

WIZYTA W MOSKWIE ,A POTEM W WARSZAWIE I KIJOWIE

Wracając do polityki bieżącej. Co było przyczyną nagłej decyzji premiera Modi o nieplanowanej wcześniej wizycie w Polsce, która następuje po niemal półwieku od wizyty w Warszawie jednego z jego poprzedników? Zapewne jest to element polityki "Balance of Power": chodzi o zrównoważenie wymowy jego niedawnej, bo lipcowej wizyty w Moskwie. Indie kupują od Rosji broń na dużą skalę, a jednocześnie doskonale wiedza , że okres ostatnich dwóch i pół lat czyli po napaści Rosji na Ukrainę wyraźnie zbliżył Moskwę do Pekinu. Tymczasem to Chiny są strategicznym konkurentem Indii na kontynencie azjatyckim.

Modi w Moskwie ,jakby nawiązując do idei uprawiania polityki "non violence" – „bez przemocy”, która stała się symbolem działań Momatmy Mohandasa Gandhiego na rzecz niepodległości - powiedział Putinowi wprost w kontekście wojny w Europie Wschodniej: „Każda osoba wierząca w ludzkość odczuwa ból ,gdy dochodzi do utraty życia”. Słowa te padły na Kremlu w szczególnych okolicznościach: w dniu wizyty premiera Indii Rosja zbombardowała szpital dziecięcy w Kijowie…

Na moskiewską wizytę premiera Modi niechętnie zareagował sojusznik Indii - USA. Było to przedmiotem rozmowy ministrów spraw zagranicznych obu krajów Antony Blinkena i dr Subrahmanyama Jaishankara. Stąd zapewne błyskawiczna decyzja o dwudniowej wizycie w Polsce oraz wizycie w Kijowie 23 sierpnia(gdzie premier Indii dotrze pociągiem z Rzeszowa). Ukraina na spotkanie Putin- Modi zareagowała bardzo nerwowo, mimo słów solidarności z ofiarami bombardowania szpitala w Kijowie, które padły na Kremlu: „Gdy giną niewinne dzieci, serce krwawi i ten ból jest bardzo przerażający”.

WARSZAWA,NEW DELHI,DIALOG

Zbliżenie Indii i Polski może być korzystne nie tylko w wymiarze  geopolitycznym, ale także w kontekście ekonomicznym. Indie maja coraz bardziej dynamicznie rozwijającą się gospodarkę. I nie jest chwilowa koniunktura: według ubiegłorocznego raportu Międzynarodowego Funduszu Walutowego za pół wieku , a dokładnie w roku 2075 gospodarka Indii będzie” numerem 2” na świecie, minimalnie ustępując chińskiej i nieznaczenie wyprzedzając amerykańską.

Indie są najbardziej prozachodnim państwem - założycielem BRICS , a więc struktury skupiającej kluczowe państwa świata , które nie są częścią Zachodu (współtworzyły ją ,obok Indii, Brazylia, Rosja, Chiny i RPA). To przykład, że New Delhi gra na paru fortepianach. Byłoby dobrze ,aby melodia wygrywana na tym polskim była znacznie głośniejsza niż dotąd. Byłoby dobrze, aby melodia wygrywana na tym polskim była znacznie głośniejsza niż dotąd.

*tekst ukazał się w „Gazecie Polskiej Codziennie” (05.08.2024)