Co musisz wiedzieć
- Zakład Ubezpieczeń Społecznych odzyskał 150,5 mln zł w pierwszym półroczu 2025 r. dzięki kontrolom zwolnień lekarskich i obniżeniu świadczeń po ustaniu zatrudnienia.
- Przeprowadzono 227 tys. kontroli, wstrzymując 14,8 tys. zasiłków chorobowych i obniżając inne świadczenia o 128,3 mln zł.
- ZUS prowadzi dwa typy kontroli - orzeczniczą i wykorzystania zwolnień - które pozwalają wykryć nieprawidłowości i wystawić korygujące decyzje.
- Najczęstsze nadużycia to praca zarobkowa podczas L4, podróże, świadczenie usług oraz sprzedaż online - co skutkuje utratą zasiłku i koniecznością jego zwrotu.
227 tys. kontroli L4 - efekty działań ZUS w 2025 roku
W okresie styczeń-czerwiec 2025 roku ZUS przeprowadził 227 tys. kontroli wykorzystania zwolnień lekarskich. W ich wyniku:
- wstrzymano wypłatę 14,8 tys. zasiłków chorobowych, co przyniosło oszczędności rzędu 22,2 mln zł,
- obniżono świadczenia po ustaniu zatrudnienia o 128,3 mln zł.
W porównaniu z analogicznym okresem 2024 roku (260,8 tys. kontroli i 18,6 tys. decyzji), skontrolowano mniej przypadków, ale skuteczność finansowa działań była wyższa - rok wcześniej łączna kwota odzyskanych środków wyniosła 117,5 mln zł.
Zwolnienie lekarskie to nie urlop - ZUS przypomina o przepisach
ZUS przypomina, że zwolnienie lekarskie służy odzyskaniu zdolności do pracy, a nie wyjazdom czy dorabianiu. Osoba przebywająca na L4 może wykonywać wyłącznie codzienne czynności niezbędne do życia, jak wizyta u lekarza czy zakupy spożywcze. Praca zarobkowa lub inne działania sprzeczne z celem leczenia są podstawą do wstrzymania wypłat.
Dwa rodzaje kontroli ZUS: orzecznicza i wykorzystania zwolnień
ZUS prowadzi dwa typy kontroli:
1. Kontrola orzekania o czasowej niezdolności do pracy - wykonywana przez lekarza orzecznika ZUS. Sprawdza ona zasadność wystawienia zwolnienia na podstawie stanu zdrowia pacjenta, dokumentacji medycznej oraz ewentualnych dodatkowych badań.
- W I półroczu 2025 r. przeprowadzono 157,9 tys. takich kontroli.
- Wydano 6,7 tys. zaświadczeń korygujących, co przełożyło się na 5,6 mln zł oszczędności.
2. Kontrola wykorzystywania zwolnień lekarskich - ma na celu wykrycie nadużyć, takich jak praca zarobkowa czy niezgodne z zaleceniami działania w trakcie zwolnienia.
- W 2025 r. przeprowadzono 69,1 tys. takich kontroli.
- Wykryto 8,1 tys. nieprawidłowości i wstrzymano zasiłki na kwotę 16,6 mln zł.
Chorzy na L4 podróżują, pracują i handlują online
Wśród najczęściej wykrywanych nadużyć pojawiają się przypadki osób:
- podróżujących po Europie zamiast wypoczywać w domu,
- wykonujących usługi kosmetyczne i fryzjerskie,
- prowadzących sprzedaż internetową,
- dorabiających jako kierowcy taxi,
- wykonujących zlecenia pomiarowe mimo pobierania zasiłku i świadczenia rehabilitacyjnego.
ZUS apeluje: każde naruszenie zasad wykorzystywania zwolnień lekarskich może skutkować utratą prawa do świadczeń i obowiązkiem ich zwrotu.
