Co musisz wiedzieć

• Belgia przeżywa największą falę strajków od lat 90. – trzydniowy protest sparaliżował transport, edukację i lotniska.
• Związki zawodowe jednoczą siły – chrześcijańskie, socjalistyczne i liberalne centrale wystąpiły razem przeciwko rządowi.
• Reforma emerytalna zaostrzy zasady – wiek emerytalny rośnie z 65 do 67 lat, a minimalna emerytura będzie dostępna dopiero po 20 latach stażu.

Strajki i demonstracje w Belgii

Belgia była po raz trzeci w tym roku sparaliżowana. Tysiące pracowników z sektora transportu, edukacji i usług publicznych wyszło na ulice, blokując drogi, dworce i lotniska. To kulminacja generalnego strajku przeciwko rządowym planom podwyższenia wieku emerytalnego i cięciom socjalnym. Trzy największe związki zawodowe chrześcijański ACV/CSC, socjalistyczny ABVV/FGTB i liberalny ACLVB/CGSLB protestowały razem.

Strajk, trwający od 24 do 26 listopada, to nie był spontaniczny bunt, lecz dobrze skoordynowana akcja. Pierwszego dnia, w poniedziałek, zatrzymały się pociągi dalekobieżne i lokalne, uniemożliwiając dojazd do pracy milionom Belgów. We wtorek dołączyły szkoły i przedszkola. Środa przyniosła chaos logistyczny loty odwołane, porty lotnicze puste, wszystko stanęło. Demonstracje w Brukseli, Gandawie i Antwerpii przyciągnęły dziesiątki tysięcy ludzi, z transparentami: „Emerytura to prawo, nie przywilej!” i „Nie dla wojny kosztem socjalu!”. Poprzednie fale także wstrząsnęły krajem, blokując autostrady i prowokując starcia z policją. Teraz skala jest jeszcze większa i eksperci mówią o największej fali strajków od lat 90., gdy kryzys gospodarczy dzielił Belgię na pół.

Kryzys budżetowy

Rząd „koalicji arizońskiej”, sojuszu konserwatywnych i liberalnych partii, zatwierdził 24 listopada nowy budżet federalny. Kluczowe elementy tej ustawy, to wiek emerytalny, który wzrośnie z 65 do 67 lat, minimalna emerytura będzie dostępna tylko po 20 latach stażu pracy, a jej wysokość spadnie o kilka procent. Do tego cięcia w kulturze i edukacji: mniej funduszy na teatry, muzea i uniwersytety. Podatki wzrosną w wymiarze zakupów online spoza UE, biletów do kina, hoteli czy jedzenia na wynos. W opiece zdrowotnej przewidziano wyższe opłaty za wizyty lekarskie i przymusowy powrót do pracy dla 100 tysięcy osób na długoterminowych zwolnieniach. Wszystko po to, by zrównoważyć deficyt. Premier De Wever, przywódca partii N-VA, broni planu hasłem: „Dziś praca, jutro owoce”.

Rząd nieugięty

Rząd uzasadnia cięcia „koniecznością fiskalną” w obliczu inflacji i długu publicznego przekraczającego 105 proc. PKB. Ale krytycy widzą w tym ideologiczną wojnę z ideą państwa opiekuńczego, bo priorytetem są teraz zbrojenia, inspirowane wojną w Ukrainie i napięciami z Rosją. Belgia, podzielona na flamandzką północ i walońską południe, zawsze była polem bitwy socjalnej – tu strajki to tradycja, od rewolucji 1830 roku po strajki górników w latach 60. Dziś, w erze polityk klimatycznych i migracji, obawy rosną: cięcia uderzą w najsłabszych, pogłębiając nierówności.

- Rząd wybiera czołgi zamiast łóżek szpitalnych

- komentuje Thierry Bodson z FGTB.

Rząd nie uginał się. De Wever ostrzega przed „ekstremizmem związkowym” i groził karami za blokady i protesty. Opozycja tzn. socjaliści i zieloni wspierali strajk, wzywając do referendum. W Parlamencie debatowano o „narodowym dialogu”, ale bez miarodajnych efektów.

[Aleksandra Fedorska jest dziennikarką Tysol.pl oraz licznych polskich i niemieckich mediów]

[Tytuł, sekcje "Co musisz wiedzieć" i FAQ, a także śródtytuły i lead od Redakcji]

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Dlaczego Belgia została sparaliżowana? Z powodu trzydniowego strajku generalnego przeciwko reformie emerytalnej i cięciom socjalnym. Protesty objęły transport, edukację i usługi publiczne.

Kto organizuje protesty? Trzy największe centrale związkowe: chrześcijański ACV/CSC, socjalistyczny ABVV/FGTB oraz liberalny ACLVB/CGSLB – wyjątkowo działające wspólnie.

Co zakłada nowa reforma emerytalna? Podniesienie wieku emerytalnego z 65 do 67 lat, zaostrzenie warunków uzyskania minimalnej emerytury oraz jej obniżenie.

Jakie inne zmiany proponuje rząd? Cięcia w kulturze i edukacji, wyższe koszty wizyt lekarskich, podatki na kino, hotele, jedzenie na wynos oraz ograniczenia dla osób na długich zwolnieniach.

Czy rząd może ustąpić? Na razie nie. Premier De Wever stoi twardo przy reformie, uzasadnia ją koniecznością ratowania budżetu, mimo rosnącego społecznego sprzeciwu.