Co musisz wiedzieć
- 1 stycznia Kościół katolicki celebruje Uroczystość Świętej Bożej Rodzicielki Maryi, która zamyka oktawę Bożego Narodzenia;
- Dogmat o Bożym rodzicielstwie Maryi został sformułowany na soborze w Efezie w 431 roku;
- W roku 451, sobór w Chalcedonie pogłębił tę dogmatyczną naukę formułując orzeczenie dotyczące tzw. unii hipostatycznej.
Dzisiejsza kościelna uroczystość jest najstarszym świętem maryjnym, które w zasadzie najbardziej dotyczy samego Chrystusa, a konkretnie Jego bosko-ludzkiej natury.
Dogmaty - odpowiedzi na herezje
W pierwszych wiekach chrześcijaństwa istniało wiele herezji powstałych na gruncie sporów dotyczących tego, kim naprawdę w swej istocie jest Chrystus. Doketyzm widział w nim np. osobę o ciele pozornym, nieposiadającą ludzkiej natury. Z kolei np. arianizm podważał część dotyczącą boskiej natury Chrystusa, a konkretnie Jego współistotności z Ojcem, uderzając tym samym w koncepcję Trójcy Świętej.
Theotokos
Ów pierwszy dogmat maryjny wskazujący Maryję jako Theotokos, czyli Bożą Rodzicielkę, został sformułowany na soborze w Efezie w 431 roku i związany był szczególnie ze sporami pomiędzy monofizytami - widzącymi w Chrystusie jedną "pomieszaną" naturę bosko-ludzką - oraz nestorianami - którzy co prawda widzieli w Chrystusie naturę ludzką i boską, ale jako dwa odrębne od siebie zjawiska.
Odpowiedź soboru efeskiego podważała obie ww. herezje i brzmiała: "Święta Dziewica jest Matką Boga (Theotokos), zrodziła bowiem według ciała Słowo Boże". Miało to skutek taki, że określało naturę Syna Bożego, jako w pełni Boga i w pełni człowieka - który zrodzony w ciele był jednocześnie Bogiem, Maryja zrodziła zatem nie człowieka, który przyjął potem naturę boską, nie była też matką jedynie ludzkiej natury, ale zrodziła osobę o współistniejących równolegle i od samego poczęcia dwóch pierwiastkach - Bożym i ludzkim. Maryja nie urodziła zatem tylko Chrystusa, w sensie pomazańca Bożego, ale zrodziła samego Boga".
Unia hipostatyczna
20 lat później, w roku 451, sobór w Chalcedonie pogłębił tę dogmatyczną naukę formułując orzeczenie dotyczące tzw. unii hipostatycznej, według której Jezus Chrystus, jest jedną osobą posiadającą dwie natury - boską i ludzką. Zjednoczenie tych natur nie wpłynęło na zmianę którejkolwiek z nich, po Wcieleniu nie doprowadziło do ich pomieszania ani rozdzielenia, a po Wniebowstąpieniu nie spowodowało ich rozłączenia.
Zjednoczenie natur odbyło się w trakcie poczęcia Jezusa Chrystusa. Obecnie zaś, przebywając w Domu Ojca, Chrystus nadal jest zarówno Bogiem, jak i człowiekiem.
Historia święta
Dawniej dzisiejszą uroczystość obchodzona jako święto Obrzezania Pańskiego, pod obecną nazwą znane jest od 1931 roku. Początkowo święto Świętej Bożej Rodzicielki Maryi w kalendarzu liturgicznym miała miejsce 11 października, na 1 stycznia przeniesiona została przez papieża Pawła VI w roku 1969, wtedy też podniesiono święto do rangi uroczystości.
Salus Populi Romani
Aby uczcić dogmat soboru efeskiego dotyczący Theotokos, w 432 roku rozpoczęto w Rzymie budowę bazyliki maryjnej zwanej Santa Maria Maggiore, która po dziś dzień - obok bazylik św. Piotra na Watykanie, św. Jan na Lateranie i św. Pawła za Murami - jest jedną z czterech bazylik papieskich w Wiecznym Mieście.
W świątyni znajduje się ikona Matki Bożej Śnieżnej, znanej w Rzymie pod nazwą Salus Populi Romani (Ocalenie Ludu Rzymskiego). Wizerunek ten w chwilach trudnych dla Rzymu, niesiony był w czasie procesji ulicami Wiecznego Miasta wraz z modlitwą przebłagalną wiernych. Rzymianie uznają, że dzięki tym modlitwom Maryja ratowała miasto od klęsk i chorób.
Przed tą samą ikoną zwykł modlić się papież Franciszek, wyruszając w kolejne podróże apostolskie. W tym też kościele - na jego wyraźną prośbę - znajduje się grób zmarłego niedawno papieża.
