Kłopotliwe pytanie zastępcy rzecznika KRS do "nadzwyczajnej kasty": Bierzecie pieniądze z zagranicy?

W ostatnich latach zasada praworządności była jednym z najczęściej przywoływanych argumentów w debacie publicznej. Wskazywano na jej znaczenie w rozumieniu prawa Unii Europejskiej, podkreślając konieczność działania organów państwa ściśle w granicach prawa, z poszanowaniem przejrzystości i jasno określonych procedur. Tym bardziej zastanawiające jest, że obecnie mechanizmy budzące poważne wątpliwości z punktu widzenia tej samej zasady są promowane przez środowiska, które wcześniej uczyniły z niej centralny punkt swojej argumentacji.

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej nie posiada formalnych kompetencji do bezpośredniego kształtowania ustroju sądownictwa państw członkowskich – kompetencje te należą do suwerennych państw. Mimo to jego najnowszy wyrok wprost przeczy narracji prezentowanej przez Ministerstwo Sprawiedliwości oraz część środowisk sędziowskich.

Nie każda operacja ustrojowa zaczyna się od ustawy. Czasem zaczyna się od starannie dobranych słów, które mają uspokoić opinię publiczną: „rekomendacje”, „transparentność”, „standard konstytucyjny”, „opiniowanie”. Właśnie dlatego opublikowane 9 marca 2026 r. stanowisko prezesów sądów apelacyjnych w sprawie wyborów do Krajowej Rady Sądownictwa zasługuje na uwagę szczególną.

W ostatnich tygodniach pojawił się pomysł przeprowadzenia w środowisku sędziowskim tzw. „konsultacji”, które miałyby wyłonić kandydatów do Krajowej Rady Sądownictwa. Jednocześnie Sejm – odpowiadając na apel części prezesów sądów – przyjął uchwałę, w której zadeklarował, że uszanuje wynik takiego głosowania.

Czy można „ponownie oceniać” raz powołanych sędziów? Opinia Komisja Wenecka w sprawie tzw. sanacji budzi poważne wątpliwości konstytucyjne. Krytycy ostrzegają: to może być precedens, który zmieni zasady stabilności sądów w Polsce.