"Wielki bohater, pierwszy PL oficer w NATO". 36 lat temu wydano wyrok śmierci na Ryszarda Kuklińskiego

W 1995 w wyniku rewizji I prezesa Sądu Najwyższego Adama Strzembosza wyrok uchylono. Minister obrony narodowej decyzją Nr 23/MON/Kadr z 12 lutego 1996 roku przywrócił mu stopień pułkownika. Sprawę skierowano ponownie do prokuratury wojskowej i postanowieniem z 22 września 1997 śledztwo umorzono, argumentując, że Kukliński działał w stanie wyższej konieczności. Ostatecznie płk Ryszard Kukliński został uniewinniony i zrehabilitowany.

Ryszard Kukliński był pułkownikiem "ludowego" Wojska Polskiego, który w 1971 r. z własnej inicjatywy podjął współpracę z amerykańską Centralną Agencją Wywiadowczą. W latach 1971-1981 przekazał Amerykanom dziesiątki tysięcy tajnych planów Układu Warszawskiego, m.in. ataku na państwa NATO. Zdawał sobie sprawę, że ewentualny konflikt zbrojny w Europie, który w czasach zimnej wojny groził użyciem broni jądrowej, zmiecie Polskę z powierzchni ziemi.

W obawie przed dekonspiracją w listopadzie 1981 r. Kukliński został wraz z rodziną potajemnie wywieziony z Polski przez CIA. W 1984 r. PRL-owski sąd wojskowy zaocznie skazał go na karę śmierci. Jedenaście lat później, już po upadku komunistycznego państwa, wyrok uchylono, a w 1996 r. minister obrony narodowej przywrócił Kuklińskiemu stopień pułkownika. Ostatecznie został uniewinniony i zrehabilitowany. W Stanach Zjednoczonych także otrzymał stopień pułkownika armii USA i został ekspertem Departamentów Obrony oraz Stanu.

O przywrócenie dobrego imienia i oddanie należnej czci w uznaniu zasług pułkownika Kuklińskiego walczył m.in. na łamach "Tygodnika Solidarność" poeta Zbigniew Herbert. Były redaktor naczelny "Tygodnika", Andrzej Gelberg, nazwał pułkownika Kuklińskiego "pierwszym polskim oficerem w NATO".

Ryszard Kukliński odwiedził Polskę w 1998 r. Przyjął wtedy honorowe obywatelstwo Krakowa. "To najwyższe wyróżnienie mojego życia" - powiedział odbierając tytuł podczas uroczystej sesji Rady Miasta Krakowa. "Waszą decyzję przyjąłem jako bardzo jednoznaczne, stanowcze i skuteczne opowiedzenie się społeczności Krakowa za przywróceniem odebranej mi czci i mojego dobrego imienia. Wasze zaproszenie do Krakowa okazało się szczęśliwym zaproszeniem do Ojczyzny. Z całego serca, jak mogę najgoręcej, za to wszystko dziękuję".

Kukliński zmarł w 2004 r. na Florydzie. W 2016 r. został przez Prezydenta RP pośmiertnie awansowany stopień generała brygady. W 2018 r. na pl. Jana Nowaka-Jeziorańskiego przy Dworcu Głównym w Krakowie odsłonięto pomnik upamiętniający Ryszarda Kuklińskiego.