loading
Proszę czekać...
Byczki, kroszonki, jaja malowane, czyli tradycyjne polskie pisanki
Opublikowano dnia 14.04.2017 12:09
W Polsce znanych jest wiele technik zdobienia jaj w okresie wielkanocnym. Są więc pisanki barwione na jeden kolor zwane byczkami lub kraszankami, malowane gorącym woskiem, pisanki drapane, czyli kroszonki tworzone metodą rytowniczą czy oklejane tradycyjnymi materiałami lub wycinankami.

pixabay.com
Pisanki mają bardzo różnorodne wzornictwo - dominują motywy geometryczne, roślinne, czy świąteczne - opowiada PAP dr Barbara Chlebowska z Działu Wierzeń, Obrzędów i Folkloru Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi.

Przypomniała, że jajko jest bardzo starym i uniwersalnym symbolem ciągłości życia i jego odnawiania się. Jest to jeden z najważniejszych symboli Świąt Wielkanocnych. W Polsce znanych jest wiele technik zdobienia jajek. Najprostszą techniką, popularną w środkowej Polsce, było ich barwienie na jeden kolor. Takie jednokolorowe pisanki nazywane są kraszankami lub byczkami.

"Zanim w drugiej połowie XIX wieku upowszechniły się barwniki chemiczne, wykorzystywano barwniki naturalne. I tak np. cebula barwi skorupki jajek na brązowo, kora dębu na czerwono-bordowy kolor, kora olchy i liście klonu dają niemal czarną barwę, a młode zboże - zieloną" - opowiadała dr Chlebowska.

Natomiast powszechnie dziś używana nazwa pisanka pierwotnie odnosiła się tylko do jajek zdobionych techniką batikową, polegającą na wykonywaniu wzorów gorącym woskiem. „Mówiło się bowiem, że wzoru się nie maluje, ani nie rysuje, ale pisze" - dodała.

Do nanoszenie wzorów używane są tzw. pisaki, ostro zakończone lejki, w której podgrzewa się wosk nanoszony na skorupkę, później barwi się jajko. Po usunięciu wosku pozostaje wzór w kolorze skorupki. Czynności te można powtarzać wielokrotnie nanosząc na skorupkę różne wzory i kolory, tworząc wielobarwną pisankę. „Wykonywane tą techniką, a urzekające swoją precyzją były np. pisanki huculskie" - dodała etnograf.

Ze Śląska Opolskiego wywodzą się natomiast kroszonki - pisanki wykonywane metodą rytowniczą (drapane), która polega na wyskrobywaniu ostrym narzędziem wzoru na zabarwionym wcześniej jajku. Wyklejanka to zaś technika zdobnicza popularna np. na Kurpiach czy Ziemi Łowickiej. Jajka okleja się rozmaitymi tradycyjnymi materiałami m.in. sitowiem, kawałkami włóczki czy sukna.

„Gdy rozwinęła się w regionie łowickim wycinanka, małe motywy charakterystyczne dla wycinanki łowickiej zaczęto wykorzystywać także do zdobienia pisanek" - wyjaśniła dr Chlebowska.

Na pisankach pojawia się bardzo różnorodne wzornictwo - dominują jednak motywy geometryczne charakterystyczne dla rękodzieła ludowego, ornamenty roślinne tj. palmy, kwiaty czy liście, a także zwierzęce czy świąteczne.



Źródło: Codzienny Serwis Informacyjny PAP
Wydarzenia
więcej
Opinie
więcej
Najnowszy numer
Związek
więcej
Wideo Agnieszka Romaszewska: Ukraina postawiła na Niemcy. I się na tym przejedzie
Blogi
avatar
Kamil
Grover

Kamil Grover: Rosja? Czy „inne szatany”? Czyli o tym, co najbardziej niszczy Amerykę.
Antytrumpowska opozycja działa bowiem wbrew prawdzie i wbrew zdrowemu rozsądkowi (o przyzwoitości nie wspominam). Już parokrotnie wskazywałem w postach na powody dla których zarzuty o wspieraniu Trumpa przez Kreml należy uznać za SKRAJNIE NIEDORZECZNE.Wręcz absurdalne. A to pw. dlatego, że – mówiąc skrótowo - zwycięstwo Trumpa jest CAŁKOWICIE sprzeczne z planami Rosji. Oczywistym jest przecież, że nie leży w jej interesie wspieranie polityka, który za główny cel swojej prezydentury uznał odrodzenie Ameryki i uczynienie jej na powrót WIELKĄ. Zdecydował postawić narodowe interesy kraju ponad wszystkie inne polityczne kalkulacje, w tym ponad profity jakich Ameryka udzielała sojusznikom. 
avatar
Jerzy
Bukowski

Jerzy Bukowski: Ależ oni się męczą!
Najczęstszą reakcją jest obojętność, rozbawienie, zdarza się i agresja.
avatar
Ryszard
Czarnecki

Prorocze słowa: "bez polskich głosów von der Leyen nie będzie wybrana"
Nie żebym był prorokiem, ale znam polityczna matematykę w europarlamencie i przewidziałem, że wybór kandydatki Rady Europejskiej na stanowisko szefa Komisji Europejskiej Ursuli von der Leyen dokonać się może wyłącznie dzięki głosom Polaków, a konkretnie europosłów PiS. Oto dowód (jeden z kilku!) w postaci wywiadu, jakiego udzieliłem red. Krzysztofowi Grzesiowskiemu dla Programu 1 Polskiego Radia, a ściślej dla magazynu „Polska i świat”.

Drogi Użytkowniku,

Nasz Serwis korzysta z plików cookies. Przez dalsze aktywne korzystanie z naszego Serwisu (zamknięcie komunikatu, kliknięcie na elementy na stronie poza komunikatem, przeglądanie Serwisu z otwartym komunikatem) bez zmian ustawień Twojej przeglądarki, wyrażasz zgodę na:
• przetwarzanie danych osobowych przez Tysol Sp. z o.o. i naszych zaufanych partnerów do celów marketingowych, w szczególności na potrzeby wyświetlania reklam dopasowanych do Twoich zainteresowań i preferencji. Wyrażenie zgody jest dobrowolne a wyrażoną zgodę możesz w każdej chwili cofnąć, niezależnie od zgód wyrażonych na pozostałe rodzaje przetwarzania danych. Dowiedz się więcej o zgodzie marketingowej w naszej Polityce prywatności / Cofnij zgodę.

• na zapisywanie plików cookies w Twoim urządzeniu końcowym oraz na korzystanie z informacji w nich zapisanych. Ten rodzaj plików cookies pozwala nam na dopasowanie treści dostępnych w Serwisie do Twoich preferencji, utrzymywania sesji po zalogowaniu oraz zapewnienia optymalnej funkcjonalności Serwisu. Więcej o plikach cookies i sposobie przetwarzania Twoich danych osobowych dowiesz się w naszej Polityce prywatności.