231 lat temu została uchwalona Konstytucja 3 maja

Nie było łatwo. Sejm Czteroletni po burzliwej debacie 3 maja 1791 r. przyjął przez aklamację ustawę, która przeszła do historii jako Konstytucja 3 Maja. Była drugą na świecie i pierwszą w Europie.
uchwalenie Konstytucji 3 maja. Jan Piotr Norblin 231 lat temu została uchwalona Konstytucja 3 maja
uchwalenie Konstytucji 3 maja. Jan Piotr Norblin / Wikipedia domena publiczna

Uchwalenie konstytucji było rozpaczliwą próbą ratowania Rzeczypospolitej, której terytorium zostało uszczuplone w wyniku I rozbioru przeprowadzonego przez Prusy, Austrię i Rosję w 1772 r. Konstytucja została uchwalona na Zamku Królewskim w Warszawie.

Ustawa zasadnicza była zapisana w 11 artykułach i wprowadzała trójpodział władzy na ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą. Gwarantowała prawo powszechnej wolności dla szlachty i mieszczaństwa. Regulowała ona zasady funkcjonowania władz państwowych oraz prawa i obowiązki obywateli Rzeczpospolitej Obojga Narodów.

W pierwszych zdaniach dokumentu podkreślano jedność państwa, czego wyrazem miał być jeden rząd, skarb i armia. Artykuł pierwszy konstytucji potwierdzał dominującą rolę religii katolickiej. W drugim zaakcentowano pozycję szlachty, gwarantując jej przyznane dawniej przywileje. "Szlachtę za najpierwszych obrońców wolności i niniejszej konstytucyi uznajemy; każdego szlachcica cnocie, obywatelstwu i honorowi, jej świętość do szanowania, jej trwałość strzeżenia poruczamy, jako jedyną twierdzę ojczyzny i swobód naszych" - podkreślono w ustawie.

Artykuł trzeci dokumentu potwierdzał prawo mieszczan do samostanowienia w istotnych sprawach, posiadania ziemi oraz przyjmowania ich do stanu szlacheckiego.

Artykuł czwarty utrzymywał poddaństwo chłopów wobec szlachty, przyjmując jednak włościan "pod opiekę prawa i rządu krajowego", co gwarantowały umowy zawarte przez nich z właścicielami ziem. Przyznawano także wolność każdemu chłopu przybywającemu lub wracającemu po ucieczce, co miało zachęcać włościan z innych krajów do zamieszkania w Polsce.

Wprowadzono tron dziedziczny, likwidując wolną elekcję. Następcą tronu po Stanisławie Auguście miał być elektor saski Fryderyk August, wnuk Augusta III Sasa i jego potomkowie. Na wypadek śmierci króla lub niemożności sprawowania przez niego funkcji regencję miała sprawować Straż Praw po przewodnictwem królowej lub prymasa. Ostatni artykuł dokumentu poświęcono "sile zbrojnej narodowej", której celem miała być obrona suwerenności kraju.

Choć krótko po uchwaleniu ustawy zasadniczej Rzeczpospolita przestała istnieć na mapie, Konstytucja Majowa była przez lata symbolem wolności, dumy narodowej i patriotyzmu. Dokument ten jest przede wszystkim odzwierciedleniem tradycji niepodległościowych państwa polskiego. Mimo rozbiorów Polski, pamięć o drugiej w dziejach świata konstytucji narodowej, pomagała podtrzymywać polskie dążenia do niepodległości. Rocznice jej uchwalenia były zawsze upamiętniane przez znajdującą się pod zaborami polską ludność.


Oceń artykuł
Wczytuję ocenę...

 

POLECANE
Nowy sondaż wyborczy. Sześć partii w Sejmie Wiadomości
Nowy sondaż wyborczy. Sześć partii w Sejmie

Nowy sondaż autorstwa IBRiS. Wynika z niego, że w dalszym ciągu liderem jest Prawo i Sprawiedliwość. Drugie miejsce przypadło Koalicji Obywatelskiej. Podium zamyka Lewica. Próg wyborczy przekracza łącznie sześć partii.

Kolejna fala mobilizacji w Rosji? Amerykanie nie mają wątpliwości Wiadomości
Kolejna fala mobilizacji w Rosji? Amerykanie nie mają wątpliwości

Kreml wezwał do „ignorowania” nieoficjalnych doniesień o nowej fali mobilizacji, wyraźnie próbując uciszyć niepokój społeczeństwa i odzyskać kontrolę nad przekazem dotyczącym tej sprawy – ocenia amerykański Instytut Badań nad Wojną (ISW) w najnowszym raporcie.

Niemieckie media: Polska „internacjonalizuje” sprawę reparacji Wiadomości
Niemieckie media: Polska „internacjonalizuje” sprawę reparacji

Warszawa domaga się od Berlina 1,3 bln euro za zbrodnie popełnione przez Niemców w Polsce podczas II wojny światowej. Arkadiusz Mularczyk podczas swej pierwszej wizyty w Berlinie punktował kolejne zarzuty wobec rządu federalnego – analizuje pierwszy dzień pobytu wiceszefa polskiego MSZ w stolicy RFN publicysta dziennika „Welt” Philipp Fritz.

Departament Stanu USA wydał zgodę na sprzedaż Polsce 116 czołgów M1A1 Abrams Wiadomości
Departament Stanu USA wydał zgodę na sprzedaż Polsce 116 czołgów M1A1 Abrams

Departament Stanu USA zezwolił na sprzedaż Polsce 116 czołgów M1A1 Abrams oraz powiązanego sprzętu po szacowanym koszcie 3,75 mld dolarów – poinformowała we wtorek należąca do Pentagonu Defense Security Cooperation Agency (DSCA). To wozy w starszej wersji, które mają wypełnić lukę po czołgach ofiarowanych Ukrainie.

Premier powinien podać się do dymisji? Znamienne słowa polityka Solidarnej Polski Wiadomości
Premier powinien podać się do dymisji? Znamienne słowa polityka Solidarnej Polski

– Pieniędzy nie ma, to są fakty. Jeżeli ktoś chce podjąć decyzję o złożeniu wniosku, my nie blokujemy tego jako Solidarna Polska – mówił o braku środków z KPO poseł Solidarnej Polski Michał Wójcik. Został także zapytany o to, czy w związku ze sporem Brukseli z Warszawą i braku pieniędzy z KPO premier Mateusz Morawiecki powinien podać się do dymisji.

„Eksces orzeczniczy”. NSA uderzył w Trybunał Konstytucyjny. Jest odpowiedź prezes Julii Przyłębskiej Wiadomości
„Eksces orzeczniczy”. NSA uderzył w Trybunał Konstytucyjny. Jest odpowiedź prezes Julii Przyłębskiej

– Naczelny Sąd Administracyjny nie ma kompetencji do jakiegokolwiek kontrolowania działalności orzeczniczej Trybunału Konstytucyjnego. Wszyscy sędziowie TK wybrani przez Sejm, od których prezydent przyjął ślubowanie, jak i wszyscy sędziowie powołani przez prezydenta są sędziami w rozumieniu konstytucji – oświadczyła we wtorek prezes TK Julia Przyłębska.

Jego filmy znała cała Polska. Nie żyje reżyser takich hitów jak „Kogel-mogel” czy „Och, Karol” Wiadomości
Jego filmy znała cała Polska. Nie żyje reżyser takich hitów jak „Kogel-mogel” czy „Och, Karol”

W wieku 86 lat zmarł znany polski reżyser Roman Załuski. Reżyserował takie hity jak m.in. „Wyjście awaryjne” (1982), „Och, Karol” (1985) czy „Kogel-mogel” (1988).

Spore zaskoczenie w USA. Były doradca Trumpa „zdecydowanie rozważa” start w wyborach Wiadomości
Spore zaskoczenie w USA. Były doradca Trumpa „zdecydowanie rozważa” start w wyborach

John Bolton, doradca ds. bezpieczeństwa narodowego za prezydentury Donalda Trumpa, powiedział, że "zdecydowanie rozważa" start w wyborach prezydenckich w USA w 2024 roku, w dużej mierze by rzucić wyzwanie Trumpowi - podała telewizja CNBC.

Rozmowy z Niemcami ws. rozmieszczenia wyrzutni Patriot. Błaszczak mówi o „rozczarowaniu” Wiadomości
Rozmowy z Niemcami ws. rozmieszczenia wyrzutni Patriot. Błaszczak mówi o „rozczarowaniu”

– Po rozmowie z niemieckim ministerstwem obrony z rozczarowaniem przyjąłem decyzję o odrzuceniu wsparcia dla Ukrainy. Przystępujemy więc do roboczych ustaleń ws. umieszczenia wyrzutni Patriot w Polsce i wpięcia ich w nasz system dowodzenia – przekazał we wtorek wicepremier, szef MON Mariusz Błaszczak.

„Zaufanie do Niemiec? Nie, dziękuję”. Politico: Niemcy łamią swoje kluczowe zobowiązanie po rosyjskim ataku na Ukrainę Wiadomości
„Zaufanie do Niemiec? Nie, dziękuję”. Politico: Niemcy łamią swoje kluczowe zobowiązanie po rosyjskim ataku na Ukrainę

„Niemcy wycofują się z obietnic dotyczących wydatków na obronność złożonych po inwazji na Ukrainę” – piszą Hans von der Burchard i Gabriel Rinaldi na łamach Politico. – Zaufanie do Niemiec? Nie, dziękuję – komentuje europoseł PiS Jacek Saryusz-Wolski.

Marsz
Godności
Emerytury
Stażowe