Wspomnienie Najświętszej Maryi Panny Różańcowej

Kościół katolicki obchodzi 7 października święto Matki Bożej Różańcowej. Data jest związana z przypisaniem wstawiennictwu Bogurodzicy zwycięstwa floty chrześcijańskiej nad Turkami pod Lepanto w 1571 r. Cały październik nazywany jest miesiącem różańcowym. Kościół w tym czasie szczególnie zaleca tę pełną prostoty i głębi modlitwę.
Michelangelo Caravaggio – Madonna Różańcowa Wspomnienie Najświętszej Maryi Panny Różańcowej
Michelangelo Caravaggio – Madonna Różańcowa / wikipedia/public_domain/Caravaggio

Powstanie święta łączy się z wydarzeniem, które miało wpływ na losy Europy. Ekspansja turecka na Morzu Śródziemnym została zatrzymana pod Lepanto. W dniu 7 października 1571 r. połączone floty Hiszpanii, Wenecji i Państwa Kościelnego pod wodzą Juana d`Austria pokonały flotę turecką. W tym samym dniu ulicami Rzymu kroczyła pod przewodem Piusa V procesja odmawiając różaniec. Na czele procesji niesiono obraz Matki Boskiej Śnieżnej zwany Salus Populi Romani z bazyliki Santa Maria Maggiore w Rzymie.

Do zwycięstwa pod Lepanto przyczyniła się nagła zmiana wiatru uznana za cudowną interwencję Matki Bożej na skutek odmawiania różańca. Od tej pory obraz Matki Boskiej Śnieżnej złączył się na stałe z nabożeństwem różańcowym i otrzymał nazwę Matki Boskiej Zwycięskiej. 

Początki i rozwój modlitwy różańcowej

Geneza chrześcijańskiej modlitwy różańcowej nie została do tej pory jednoznacznie ustalona. Ogólnie przyjętej tradycji nie potwierdzają bowiem źródła w kilku istotnych sprawach. Miarodajne będzie zatem stwierdzenie, że różaniec stanowi wynik wielowiekowej ewolucji różnych form modlitewnych.

Główny nurt tradycji różańcowej wywodzi się od św. Dominika. Według tej tradycji, święty przebywający w 1212 r. w klasztorze Prouille na wyspie Albi, doznał we śnie objawienia. Ukazała mu się Matka Boska, podarowała różaniec, wyjaśniła jak należy się na nim modlić i zachęciła do jego rozpowszechniania. Według przekazów dominikańskich, głównie Alanusa de Rupe, św. Dominik ewangelizując i głosząc kazania odmawiał różaniec łącząc modlitwę z wyjaśnianiem tajemnic wiary. Modlitwa różańcowa miała się przyczynić do zaniku herezji albigensów, których nawracał św. Dominik. Świętemu nie obca była mistyka rosarium – określał on różaniec jako „koronę z róż Najświętszej Maryi Panny”.

Modlitwa różańcowa ogarnęła szybko świat chrześcijański i było to w głównej mierze zasługą bractw różańcowych. Pod koniec XVI w. nie było prawie miasta w Europie bez tej konfraterni. Erygowano w kościołach kaplice różańcowe lub ołtarze brackie, które otrzymywały liczne odpusty. Przyczyniły się one niemało do popularności różańca. Modlitwa różańcowa choć nie weszła do kultu liturgicznego osiągnęła rangę modlitwy powszechnej, praktykowanej przez wszystkie stany. Byłą dostępna dla ludzi nie umiejących czytać (stanowiło to w znacznym stopniu o jej powszechności) i zwano ją dlatego „brewiarzem dla ludu”.

Prawdziwy rozkwit przeżyło nabożeństwo różańcowe w dobie kontrreformacji. Łącząc praktykę modlitwy z kontemplacją prawd wiary, różaniec, ta „skrócona Ewangelia” znakomicie realizował zalecenia Soboru Trydenckiego, był niezastąpiony w dziele poszerzania i popularyzacji wiary katolickiej. Rozwój ten wiązał się z działalnością dominikanów. W XVII w. byli oni jednym z najpotężniejszych zakonów. W samej Rzeczpospolitej posiadali wówczas 182 klasztory. „Nie było prawie parafii, gdzieby bractwo różańcowe nie istniało” – pisał historyk obyczajów Łukasz Gołębiowski. Należeli do nich dosłownie wszyscy – od króla do chłopa. Szlachcic (katolik) obok szabli miał zawieszony u pasa różaniec. Religijna gorliwość potrydencka powodowała, że do bractw różańcowych zapisywano nawet zmarłych.

Październik nazywany jest miesiącem różańcowym. Kościół w tym czasie, a zwłaszcza od zakończenia ogłoszonego przez Jana Pawła w październiku 2002 r. Roku Różańcowego, szczególnie zaleca tę pełną prostoty i głębi modlitwę.

Ikonografia

Kult Matki Boskiej Różańcowej znalazł wyraz w ikonografii maryjnej. Wyobraźnia artystyczna w oparciu o treści ideowe różańca nie stworzyła jednak nowego typu przedstawienia. Zaadoptowano istniejące już wzory ikonograficzne wyposażając je w atrybuty kultu różańcowego.

Pierwszą grupę przedstawień tworzą wizerunki maryjne nawiązujące do schematu Niewiasty Apokaliptycznej, opartego na wizji św. Jana. Początkowo, postać Niewiasty Apokaliptycznej uważano za personifikację Kościoła, później związano ją z osobą Matki Bożej. Typ Niewiasty Apokaliptycznej dał początek wizerunkom Immaculaty (Niepokalanie Poczętej), Assunty (Wniebowziętej) i Incoronaty (Królowej Nieba). Matka Boska przedstawiana jest w nich w całej postaci z symbolami apokaliptycznymi: słońcem, księżycem i gwiazdami. Immaculata jako Matka Boska Różańcowa malowana była z wieńcem różanym lub z różańcem w dłoniach. Występuje też w koronie jako Królowa Różańca. Wersja różańcowa Assunty i Incoronaty przedstawia Matkę Bożą na tle krzewu różanego lub otoczoną wieńcem z róż. Kwiaty białe symbolizują tajemnice radosne, czerwone – bolesne, złote – chwalebne.

Druga grupa przedstawień różańcowych ukazuje scenę przekazywania różańca przez Matkę Bożą św. Dominikowi lub innym świętym dominikańskim. Jest Ona przedstawiana razem z Dzieciątkiem, w postaci stojącej lub wychylającą się z obłoków.

Jeszcze inna grupa obrazów oparta jest na typie Maryi Orędowniczki wiernych. Malowano Ją w całej postaci jako adorowaną przez wiernych wszystkich stanów i rozdającą im sznury różańca. Matka Boska występuje tu jako Mater Omnium – Matka i Opiekunka wszystkich ludzi. Na takich wizerunkach idea różańcowa obejmuje często także Kościół cierpiący, ukazując dusze czyśćcowe, które za wstawiennictwem Matki Bożej aniołowie wprowadzają do nieba. Na obrazach takich występują często święci dominikańscy jak Dominik, Katarzyna ze Sieny, Tomasz z Akwinu, Jacek Odrowąż orędujących za duszami czyśćcowymi. I wreszcie ostatnim typem wizerunków Matki Boskiej Różańcowej, który zdobył największą popularność, to przedstawienia wzorowane na obrazie Matki Boskiej Śnieżnej (Salus Populi Romani) w Rzymie. W Polsce znajdowały się w prawie każdym kościele dominikańskim.

ad, mp / Warszawa


Oceń artykuł
Wczytuję ocenę...

 

POLECANE
Udało się. Premier o polskim obrazie, który usiłowano sprzedać w Niemczech Wiadomości
"Udało się". Premier o polskim obrazie, który usiłowano sprzedać w Niemczech

Szokujące są doniesienia o próbie sprzedaży akwareli Wassilego Kandinsky’ego na aukcji w Berlinie – pomimo że sytuacja prawna tego dzieła jest jasna: zostało one skradzione z MNW w 1984 r. – napisał w piątek wieczorem premier Mateusz Morawiecki na portalu Facebook.

Apel Michniewicza. Nie dajmy sobie wmówić, że coś zrobiliśmy źle Wiadomości
Apel Michniewicza. "Nie dajmy sobie wmówić, że coś zrobiliśmy źle"

Reprezentacja Polski już w niedzielę zagra z Francją. Przed meczem w jednym z wywiadów głos zabrał selekcjoner Czesław Michniewicz, który zaapelował do piłkarzy.

Putin spadł ze schodów? Wiadomości
Putin spadł ze schodów?

Władimir Putin doznał niefortunnego upadku ze schodów we własnej rezydencji - utrzymuje rosyjski kanał na serwisie Telegram o nazwie Generał SWR, który w przeszłości był źródłem cytowanych, choć niepotwierdzonych informacji o chorobach gospodarza Kremla.

Zakrwawione przesyłki w konsulatach i ambasadach Ukrainy. Wiadomo, skąd je wysłano Wiadomości
Zakrwawione przesyłki w konsulatach i ambasadach Ukrainy. Wiadomo, skąd je wysłano

Służby analizują przesyłki, które trafiły do ukraińskich placówek dyplomatycznych. Policja przekazuje materiały prokuraturze, która będzie prowadziła śledztwo - podkreślił w piątek wiceszef MSWiA Błażej Poboży. Jak zaznaczył, w przypadku incydentów w Polsce przesyłki zostały nadane z Niemiec.

Limit ceny za ropę z Rosji. Jest decyzja polskich władz Wiadomości
Limit ceny za ropę z Rosji. Jest decyzja polskich władz

W piątek Polska zaakceptowała pułap cenowy dotyczący rosyjskiej ropy naftowej, która jest transportowana za pomocą drogi morskiej na poziomie 60 dolarów za baryłkę.

Bezwzględne dożywocie i konfiskata aut. Prezydent podpisał ustawę Wiadomości
Bezwzględne dożywocie i konfiskata aut. Prezydent podpisał ustawę

Prezydent Andrzej Duda podpisał w piątek obszerną reformę Kodeksu karnego m.in. zaostrzającą kary za najcięższe przestępstwa, wprowadzającą tzw. bezwzględne dożywocie oraz konfiskatę aut pijanych kierowców – poinformowała Kancelaria Prezydenta.

Biały Dom: Rosja jest zdeterminowana, by nadal zabijać cywilów w Ukrainie Wiadomości
Biały Dom: Rosja jest zdeterminowana, by nadal zabijać cywilów w Ukrainie

Działania Rosji wskazują, że jest zdeterminowana, by w dalszym ciągu zabijać ukraińskich cywilów - powiedział w piątek rzecznik Rady Bezpieczeństwa Narodowego USA John Kirby. Jak dodał, pokazuje to, że Rosja nie jest gotowa do rozmów w sprawie zakończenia wojny. Pozytywnie odniósł się do postępów w wyznaczeniu pułapu ceny rosyjskiej ropy.

Zabawna wymiana zdań podczas meczu na mundialu. Komentatorzy TVP wybuchli śmiechem Wiadomości
Zabawna wymiana zdań podczas meczu na mundialu. Komentatorzy TVP wybuchli śmiechem

Podczas trwania meczu Portugalia - Korea Południowa na antenie TVP doszło do zabawnej sytuacji za sprawą komentatorów Macieja Iwańskiego oraz Sebastiana Mili.

Zieliński przed meczem z Francją: Do kościoła z rana, pomodlić się i będzie dobrze Wiadomości
Zieliński przed meczem z Francją: "Do kościoła z rana, pomodlić się i będzie dobrze"

Reprezentacja Polski już w niedzielę zagra z Francją w ramach 1/8 mundialu w Katarze. Przed tym spotkaniem do kibiców reprezentacji Polski zwrócił się Piotr Zieliński.

Znana prokurator przekazywała informacje ze śledztwa Trzaskowskiemu? Prezydent Warszawy zabrał głos Wiadomości
Znana prokurator przekazywała informacje ze śledztwa Trzaskowskiemu? Prezydent Warszawy zabrał głos

Wiedzę o naruszających prawo kontaktach dyrektora Biura Bezpieczeństwa w warszawskim ratuszu Michała D. i prokurator Ewy W. uzyskano w toku szerokiego śledztwa; sugestie prezydenta Warszawy Rafała Trzaskowskiego są nieuprawnione - czytamy w oświadczeniu Prokuratury Regionalnej w Szczecinie przekazanym PAP - Swoje stanowisko w tej sprawie Rafał Trzaskowski będzie miał okazję przedstawić w realiach procesowych zeznając w charakterze świadka - dodano.

Marsz
Godności
Emerytury
Stażowe