„Zamek” vs. narodowcy. Zapiski z polskiego Londynu

„Zamek” vs. narodowcy. Zapiski z polskiego Londynu

Parę lat spędzone w „Polskim Londynie” w końcówce dekady lat 1980-ych pozwoliło mi poznać bardzo różnych, politycznie i ideowo, spadkobierców historycznych stronnictw funkcjonujących w II Rzeczypospolitej, a  nawet wcześniej.

Była cała plejada „sanatorów”, którzy „trzęśli” władzami RP na Uchodźstwie czyli tzw. „Zamkiem”. Siedziba imigracyjnych władz –  ów „Zamek” – znajdowała się na 43. Eaton Place,w pobliżu stacji metra SloaneSquare. „Grupą trzymającą władzę” był tam NGS czyli Niezależna Grupa Społeczna, do której należało dwóch ostatnich prezydentów Rzeczypospolitej na Obczyźnie czyli Kazimierz Sabbat i Ryszard Kaczorowski oraz przewodniczący Rady Narodowej czyli emigracyjnego „parlamentu” Zygmunt Szadkowski.  Gdyby szukać analogii NGS z formacjami politycznymi II Rzeczypospolitej, to niewątpliwie był nią „Bezpartyjny Blok Współpracy z Rządem”. „Polsko-londyński” BBWR podkreślał bezpartyjność, a jednocześnie rządził. Mistrzostwo świata! Odwoływał się oczywiście do Józefa Piłsudskiego, ale nie konfrontacyjnie, nie był na pewno formacją ideologiczną. Zapleczem politycznym Rządu RP na Uchodźstwie, poza NGS byli też socjaliści, ludowcy i chadecy. Byłbym niesprawiedliwy, gdybym powiedział, że nie było między nimi różnic, ale na pewno nie było też większych sporów ani politycznych emocji charakteryzujących przecież, będących do siebie w kontrze w II RP,socjalistów i ludowców–  zwłaszcza w okresie Chjeno-Piasta. Paradoksalnie to,co w II RP – może nie tyle od razu po zamachu majowym w 1926 roku, ale na pewno po utworzeniu Berezy Kartuskiej- łączyło chadeków, socjalistów i ludowców czyli wspólna niechęć (delikatnie mówiąc) do obozu Piłsudskiego w „Polskim Londynie” zniknęło: formacje te zgodnie współpracowały z „postsanacja”.

Z osób szczególnie godnych zapamiętania, które miałem okazję wówczas poznać był eksprezydent RP na Uchodźstwie, najstarszy w historii Polak pełniący obowiązki Głowy Państwa – Edward Raczyński, przez lata ambasador RP w Londynie, a w czasie II wojny także szef MSZ. Bezpartyjny. Ale sam fakt, że w 1986 roku wyznaczył na swojego następcę Kazimierza Sabbata z NGS pokazywał jego polityczne konotacje. Był niewątpliwie człowiekiem politycznego centrum, przyjmującym w swoim londyńskim mieszkaniu również przedstawicieli KOR-u i to także reprezentujących „lewicę laicką” .

Czerwony, socjalistyczny sztandar niosła wysoko wdowa po Adamie Ciołkoszu, pani Lidia Ciołkoszowa, choć formalnie liderem PPS-u był wówczas przedwojenny …prokurator Stanisław Wąsik. Chrześcijańskiej Demokracji-Stronnictwu Pracy  przewodzili Tadeusz Drzewicki i rubaszny Aleksander Snastin. Jednak formacja ta będąca spadkobierczynią Stronnictwa Pracy była już tylko cieniem środowiska, które tworzyło kiedyś Front Morges. Jako żywo nie widziałem, żeby unosił się tam, przy całym moim szacunku i sympatii dla owych przyzwoitych ludzi, duch Paderewskiego, Karola Popiela czy choćby Jana Hoppe. Prawdę mówiąc, znacznie prężniej od nich w Rzymie działał emerytowany już ,były sekretarz międzynarodówki chadeckiej Konrad Sieniewicz, którego dom w  Rzymie stał się „kolacyjnym” adresem dla wszystkich młodych adeptów polityki „na prawo od centrum”, przybywających do Wiecznego Miasta, zwykle przy okazji audiencji u polskiego papieża.

Emigracyjne PSL od kiedy na prezydenta RP na uchodźstwie w 1979 roku nie wybrano mieszkającego w USA Stefana Korbońskiego, a  hrabiego Edwarda Raczyńskiego było, prawdę mówiąc, jedynie odbiciem znaczącej przeszłości. Kierował nim w Londynie Franciszek Wilk-i tyle w temacie.

Narodowcy szli własną drogą. W opozycji do „Zamku”, z bardzo silnymi, jak się wydawało, wpływami w Kościele Katolickim na emigracji i w katolickich organizacjach, z istotnymi przyczółkami w Polskiej Macierzy Szkolnej ,kierowanej zresztą przez Aleksandrę Podhorodecką, córkę Jędrzeja Giertycha, siostrę Macieja Giertycha, późniejszego europosła LPR i ciotkę późniejszego wicepremiera Romana Giertycha. Jednak przede wszystkim mieli realne struktury partyjne oraz – co szczególnie ważne – własny organ prasowy, mający wyraźny profil polityczny tygodnik „Myśl Polska”. Co prawda w „Polskim Londynie” wychodziło sporo periodyków od katolickiego tygodnika „Gazeta Niedzielna” wydawanego przez „Veritas”, przez  „Tydzień Polski” czyli weekendową odmianę mającego najdłuższą  tradycję ,założonego jeszcze w Szkocji „Dziennika Polskiego i Dziennika Żołnierza” (redakcja mieściła się na Charleville Road, przy stacji metra West Kensington) po miesięczniki: „Orzeł Biały”,wydawany przez Stowarzyszenie Polskich Kombatantów (SPK) w Polskim Ośrodku Społeczno-Kulturalnym (POSK) mieszczącym się na 240 Kings Road w pobliżu metra Ravenscourt Park oraz oficjalny organ Rządu RP na Uchodźstwie „Rzeczpospolita Polska” (redakcja mieściła się w siedzibie „Zamku”). Niektórzy narodowcy regularnie pisali, np. Wacław Netter, zwłaszcza komentarze międzynarodowe do „Dziennika Polskiego i „Dziennika Żołnierza”, a szerzej jeszcze gościli na łamach „Gazety Niedzielnej”, której redaktorem naczelnym był Zdzisław Wałaszewski – profesor PUNO czyli Polskiego Uniwersytetu na Obczyźnie. Tygodnik mieścił się w siedzibie „Veritasu” przy Jeddo Road. „Veritasem” przez kilkadziesiąt lat aż do swojej śmierci w 1989 kierował przedwojenny członek ONR-u Wojciech Dłużewski. Wydawnictwo było apartyjne, ale miało olbrzymie zasługi  w upowszechnianiu literatury patriotycznej i katolickiej liczbą pozycji bijąc na głowę Polską Fundację Kulturalną, która z reguły wydawała bardziej „centrowych” autorów. Podziały te jednak nie były, jak to często  bywa, tak ostre i oczywiste, jakby to się mogło wydawać. Z Antonim Dargasem –  prezesem Stronnictwa Narodowego parokrotnie długo rozmawiałem, a  nawet objechałem z  nim  struktury SN w kilku miastach, w tym zwłaszcza prężne w Bradford. Ale do dziś mam do niego wielką pretensję. Bynajmniej wcale nie polityczną. Bardzo żałuję, że nie opublikował dwóch artykułów przyniesionych mu na początku lat 1980-ych przez niedawno przybyłego z Polski ,a konkretnie z Bydgoszczy studenta, którego stan wojenny zastał w Anglii i tam uzyskał azyl polityczny. Owym bardzo młodym człowiekiem  (rocznik 1963) był … Radek Sikorski.  Cóż, gdyby wtedy prezes i jednocześnie redaktor naczelny „Myśli Polskiej”, Antoni Dargas, zamieścił owe teksty to historia Stronnictwa Narodowego, „Polskiego Londynu”, polskiej sceny politycznej po 1990 roku, a także Europy i świata mogła potoczyć się zupełnie inaczej…

 

*tekst ukazał się na portalu idmn.pl (03.06.2020)


Oceń artykuł
Wczytuję ocenę...

 

POLECANE
Piotr Najsztub chce mieć nowy podcast. Tym razem nie o polityce Wiadomości
Piotr Najsztub chce mieć nowy podcast. Tym razem nie o polityce

Piotr Najsztub, który we wrześniu zakończył współpracę z Tok FM, poinformował, że planuje stworzenie nowego podcastu. Tym razem nie będzie to seria poświęcona polityce.

Od teraz w połowie jestem Polakiem!. Słynny kibic zabrał głos po spotkaniu z Robertem Lewandowskim Wiadomości
"Od teraz w połowie jestem Polakiem!". Słynny kibic zabrał głos po spotkaniu z Robertem Lewandowskim

Moje marzenie się spełniło. Przed mundialem spełnieniem moich snów byłby uścisk dłoni „Lewego”. A my spotkaliśmy się jak przyjaciele. Stałem się częścią jego rodziny. Od teraz w połowie jestem Polakiem! Samadowski! – powiedział Interii Abdul Samad Khan. Mężczyzna zasłynął w ostatnich dniach w internecie, gdy pojawiło się nagranie jak świętował zdobytego gola przez Roberta Lewandowskiego.

Zostanie wchłonięta do wielkiego rosyjskiego domu. Groźby wobec Polski w programie Putina [WIDEO] Wiadomości
"Zostanie wchłonięta do wielkiego rosyjskiego domu". Groźby wobec Polski w programie Putina [WIDEO]

"Ekspert" goszczący w jednym z najważniejszych programów propagandowych Rosji, u Władimira Sołowiowa, przekonywał, że Polska, tak jak inne kraje Europy Środkowej zostanie "wchłonięta do wielkiego rosyjskiego domu".

To nie żart. Tyle trzeba zapłacić za tort makowy u Gessler Wiadomości
To nie żart. Tyle trzeba zapłacić za tort makowy u Gessler

Przysmaki Magdy Gessler zwykle słynęły z tego, że są drogie. Jednak ostatnie ceny w jej warszawskiej cukierni skoczyły na rekordowo wysoki poziom. Zjawisko to tłumaczy częściowo wysoka inflacja, jednak czy 450 zł za ciasto z makiem to nie przesada?

[wideo] „Emigracja solidarnościowa” – trzeci odcinek cyklu „W oczekiwaniu na wolną Polskę” Wiadomości
[wideo] „Emigracja solidarnościowa” – trzeci odcinek cyklu „W oczekiwaniu na wolną Polskę”

Po 13 grudnia 1981 roku z Polski wyjechało na stałe za granicę prawie 1 mln obywateli. Około 60% emigrantów znalazło się w Niemczech Zachodnich, duże grupy udały się do Stanów Zjednoczonych, Kanady, Austrii, Szwecji, Francji. Większość emigrowała z przyczyn ekonomicznych: sytuacja gospodarcza, a zarazem warunki bytowe w Polsce lat 80. były katastrofalne. Wśród migrujących byli azylanci stanu wojennego, uchodźcy solidarnościowi, migranci zawodowi o bardzo różnych stopniach wykształcenia i kwalifikacji. Kto z działaczy opozycji demokratycznej zdecydował się na opuszczenie kraju? Jakie ważne ośrodki polityczne utworzono poza krajem?

Sensacja w Pałacu Buckingham. Żona króla Karola III podjęła decyzję Wiadomości
Sensacja w Pałacu Buckingham. Żona króla Karola III podjęła decyzję

Kolejna sensacja w Pałacu Buckingham. Żona króla Karola III nie będzie miała tradycyjnych dam dworu – informuje Sky News.

Jaśkowiak chciał być postępowy. Doniosła na niego Lewica Wiadomości
Jaśkowiak chciał być postępowy. Doniosła na niego Lewica

Prezydent Poznania Jacek Jaśkowiak zalecał mieszkańcom miasta, by oszczędzali, utrzymując w mieszkaniach 16 stopni Celsjusza. Podkreślał, że jest to dobra temperatura dla naszej planety i organizmu.

Franciszek: Państwo rosyjskie dokonuje inwazji na Ukrainę. Dobrze wiadomo, kogo potępiam Wiadomości
Franciszek: Państwo rosyjskie dokonuje inwazji na Ukrainę. Dobrze wiadomo, kogo potępiam

"Oczywiście to państwo rosyjskie dokonuje inwazji" na Ukrainę - powiedział papież Franciszek w wywiadzie dla pisma "America", wydawanego przez jezuitów w USA. W opublikowanej w poniedziałek rozmowie wyjaśnił, że nie wymienia z nazwiska prezydenta Rosji Władimira Putina, bo nie jest to konieczne. "Dobrze wiadomo, kogo potępiam" - stwierdził.

Sondaż. Duda i Morawiecki liderami rankingu zaufania. Tymczasem Tusk… Wiadomości
Sondaż. Duda i Morawiecki liderami rankingu zaufania. Tymczasem Tusk…

Jak wynika z nowego sondażu CBOS, liderem rankingu zaufania do polityków w listopadzie jest prezydent Andrzej Duda. Drugie miejsce przypadło premierowi Mateuszowi Morawieckiemu. Okazuje się, że najwięcej ankietowanych nie ma zaufania do Donalda Tuska.

Będzie komisja ws. wpływów rosyjskich na politykę energetyczną w czasie rządów PO-PSL Wiadomości
Będzie komisja ws. wpływów rosyjskich na politykę energetyczną w czasie rządów PO-PSL

– Chcemy przedstawić projekt ustawy dotyczącej powołania komisji, która zbadałaby politykę energetyczną prowadzoną przez rząd polski w latach 2007–2015 – poinformował w poniedziałek na konferencji prasowej prezes PiS Jarosław Kaczyński.

Marsz
Godności
Emerytury
Stażowe