„Oto obchodzimy Dziady”

Obchodzona 1 listopada uroczystość Wszystkich Świętych i przypadające dzień później Zaduszki, czyli Wspomnienie Wszystkich Wiernych Zmarłych, mają wielowiekową tradycję i szczególną, polską specyfikę. Historyczne korzenie uroczystości Wszystkich Świętych sięgają IV wieku.
Fot. Jan Bułhak/POLONA „Oto obchodzimy Dziady”
Fot. Jan Bułhak/POLONA

Ofiara albo klątwa

Pierwsze wieki chrześcijaństwa były okresem krwawych prześladowań, w czasie których wielu wyznawców Chrystusa poniosło śmierć męczeńską. To na ich cześć ustanowiono święto, kiedy jednego dnia wspominano wszystkich poległych w obronie wiary. Uroczystość przypadała w tamtym okresie w okolicach święta Zesłania Ducha Świętego.

Obchody uroczystości Wszystkich Świętych 1 listopada wywodzą się ze średniowiecza i mają swój początek najprawdopodobniej w roku 741. Wtedy to papież Grzegorz III ufundował w rzymskiej bazylice św. Piotra oratorium ku czci Zbawiciela, Maryi, apostołów, męczenników i wyznawców i polecił odprawianie w nim modlitwy do Wszystkich Świętych właśnie 1 listopada.

Wybór tej daty wiązał się zapewne z zamiarem włączenia w obrzędy chrześcijańskie uroczystości pogańskich ku czci zmarłych odprawianych tego dnia przez Celtów i Germanów. Te z kolei wróciły w neopogańskiej postaci Halloween w kulturze anglosaskiej. Przełom października i listopada uważany był przez celtyckich kapłanów, druidów za czas swobodnego krążenia duchów po ziemi, pomiędzy światami. Był to również okres w roku, kiedy zaczynał pojawiać się głód i choroby, a po ziemi krążył Samhain – bóg śmierci, któremu druidzi składali ofiary – także z ludzi. 31 października kapłani celtyccy krążyli od domu do domu, domagając się złożenia im darów, jakich zażądali. Jeśli ich nie otrzymali, rzucali na dany dom klątwę. Z tych praktyk wywodzi się dzisiejsza praktyka halloweenowa „cukierek albo psikus”. Do tradycji druidów nawiązał w XX wieku Anton Szandor LaVey , autor „Biblii Szatana”. Wskazywał on Halloween jako jedno z najważniejszych świąt satanistycznych, cynicznie podkreślając, że: „Cieszy się, że chrześcijańscy rodzice w jedną noc w roku pozwalają swoim dzieciom czcić szatana”.

„Zstępujcie w święty przybytek”

Polskie tradycje pogańskie związane z kultem zmarłych przodków nie były tak krwawe jak celtyckie, ale podobnie jak one opierały się na przekonaniu, że tego dnia – w nocy z 31 października na 1 listopada – po ziemi błąkają się dusze, które proszą o pomoc.

Czyśćcowe duszeczki! W jakiejkolwiek świata stronie:
Czyli która w smole płonie, czyli marznie na dnie rzeczki,
Czyli dla dotkliwszej kary w surowym wszczepiona drewnie,
Gdy ją w piecu gryzą żary, i piszczy, i płacze rzewnie;
Każda spieszcie do gromady! Gromada niech się tu zbierze!
Oto obchodzimy Dziady!
Zstępujcie w święty przybytek; jest jałmużna, są pacierze,
I jedzenie, i napitek

– zwraca się do cierpiących w czyśćcu dusz prowadzący ceremonię „dziadów” Guślarz uwieczniony na kartach słynnego dramatu Adama Mickiewicza. Nasi przodkowie wierzyli, że dusze zmarłych błąkają się tego dnia po rozstajnych drogach, cmentarzach i uroczyskach. Z tego też powodu tej nocy unikano podróży, a nawet wizyt u sąsiadów. Po schrystianizowaniu „dziadów” gromadzono się tej nocy w kościołach, aby wstawiać się za duszami czyśćcowymi.

Kościół katolicki już w średniowieczu ustanowił obchody Dnia Zadusznego poświęconego modlitwom za wszystkich, którzy odeszli już z tego świata do wieczności. W roku 998 Odylon, opat klasztoru benedyktyńskiego w Cluny, wyznaczył na 2 listopada dzień modlitw za wszystkich wiernych zmarłych. W jego ślady poszły inne zakony. W 1311 roku wprowadzono do liturgii Mszy specjalny formularz na Dzień Zaduszny, zwany od jego pierwszych słów Mszą Requiem. Specyficznie polską tradycją katolicką – sięgającą XV wieku – są wypominki, czyli modlitwa za zmarłych połączona z przywoływaniem ich imion. W wielu polskich parafiach po dziś dzień odbywają się procesje zaduszne odprawiane w kościele, wokół niego lub na cmentarzu. Obejmują one pięć stacji, podczas których modli się kolejno za biskupów i kapłanów, krewnych, dobrodziejów, pochowanych w parafii oraz wszystkich zmarłych.

Modlitwa za tych, którzy odeszli, w Kościele katolickim jest uważana za jeden z uczynków miłosierdzia i wywodzi się z przekonania o istnieniu duszy nieśmiertelnej, Sądu Bożego oraz trzech możliwych rzeczywistości pośmiertnych – nieba, piekła i czyśćca. Duszom przebywającym w czyśćcu i czekającym na pełnię radości przebywania z Bogiem pomóc mogą tylko modlitwy zanoszone za nich na ziemi. „Dusze niektórych zmarłych wobec doskonałej świętości Boga czują się tak brudne i niegodne zbliżenia się do Niego, że same poddają się niewypowiedzianie wielkiej, lecz oczyszczającej męce. Są pomimo to szczęśliwe, gdyż wiedzą, że są zbawione” – pisała św. Katarzyna z Genui. „Ci, którzy umierają w łasce i przyjaźni z Bogiem, ale nie są jeszcze całkowicie oczyszczeni, chociaż są już pewni swego wiecznego zbawienia, przechodzą po śmierci oczyszczenie, by uzyskać świętość konieczną do wejścia do radości nieba” – głosi Katechizm Kościoła Katolickiego.

O konieczności modlitwy za dusze czyśćcowe i wielkiej ich wdzięczności za każdy duchowy akt dokonany z myślą o nich mówiło wielu mistyków i świętych, m.in. św. siostra Faustyna Kowalska czy św. Ojciec Pio. „Nabożeństwo za dusze w czyśćcu cierpiące jest miłe Bogu, bo wyjednywa nie tylko ulgę zmarłym, ale równocześnie modlącym się za te dusze udziela pociechy w smutkach, pomocy w potrzebach duchowych i doczesnych, łask i miłosierdzia Bożego w chwili wielkich utrapień. Módlmy się więc za dusze w czyśćcu cierpiące, a za ich pośrednictwem prośmy o łaski nam potrzebne” – wskazała katolicka mistyczka Maria Simma, apostołka modlitwy za dusze czyśćcowe.


Oceń artykuł
Wczytuję ocenę...

 

POLECANE
Jacek Kurski wejdzie do rządu? Znamienne słowa prezesa PiS Wiadomości
Jacek Kurski wejdzie do rządu? Znamienne słowa prezesa PiS

– Ja miałem kilka pomysłów, ale w tym największy jest ambaras, żeby dwoje chciało naraz – stwierdził prezes PiS Jarosław Kaczyński zapytany na antenie Radia Wrocław o przyszłość byłego szefa TVP Jacka Kurskiego.

W PE ruszyła procedura zmiany traktatów. Państwo europejskie ma powstać i już [WIDEO] Wiadomości
W PE ruszyła procedura zmiany traktatów. "Państwo europejskie ma powstać i już" [WIDEO]

W czerwcu Parlament Europejski zaakceptował rezolucję wzywającą Radę Europejską do wyrażenia zgody na rozpoczęcie procesu rewizji traktatów UE. "Państwo europejskie ma powstać i już" - mówi Patryk Jaki komentujący te okoliczności.

Burza w Pałacu Buckingham. Król Karol III nie będzie milczał Wiadomości
Burza w Pałacu Buckingham. Król Karol III nie będzie milczał

Jak już informowaliśmy na łamach naszego portalu, wielkimi krokami zbliża się premiera nowego serialu dokumentalnego Netfliksa „Harry i Meghan”. Produkcja budzi ogromne emocje brytyjskich mediów, które nie maja wątpliwości, że w Pałacu Buckingham wrze.

Zełenski zaskoczył ukraińskich żołnierzy. Przyjechał do Słowiańska Wiadomości
Zełenski zaskoczył ukraińskich żołnierzy. Przyjechał do Słowiańska

We wtorek 6 listopada, w czasie ukraińskiego Dnia Sił Zbrojnych, prezydent Wołodymyr Zełenski opublikował wideo, w którym zwrócił się do wszystkich żołnierzy. Nagranie nie pochodziło jednak z prezydenckiego gabinetu, a z Donbasu.

Finowie zaniepokojeni. Tajemnicze dźwięki przy granicy z Rosją Wiadomości
Finowie zaniepokojeni. Tajemnicze dźwięki przy granicy z Rosją

Jak donosi fiński dziennik „Ilta-Sanomat”, Finowie od pewnego czasu uskarżają się na tajemniczy hałas w pobliżu granicy z Rosją. Nie brakuje teorii na temat tego, skąd dźwięki mogą pochodzić. Sprawą zajęły się już służby.

Nie żyje dziennikarz Polskiego Radia. Przez lata związany z Radiem Kierowców Wiadomości
Nie żyje dziennikarz Polskiego Radia. Przez lata związany z Radiem Kierowców

Nie żyje Jarosław Kawecki, który był dziennikarzem Polskiego Radia. Przez wiele lat współpracował z Radiem Kierowców. Słuchacze mogli zapamiętać go dzięki jego charakterystycznemu głosowi.

Rosja wycofa się z Ukrainy bez porozumienia? Antony Blinken ostrzega Wiadomości
Rosja wycofa się z Ukrainy bez porozumienia? Antony Blinken ostrzega

– Rosja może szukać sposobu na wycofanie się z wojny z Ukrainą bez negocjowania porozumienia pokojowego. Jeśli Kreml próbowałby doprowadzić do takiej sytuacji, byłoby to podyktowane chęcią przegrupowania wojsk w celu ponownego ataku – ostrzegł sekretarz stanu USA Antony Blinken, cytowany przez dziennik „The Wall Street Journal”.

„Premia się należy”. Premier zabrał głos ws. pieniędzy dla piłkarzy Wiadomości
„Premia się należy”. Premier zabrał głos ws. pieniędzy dla piłkarzy

– Uważam, że jakaś premia się należy naszym piłkarzom, ponieważ wyszli rzeczywiście z grupy, w ogóle przecież grali naprawdę nieźle – powiedział premier Mateusz Morawiecki w rozmowie z serwisem wPolsce.pl.

Zamknięto jarmarki bożonarodzeniowe w Düsseldorfie. Ewakuowano ludzi Wiadomości
Zamknięto jarmarki bożonarodzeniowe w Düsseldorfie. Ewakuowano ludzi

W poniedziałek służby policyjne zdecydowały o zamknięciu wszystkich jarmarków bożonarodzeniowych na Corneliusplatz w Düsseldorfie. Ewakuowano ludzi, którzy znajdowali się na miejscu.

Sąd zdecydował w sprawie Barbary K.-Sz. Wiadomości
Sąd zdecydował w sprawie Barbary K.-Sz.

Prokuratura Okręgowa w Warszawie złoży zażalenie na postanowienie Sądu Rejonowego w Pruszkowie o umorzeniu postępowania przeciwko Barbarze K.-Sz., oskarżonej o zniesławienie Straży Granicznej oraz jej funkcjonariuszy – dowiedziała się PAP. Artystka nazwała funkcjonariuszy „maszynami bez mózgów oraz mordercami”.

Marsz
Godności
Emerytury
Stażowe