Patriotyzm zaczyna być postawą dnia codziennego

Nasze niepodległość i patriotyzm mają tę dobrą cechę, że w chwilach trudnych są do wykorzystania natychmiast. Idea obrony niepodległości jednoznacznie ofiarowuje intelektualne i uczuciowe instrumentarium pozwalające odnaleźć wspólnocie sens w wydarzeniu politycznym i historycznym o trudnym charakterze.
 Patriotyzm zaczyna być postawą dnia codziennego
/ fot. pixabay.com

Żyć niepodległością na co dzień, posiadać własne niepodległe państwo to dla młodych pokoleń jest jeszcze kwestia abstrakcyjna, ale przy takim położeniu geopolitycznym nie może być abstrakcyjna, wszak z historii i pamięci wspólnego cierpienia przodków nie można tego lekceważyć. Niemniej wspólne bycie w jednym organizmie politycznym, ekonomicznym i kulturowym, jakim jest Unia Europejska, wpływa na patrzenie z dystansu na zagadnienia własnej suwerenności.

Odrodzona

A jeszcze ponad sto lat temu codzienne życie pod obcą flagą i obcojęzycznym pismem urzędowym oddawało cały ciężar grozy bycia pod zaborami. „Przez lata codziennie niewiarygodną wiadomością był dla Wysokolskiego fakt, że nie ma ojczyzny. Żadna myśl, żaden powzięty zamiar nie był wolny od tej skazy. Gdy inni budowali swe życie obok tej sprawy lub ponad nią, w oczach Wysokolskiego wszystko było tymczasowe i nieistotne, skoro się odbywało w niewoli” – pisała Zofia Nałkowska w powieści „Węzły życia”, gdzie zobrazowała ostatnie chwile II RP.

Ile lekkości i życia może dawać własne państwo, wiedzieli tylko ci, którzy po stuletniej niewoli znowu dostali polski paszport. „Ach ten rok osiemnasty! Ta jesień tego roku! Ta pasja zamalowywania czarnych orłów cesarskich na żółtych skrzynkach pocztowych i na tablicach urzędów! I te białe orzełki, które z dnia na dzień rozkwitły dokoła jak astry! Niepodległość jest jednak słowem magicznym: ludzie zaczęli inaczej się ruszać, inaczej patrzeć na wszystko, przyjeżdżać, odjeżdżać, działać – pełni nagle nowej energii i nowych pomysłów, pełni blasku w oczach. Na zakopiańskim Rynku – pod stojącym tam wówczas pomnikiem króla Jagiełły – gęsty tłum oddziałów wojska polskiego w maciejówkach i rogatywkach. Na Krupówkach podniecała i mnie jakaś dziwna, ogólna wesołość. U nas w pensjonacie – w tak smutnej przedtem willi «Ładzie», a teraz pełnej gości – zawrzało” – pisał polski poeta, prozaik, tłumacz i prezes Polskiego PEN Clubu Juliusz Żuławski w książce „Z domu”.

Z kolei Eugeniusz Kwiatkowski tak wspominał w „Dysproporcjach” o powrocie Polski na mapy Europy: „W szarym listopadzie 1918 roku po wiekowej, beznadziejnej niewoli, po tragicznym i niszczącym rozdarciu państwa polskiego, po wielu bezskutecznych porywach zbrojnych, po bezmiarze klęsk i upokorzeń, po nowej próbie podziału w Brześciu, po doszczętnym zrujnowaniu wielkiej części majątku narodowego, po wyeksploatowaniu kraju ze wszystkich sil żywotnych, po całkowitej zagładzie podstaw walutowych, kredytowych, komunikacyjnych, na zgliszczach przemysłu, rolnictwa i handlu, zajaśniał wreszcie oczekiwany od tylu pokoleń dzień wolności”.

Niezawodne idee

Nasze niepodległość i patriotyzm mają tę dobrą cechę, że w chwilach trudnych są do wykorzystania natychmiast. Idea obrony niepodległości jednoznacznie ofiarowuje intelektualne i uczuciowe instrumentarium pozwalające odnaleźć wspólnocie sens w wydarzeniu politycznym i historycznym o trudnym charakterze. Żadne inne oferty na rynku idei nie sprawdzają się tak jak te dwie. Polacy wielokrotnie przerabiali to w swojej historii i zawsze się okazywało, że na placu boju w sytuacjach dla narodu tragicznych zostawały: ofiarny patriotyzm, walka o suwerenność, no i spajający wszystko katolicyzm. Doświadczenie wskazuje, że wszelkie inne modne ideologie były na czasy prosperity.

Żywotność polskiego patriotyzmu i nadwrażliwość na kwestie niepodlegania podmiotom zewnętrznym bierze się w dużej mierze stąd, że za obronę tych abstrakcyjnych w końcu idei płaciliśmy w naszych dziejach morze krwi. Naród polski pośród wszystkich innych definicji i odniesień to nade wszystko wspólnota cierpienia. Narodom niemającym w swoim doświadczeniu tak fatalnych przerw we własnej państwowości trudno właściwie odczytywać polskie uczucia narodowe i wydarzenia jak Marsz Niepodległości. Pamięć wspólnego cierpienia jest tą ostateczną instancją, przed którą milkną już spory „bić się czy nie bić”. Bo można się zastanawiać nad sensownością kolejnych powstań, lecz nikt w przestrzeni publicznej nie odważy się jawnie kwestionować ofiary z własnego życia kolejnych tysięcy młodych dziewczyn i chłopaków, którzy poszli się bić.

Z Marszu Niepodległości, dyskusji wokół niego, a nawet przepychanek i ataków na to wydarzenie wykuwa się swoisty brewiarz patriotyczny w ponowoczesnej Polsce. Jego cechą szczególną jest przecięcie pokoleniowe. Z jednej strony mamy Polaków pamiętających czasy wielkich narracji i wielkich nosicieli tych narracji, jak przepełnieni literaturą romantyczną i trudnym doświadczeniem zawieruchy dziejowej św. Jan Paweł II oraz bł. Prymas Tysiąclecia Stefan Wyszyński, z drugiej – pokolenia urodzone po 1989 roku, które upadek „Imperium zła” zna już tylko z historii. Ci pierwsi wychowani w duchu ofiarności czują moralną i polityczną odpowiedzialność przed minionymi i przyszłymi pokoleniami. Dla wielu z nich patriotyzm zaczyna być postawą dnia codziennego, jest formacją i punktem odniesienia refleksji politycznej, afirmacją aspiracji narodowych, lojalnością wobec określonej wizji Rzeczpospolitej i w końcu dojrzewającą coraz bardziej obroną realistycznie ujętego interesu narodowego. Ci młodsi wychowani do indywidualizmu i – owszem – ciężkiej pracy, ale dla samorealizacji, nie postrzegają kwestii suwerenności w kategoriach walki.

Ci pierwsi, po czterdziestce, podnieśli patriotyzm dosłownie z ziemi. To oni jeszcze dekadę temu ochoczo zakładali koszulki z Żołnierzami Wyklętymi. Niestety w zachwytach nad odradzaniem się gorących uczuć do ojczyzny przeoczyli, że dzisiaj nie ma tylu następców, ilu by chcieli.

Niepodległość jako zadanie moralne trudne do utrzymania we wrogim środowisku zewnętrznym, choć zapomniane w młodym pokoleniu Polaków jakiś czas temu jako coś już nawet nie wstydliwego, lecz jako sprawa, na którą po prostu nie ma się czasu, zaczyna powracać wraz z powrotem historii przez duże H. Jednak na pełną rehabilitację i powrót do panteonu spraw ważnych niepodległość będzie musiała poczekać.

Patriotyzm i cześć dla nieodległości nie jest w obecnej dobie uczuciem łatwym m.in., dlatego, że nie wiedzieć czemu fukuyamowska teoria końca historii ma nadal bardzo wielu zwolenników, choć wycofał się z niej sam Francis Fukuyama. Toteż idea suwerenności wymaga dziś odpowiedniej wiedzy i wyobraźni historycznej, by ją należycie docenić, odwagi i wyrobienia politycznego, by jej publicznie bronić.

Boje Polaków o niezależność w przestrzeni międzynarodowej irytują kosmopolitycznych liberałów rządzących dzisiaj UE. Ci bowiem dobrze wiedzą, że beneficjentem szkoły myślenia politycznego w nurcie niepodległościowym będzie szeroko rozumiana prawica, a więc ich przeciwnik polityczny.

Wobec tych wszystkich wojen o nasze dusze i serca przygoda z niepodległą wciąż trwa, wykazując swoją żywotność. „Proces formowania się świadomości narodowej jest długotrwały, rozłożony w czasie i praktycznie nigdy się nie kończy. To łańcuch faktów historycznych, historycznie zmiennych wewnętrznych i zewnętrznych uwarunkowań ekonomicznych, politycznych i w ogóle cywilizacyjnych oraz ciągów produktów duchowej kultury danej społeczności kształtowanej w drodze historycznego rozwoju” – pisze Tadeusz Biernat w książce „Mit polityczny”.

Tekst pochodzi z 45. (1764) numeru „Tygodnika Solidarność”.


Oceń artykuł
Wczytuję ocenę...

 

POLECANE
Noty dyplomatyczne ws. odszkodowań od Niemiec przedstawione w kilkunastu państwach. Jest pozytywny odzew Wiadomości
"Noty dyplomatyczne ws. odszkodowań od Niemiec przedstawione w kilkunastu państwach. Jest pozytywny odzew"

Noty dyplomatyczne ws. odszkodowań od Niemiec zostały przedstawione przez polskich ambasadorów w kilkunastu państwach; jest pozytywny odzew, w zdecydowanej większości stolic są one przyjmowane ze zrozumieniem, padły nawet propozycje mediacji - przekazał PAP wiceszef MSZ Arkadiusz Mularczyk.

Niemcy: Oferta Patriotów dla Polski aktualna. Z niemieckimi załogami Wiadomości
Niemcy: Oferta "Patriotów" dla Polski aktualna. Z niemieckimi załogami

Według kanclerza Niemiec Olafa Scholza oferta dostarczenia niemieckich systemów obrony powietrznej Patriot Polsce, jest nadal aktualna - pisze we wtorek agencja Reutera. O aktualności propozycji zapewniła we wtorek także minister obrony Christine Lambrecht w wywiadzie dla "Frankfurter Allgemeine Zeitung".

Kariera polskiego Pioruna. Podpisany kontrakt z kolejnym krajem Wiadomości
Kariera polskiego "Pioruna". Podpisany kontrakt z kolejnym krajem

Polskie systemy rakietowe "Piorun" wejdą na wyposażenie Sił Zbrojnych Norwegii. System produkowany jest przez Spółkę MESKO S.A. ze Skarżyska – Kamiennej, która wchodzi w skład Polskiej Grupy Zbrojeniowej.

Janusz Waluś zamiast na wolność trafił do szpitala. Nożownik próbował przebić mu serce Wiadomości
Janusz Waluś zamiast na wolność trafił do szpitala. Nożownik próbował przebić mu serce

Janusz Waluś, który od 30 lat przebywa w więzieniu w RPA – został ugodzony nożem przez współwięźnia. Polak na podstawie decyzji sądu z 21 listopada miał w ciągu 10 dni opuścić w ramach warunkowego zwolnienia miejsce swojego dotychczasowego pobytu.

Minister Błaszczak rozmawiał z sekretarzem obrony USA. Znamy tematy rozmowy Wiadomości
Minister Błaszczak rozmawiał z sekretarzem obrony USA. Znamy tematy rozmowy

Kwestia tragedii, do której doszło w Przewodowie i wsparcie amerykańskich ekspertów w śledztwie - były, jak przekazał wicepremier, szef MON Mariusz Błaszczak, wśród tematów jego rozmowy z sekretarzem obrony USA Lloydem Austinem.Rozmowa dotyczyła także współpracy militarnej - dodał minister.

Zapytano Polaków o ataki opozycji na rząd. Znamy wyniki sondażu Wiadomości
Zapytano Polaków o ataki opozycji na rząd. Znamy wyniki sondażu

Pracownia Social Changes zapytała Polaków : "Czy według Pani/Pana politycy opozycji w Polsce powinni ograniczyć ataki na rząd w związku z toczącą się na Ukrainie wojną i związanym z tym zagrożeniem dla naszego kraju?". Znamy wyniki.

Dreszcz gniewu na karku. Mocne słowa prezydenta nt. Rosji Wiadomości
"Dreszcz gniewu na karku". Mocne słowa prezydenta nt. Rosji

Jesteśmy gotowi bronić się przed rosyjskim ciemiężcą - mówił prezydent Andrzej Duda podczas apelu z okazji Dnia Podchorążego oraz 192. rocznicy wybuchu Powstania Listopadowego. Podkreślił, że Rosja, która w 1830 roku była zaborcą, dzisiaj próbuje podporządkować sobie wolną, suwerenną i niepodległą Ukrainę.

Żaryn nie ma wątpliwości. Rosyjska i białoruska propaganda działają przeciw wizerunkowi Polski i prezydenta Wiadomości
Żaryn nie ma wątpliwości. "Rosyjska i białoruska propaganda działają przeciw wizerunkowi Polski i prezydenta"

Rosyjska i białoruska propaganda prowadzą działania wymierzone w wizerunek Polski oraz bezpośrednio w wizerunek prezydenta - napisał w alercie dotyczącym dezinformacji pełnomocnik rządu ds. bezpieczeństwa przestrzeni informacyjnej RP Stanisław Żaryn.

[Wywiad] Adam Bujak: Na Wawelu splata się polskość z chrześcijaństwem Wiadomości
[Wywiad] Adam Bujak: Na Wawelu splata się polskość z chrześcijaństwem

– Właściwie to każde miejsce na Wawelu nasycone jest świętością. Gdzie byśmy nie przystanęli, to skłania nas to do refleksji, a przede wszystkim do modlitwy i zadumy – mówi Adam Bujak, fotograf i członek Kapituły Orderu Orła Białego, o nowym albumie „Wawel. Skarbiec wiary i polskości”. 

Jerzy S. usłyszał zarzuty. Tak miał się tłumaczyć podczas przesłuchania Wiadomości
Jerzy S. usłyszał zarzuty. Tak miał się tłumaczyć podczas przesłuchania

Aktor Jerzy S. pojawił się we wtorek w Prokuraturze Rejonowej Kraków-Krowodrza. Ma to związek ze zdarzeniem, do którego doszło 17 października w Krakowie. S. został przesłuchany i miał usłyszeć zarzuty z art. 178a – prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości.

Marsz
Godności
Emerytury
Stażowe