Transakcje na rynku energii. Tak ustala się cenę prądu

Niemal codziennie w debacie publicznej i prywatnych rozmowach przewija się temat cen energii. Od czego zależy cena prądu? Jakie mechanizmy ją kształtują? I co ma największy wpływ na wysokość cen energii?
 Transakcje na rynku energii. Tak ustala się cenę prądu
/ grafika: PKEE

Największy wpływ na wysokość cen energii mają transakcje zawierane pomiędzy producentami i sprzedawcami m.in. na Towarowej Giełdzie Energii. Transakcje kupna i sprzedaży energii elektrycznej na giełdzie często odbywają się wiele miesięcy przed wyprodukowaniem i dostarczeniem energii odbiorcy końcowemu – firmom, instytucjom publicznym i gospodarstwom domowym.

Umowy rynkowe zawierane pomiędzy sprzedawcami a producentami energii dzielą się na dwie grupy: umowy spotowe i kontrakty terminowe. Czym się różnią?

Umowy spotowe polegają na kupnie węgla, ropy, gazu czy prądu po aktualnej cenie rynkowej. W przypadku energii elektrycznej umowy spotowe są zawierane na tzw. rynkach dnia bieżącego i następnego, co oznacza, że firma nabywająca energię stanie się jej właścicielem tego samego lub następnego dnia. Trzeba jednak podkreślić, że tak błyskawiczne transakcje kupna energii charakteryzują się dużymi wahaniami cenowymi sięgającymi nawet kilkudziesięciu procent w ciągu doby. Ceny prądu na rynku spotowym wynikają bowiem z aktualnego zapotrzebowania na energię, jej produkcji z OZE, a także wahań na rynku surowcowym oraz EU ETS.


Kontrakty terminowe

 

To główne czynniki, które skłaniają sprzedawców energii do zawierania kontraktów terminowych gwarantujących konsumentom stałe ceny energii. Rynek spotowy jedynie uzupełnia tę część energii, której firmy nie zabezpieczyły poprzez transakcje terminowe.

Kontrakty terminowe to rodzaj umów, w których producent energii uzgadnia ze sprzedawcą, kiedy i w jakiej cenie dostarczy mu określoną ilość energii. Określony w takiej umowie czas dostarczenia energii może wynieść od kilku miesięcy do nawet dwóch lat. Ryzyko, jakie niosą ze sobą tego typu umowy, to niepewność co do przyszłej ceny surowca czy koszty uprawnień do emisji CO2.

By zmniejszyć to ryzyko, obie strony z wyprzedzeniem zawierają umowy terminowe: na kupno surowców i uprawnień do emisji dwutlenku węgla (w przypadku producenta energii) bądź na sprzedaż energii po określonej cenie odbiorcom końcowym (w przypadku sprzedawcy energii). W tej drugiej sytuacji cena energii to uśredniony koszt jej zakupu w kontraktach terminowych wraz z doliczoną marżą dla firmy.

Dlatego wartość kontraktów terminowych na energię elektryczną jest bezpośrednio powiązana z kontraktami terminowymi na surowce i uprawniania do emisji CO2. – W sierpniu tego roku przy najwyższych kontraktach terminowych zostało zawartych bardzo niewiele transakcji. Dlatego analizując wzrost cen, warto brać pod uwagę średnią wartość kontraktów terminowych na energię elektryczną. Ta w przypadku kontraktów na 2023 rok wzrosła, ale tylko dwukrotnie. I choć wydaje się to dużo, to znacznie mniej od równoległych wzrostów cen surowców – węgla w portach ARA, węgla na rynku krajowym i gazu – a także uprawnień do emisji CO2 – tłumaczy Angelina Bartosik, ekspert Polskiego Komitetu Energii Elektrycznej. Nie może być więc mowy o znaczącym wzroście marż koncernów energetycznych.

 


Średnia - kontrakty terminowe

Opisywane mechanizmy tylko pośrednio odnoszą się do energii sprzedawanej gospodarstwom domowym. Taryfy największych spółek sprzedających energię są bowiem zatwierdzane przez prezesa URE. Ponadto w przyszłym roku ceny prądu będą zamrożone dla gospodarstw domowych do wysokości 2 MWh (2,6 MWh dla gospodarstw z osobami niepełnosprawnymi oraz 3MWh dla rolników i posiadaczy Karty Dużej Rodziny). Oddzielne mechanizmy ograniczające wzrost cen energii obejmą też samorządy, a także małe i średnie firmy.

Należy pamiętać, że na ceny, które widnieją na naszych rachunkach za prąd, mamy również wpływ my sami. To od nas zależy, ile prądu zużyjemy i z jakich urządzeń korzystamy. Więcej na ten temat dowiesz się na stronie Polskiego Komitetu Energii Elektrycznej: www.liczysieenergia.pl.

 

Artykuł powstał we współpracy z Polskim Komitetem Energii Elektrycznej


Oceń artykuł
Wczytuję ocenę...

 

POLECANE
Jest postępowanie KRRiTV. TOK FM ma kłopoty Wiadomości
Jest postępowanie KRRiTV. TOK FM ma kłopoty

Przewodniczący KRRiT Maciej Świrski wszczął postępowanie z urzędu o ukaranie nadawcy programu TOK FM – Pierwsze Radio Informacyjne, w związku z naruszeniem art. 18 ust.1 ustawy o radiofonii i telewizji - przekazała w piątek na swojej stronie internetowej Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji.

Zełenski: Dziękuję Polsce Wiadomości
Zełenski: Dziękuję Polsce

Prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski podziękował Polsce za wsparcie w walce z rosyjską agresją i podkreślił jej ważną rolę jako inicjatora tzw. koalicji czołgowej. Szef państwa spotkał się w piątek w Kijowie z wicepremierem, szefem MON Mariuszem Błaszczakiem, któremu wręczył Order Za Zasługi I Klasy.

USA. Minister Przydacz: Prezydent Biden przyjedzie do Polski, ustalamy szczegóły wizyty Wiadomości
USA. Minister Przydacz: Prezydent Biden przyjedzie do Polski, ustalamy szczegóły wizyty

Sekretarz Stanu Kancelarii Prezydenta RP Marcina Przydacz poinformował, że prezydent Joe Biden w najbliższym czasie przybędzie do Polski.

Skandal w Niemczech. Poseł Bundestagu wystąpił w programie Sołowiowa Wiadomości
Skandal w Niemczech. Poseł Bundestagu wystąpił w programie Sołowiowa

Poseł AfD do Bundestagu Steffen Kotré wystapił w talk-show naczelnego propagandysty Kremla Władimira Sołowjowa. Po rozmowie w całych Niemczech wylała się na niego fala krytyki, a decyzja o występie nie spodobała nawet w jego partii. – Mimo wojny trzeba ze sobą rozmawiać i korzystać ze wszystkich kanałów – odpiera krytykę polityk.

Youtube usunął kanał Mediów Narodowych Wiadomości
Youtube usunął kanał Mediów Narodowych

Po kilku latach wytężonej pracy i codziennych wywiadach ze znakomitymi gośćmi kanał Mediów Narodowych na platformie Youtube został usunięty – informuje w piątek wieczorem redakcja Mediów Narodowych.

Z. Kuźmiuk: Prof. Belka krytykuje opozycję. Recesji nie będzie, a opozycja niezorganizowana i słaba intelektualnie Wiadomości
Z. Kuźmiuk: Prof. Belka krytykuje opozycję. "Recesji nie będzie, a opozycja niezorganizowana i słaba intelektualnie"

Opozycja w tym w szczególności Platforma, przez całą jesień i pierwsze miesiące zimy, budowała narrację o braku węgla i innych surowców energetycznych, a w konsekwencji problemów z ogrzewaniem i brakami prądu, które miały nie tylko sparaliżować polską gospodarkę ale także znacząco utrudnić normalne życie, większości ludzi w naszym kraju.

Depardieu prosi Francję o status uchodźcy. „Wstydzę się, że jestem Rosjaninem” Wiadomości
Depardieu prosi Francję o status uchodźcy. „Wstydzę się, że jestem Rosjaninem”

74-letni znany aktor Gerard Depardieu skrytykował wojnę z Ukrainą i zaapelował do władz francuskich o udzielenie statusu uchodźcy. 

USA: Administracja Bidena ogłosiła nowy pakiet uzbrojenia dla Ukrainy. Jest „game changer” Wiadomości
USA: Administracja Bidena ogłosiła nowy pakiet uzbrojenia dla Ukrainy. Jest „game changer”

Administracja prezydenta USA Joe Bidena ogłosiła w piątek nowy pakiet pomocy wojskowej dla Ukrainy wart łącznie ponad 2,1 mld dolarów. Po raz pierwszy znajdą się w nim „precyzyjne kierowane rakiety”. Według wcześniejszych doniesień mediów, chodzi o pociski GLSDB, mające zasięg 150 km, które pozwolą dwukrotnie zwiększyć zasięg rażenia ukraińskiej armii.

„Zostałem postrzelony w skroń z czterech metrów”. Górnicy ostro odpowiadają Tuskowi. Będzie pozew [WIDEO] Wiadomości
„Zostałem postrzelony w skroń z czterech metrów”. Górnicy ostro odpowiadają Tuskowi. Będzie pozew [WIDEO]

– To słynne kłamstwo o tym, że rząd Ewy Kopacz strzelał do górników. Jakoś ja nie zauważyłem żadnego rannego górnika – mówił Donald Tusk na spotkaniu z mieszkańcami w Płocku w listopadzie. Przewodniczącemu PO ostro odpowiedzieli dzisiaj poszkodowani na skutek użycia przez policję broni gładkolufowej górnicy, a poseł PiS Grzegorz Matusiak zapowiedział pozew przeciwko liderowi PO. 

Boję się utraty pracy. Rodowicz skarży się po wypowiedzi nt. PiS Wiadomości
"Boję się utraty pracy". Rodowicz skarży się po wypowiedzi nt. PiS

Maryla Rodowicz w jednym z ostatnich wywiadów w bardzo krytyczny sposób odniosła się do Telewizji Polskiej. Teraz piosenkarka zmienia swoje zdanie?

Marsz
Godności
Emerytury
Stażowe