Wspomnienie św. Szczepana – niezwykła historia pierwszego męczennika

W drugi dzień świąt Bożego Narodzenia – 26 grudnia Kościół katolicki wspomina św. Szczepana, diakona i pierwszego męczennika, o którym dowiadujemy się z zapisów Dziejów Apostolskich. Był on jednym z siedmiu diakonów młodego Kościoła, wybranym do opieki nad wdowami i ubogimi (Dz 6, 1-6).
Mistrz Dunois, Męczeństwo św. Szczepana, 1443-45. Wspomnienie św. Szczepana – niezwykła historia pierwszego męczennika
Mistrz Dunois, Męczeństwo św. Szczepana, 1443-45. / wikimedia commons/public_domain

Protomartyr

"... wybrali Szczepana, męża pełnego wiary i Ducha Świętego, Filipa, Prochora, Nikanora, Tymona, Parmenasa i Mikołaja, prozelitę z Antiochii. Przedstawili ich Apostołom, którzy modląc się włożyli na nich ręce. A słowo Boże rozszerzało się, wzrastała też bardzo liczba uczniów w Jerozolimie, a nawet bardzo wielu kapłanów przyjmowało wiarę" (Dz 6, 5b-7).

Święty Szczepan z pochodzenia był Żydem, stał jednak na czele środowiska, wywodzących się z diaspory, greckojęzycznych Żydów osiedlonych na powrót w Jerozolimie, którzy postulowali reformę judaizmu. Zwani byli oni hellenistami. W efekcie głoszonych poglądów na kwestie Świątyni i Prawa - już po śmierci Szczepana - zostali oni wygnani.

"Szczepan pełen łaski i mocy działał cuda i znaki wielkie wśród ludu" (Dz 6,8), postulował on "odcięcie chrystianizmu od kultu jerozolimskiego". "Pragnął zreformować judaizm przez powrót do jego korzeni".

Charyzmatyczne kazania Szczepana sprawiły, że naraził się starszyźnie żydowskiej, która podburzyła lud, przedstawiając w Sanhedrynie fałszywych świadków i oskarżając Szczepana o bluźnierstwo przeciw Świątyni i Prawu. Po rozprawie tłum wywlókł młodego diakona za miasto i tam, w pobliżu Bramy Damasceńskiej, ukamienował za wiarę w 34 roku po Chrystusie. Stąd katolicy we wspomnienie tego świętego modlą się za chrześcijan prześladowanych na całym świecie.

"«Twardego karku i opornych serc i uszu! Wy zawsze sprzeciwiacie się Duchowi Świętemu. Jak ojcowie wasi, tak i wy. Któregoż z proroków nie prześladowali wasi ojcowie? Pozabijali nawet tych, którzy przepowiadali przyjście Sprawiedliwego. A wyście zdradzili Go teraz i zamordowali. Wy, którzy otrzymaliście Prawo za pośrednictwem aniołów, lecz nie przestrzegaliście go». Gdy to usłyszeli, zawrzały gniewem ich serca i zgrzytali zębami na niego. A on pełen Ducha Świętego patrzył w niebo i ujrzał chwałę Bożą i Jezusa, stojącego po prawicy Boga. I rzekł: «Widzę niebo otwarte i Syna Człowieczego, stojącego po prawicy Boga». A oni podnieśli wielki krzyk, zatkali sobie uszy i rzucili się na niego wszyscy razem. Wyrzucili go poza miasto i kamienowali, a świadkowie złożyli swe szaty u stóp młodzieńca, zwanego Szawłem. Tak kamienowali Szczepana, który modlił się: «Panie Jezu, przyjmij ducha mego!» A gdy osunął się na kolana, zawołał głośno: «Panie, nie poczytaj im tego grzechu!» Po tych słowach skonał" (Dz 7, 51-60).

Kult

Kult pierwszego diakona i męczennika rozwinął się natychmiast po jego śmierci. Jednakże wskutek prześladowań chrześcijan, zapoczątkowanych właśnie przez jego śmierć, potem też w wyniku najazdu Rzymian i innych nieszczęść, zapomniano o jego grobie. Dopiero w 415 św. Lucjan miał sen, w którym ukazał mu się Gamaliel - nauczyciel św. Pawła i wskazał miejsce pochowania św. Szczepana w Kifaz-Gamla. W miejscu tym biskup Jerozolimy – Jan wystawił murowaną bazylikę, a drugą w miejscu, gdzie św. Szczepan miał być ukamienowany. Potem szczątki świętego znalazły się w Konstantynopolu, a w 560 dotarły do Rzymu, gdzie umieszczono je w bazylice św. Wawrzyńca za Murami.

W ikonografii święty jest przedstawiany najczęściej w scenie kamienowania lub jako młody diakon, w dalmatyce, a jego atrybutami są: gałąź palmowa, księga Ewangelii, kamienie.

W państwie Karolingów, a następnie w innych krajach zachodnich i północnych, św. Szczepan stał się patronem koni, dlatego 26 grudnia święcono owies. Ma on symbolizować zarówno kamienie spadające na pierwszego męczennika, jak i troskę rolników o dobre plony.

Drugi dzień świąt

Jego imię nosi w wielu krajach drugi dzień świąt Bożego Narodzenia. Natomiast w Wielkiej Brytanii i niektórych krajach Wspólnoty Brytyjskiej jest to tzw. „Boxing Day”, przy czym wiąże się to nie z boksem jako sportem, lecz z pudłem: „box”, czyli pudło, nawiązuje do starej tradycji, kiedy to służba i doręczyciele, jak dostawcy węgla czy listonosze, na Boże Narodzenie otrzymywali prezenty zapakowane w pudełka. Obecnie w tym dniu wszelkiego rodzaju dostawcy oraz śmieciarze otrzymują specjalne napiwki.

Ale Boxing Day ma też inne znaczenie i wiąże się bezpośrednio ze św. Szczepanem: jako diakon był on posłany do opieki nad ubogimi. Na tę pamiątkę w drugim dniu świąt Bożego Narodzenia otwierane są w kościołach puszki, w których składana jest jałmużna na pomoc ubogim, którzy ją wtedy otrzymują.

Obecnie coraz powszechniejszy w krajach anglosaskich staje się zwyczaj, aby w Boxing Day pójść na mecz piłki nożnej, rugby, wyścigi konne albo na inne wydarzenie sportowe, bo „przecież św. Szczepan jest także patronem koni i powożących”.

Patron

Pierwszy męczennik, czyli Protomartyr, jest patronem woźniców, stangretów, stajennych, murarzy, krawców, kamieniarzy, tkaczy, stolarzy, bednarzy. Wzywany jest w przypadku bólu głowy, kamicy, kolki i opętania, a także w modlitwie o dobrą śmierć.

Ponad 80 miejscowości w Polsce wywodzi swoją nazwę od imienia św. Szczepana. Wśród nich jest Szczepanów – wieś, w której urodził się św. Stanisław Biskup i Męczennik.

ts / Warszawa, adg


Oceń artykuł
Wczytuję ocenę...

 

POLECANE
Tadeusz Płużański: Komuniści skazali ją na 10 lat w stanie wojennym Wiadomości
Tadeusz Płużański: Komuniści skazali ją na 10 lat w stanie wojennym

3 lutego 1982 r. Sąd Marynarki Wojennej w Gdyni wydał najwyższy z wyroków wobec działaczy opozycji w stanie wojennym. Ewa Kubasiewicz, która pracowała w Wyższej Szkole Morskiej jako kierownik Działu Gromadzenia i Opracowania Zbiorów uczelnianej biblioteki, została skazana na 10 lat pozbawienia wolności i 5 lat pozbawienia praw publicznych.

Koniec pierwszego dnia drugiej tury wyborów prezydenckich w Czechach Wiadomości
Koniec pierwszego dnia drugiej tury wyborów prezydenckich w Czechach

O godz. 22.00 w piątek zamknięto lokale wyborcze w Czechach po pierwszym dniu głosowania w drugiej turze wyborów prezydenckich. Lokale zostaną otwarte w sobotę o godz. 8.00, a głosować na kandydatów na prezydenta, byłego przewodniczącego Komitetu Wojskowego NATO Petra Pavla lub byłego premiera Andreja Babisza, będzie można do godz. 14.00.

Rosjanie wściekli po wypowiedzi niemieckiej MSZ. Niemiecki rząd odcina się od Baerbock Wiadomości
Rosjanie wściekli po wypowiedzi niemieckiej MSZ. Niemiecki rząd odcina się od Baerbock

Rząd federalny w Berlinie oświadczył, że Niemcy nie są stroną w wojnie na Ukrainie. To reakcja na propagandowe wykorzystywanie przez Rosję wypowiedzi minister spraw zagranicznych RFN Annaleny Baerbock, która we wtorek w Radzie Europy powiedziała: "Prowadzimy wojnę przeciwko Rosji, a nie przeciwko sobie".

Rosja nie otrzymała zaproszenia. Zacharowa oburzona decyzją Polski Wiadomości
Rosja nie otrzymała zaproszenia. Zacharowa oburzona decyzją Polski

Bez względu na to, jak nasi europejscy niepartnerzy wymyślili swoje próby przepisania historii na nowo, pamięć o radzieckich bohaterach wyzwolicielach i okropnościach nazizmu nie mogą zostać wymazane – twierdzi rzecznik rosyjskiego MSZ Maria Zacharowa.

Profanacja w Wielkopolsce. Nieznany sprawca utopił figurkę Jezusa w chrzcielnicy Wiadomości
Profanacja w Wielkopolsce. Nieznany sprawca utopił figurkę Jezusa w chrzcielnicy

W Koziegłowach pod Poznaniem sprawca utopił figurkę Jezusa w chrzcielnicy, poprzewracał świece, zniszczył święte obrazy i witraż – informuje w piątek „Głos Wielkopolski”

Nie żyje prof. Aleksander Krawczuk. Był wybitnym historykiem starożytności Wiadomości
Nie żyje prof. Aleksander Krawczuk. Był wybitnym historykiem starożytności

Nie żyje prof. Aleksander Krawczuk, wybitny znawca starożytności, filolog klasyczny, od 1949 r. związany z Uniwersytetem Jagiellońskim w Krakowie. W czerwcu skończyłby 101 lat.

Onet kontra Polska Fundacja Narodowa. Sąd zdecydował Wiadomości
Onet kontra Polska Fundacja Narodowa. Sąd zdecydował

Onet.pl ma sprostować nieprawdziwe informacje dotyczące firmy the White House Writers Group i jej kontraktu z Polską Fundacją Narodową – zdecydował Sąd Okręgowy w Warszawie. Wyrok jest nieprawomocny.

Atak w Jerozolimie. Jest wiele ofiar Wiadomości
Atak w Jerozolimie. Jest wiele ofiar

Siedem osób nie żyje, a 10 zostało rannych w wyniku ataku na synagogę w Jerozolimie – przekazało ministerstwo spraw zagranicznych Izraela.

Kuriozalne słowa legendarnej aktorki. „Nie byłoby kryzysu klimatycznego, gdyby nie rasizm” Wiadomości
Kuriozalne słowa legendarnej aktorki. „Nie byłoby kryzysu klimatycznego, gdyby nie rasizm”

– Wiesz, możesz zająć się czymkolwiek. To seksizm, rasizm, mizoginia, homofobia, cokolwiek, wojna. A jeśli naprawdę się w to wgłębisz, przestudiujesz i poznasz historię, zrozumiesz, że wszystko jest połączone – twierdzi laureatka Oscara, jedna z legend amerykańskiego kina 85-letnia Jane Fonda.

Rosja wyrzuca ambasadora Łotwy. „Ma dwa tygodnie” Wiadomości
Rosja wyrzuca ambasadora Łotwy. „Ma dwa tygodnie”

Moskwa przekazała w piątek, że ambasador Łotwy ma dwa tygodnie na opuszczenie Rosji. Oskarżyła państwa bałtyckie o „totalną rusofobię”.

Marsz
Godności
Emerytury
Stażowe