Napięcia kulturowe. „Sztuka zaangażowana społecznie”
Sztuka zaangażowana społecznie jest obecnie najbardziej popularnym nurtem artystycznym. Jej korzenie sięgają lat siedemdziesiątych i radykalnej koncepcji „rzeźby społecznej” Josepha Beuysa (1921-1986), która zakładała, że "każdy człowiek jest artystą", a sztuka dotyczy wszystkich i posiada potencjał, by wpływać na społeczeństwo, politykę, i środowisko.
Ideologie
Aaron Moulton (kurator wystawy Maszyna wpływu) twierdzi, że innowacyjna sieć sztuki stworzona przez filantropa George’a Sorosa w latach 1989-1998 w Europie Środkowej i Wschodniej (Soros Centers for Contemporary Art, SCCA), była prekursorem „sztuki organizacji pozarządowych” i społecznie zaangażowanych praktyk artystycznych w byłych państwach komunistycznych/związku radzieckiego. Moulton pisze, że sieć Sorosa wdrożyła „rozwój nowych strategii aktywistycznych poprzez tworzenie relacji pomiędzy aktywistami, uczonymi i artystami”, jakie obecnie rozprzestrzeniają się w europejskich/międzynarodowych programach wydarzeń artystycznych, takich jak np. Documenta, Manifesta czy niezliczone biennale sztuki na całym świecie.
Co napędza sztukę zaangażowaną społecznie? Czy kierują nią ekopolityka, czy lewicowe, neoliberalne, tożsamościowe ideologie? Czy ogród partycypacyjny lub wspólne gotowanie można nazwać sztuką, bo udział w nich biorą artyści? Być może sztuka zaangażowana społecznie stanowi kontrofensywę wobec kapitalistycznej dekadencji rynku sztuki, gdzie cyfrowe dzieła sztuki [NFT] sprzedają się obecnie za kwoty bliskie 70 milionom dolarów? Co sztuka zaangażowana społecznie ma do zaoferowania szerszej publiczności, która może przecież mieć konserwatywne lub centrowe poglądy? Czy też publiczność ta zostaje wykluczona z uczestniczenia w tego typu wydarzeniach?
