loading
Proszę czekać...
Dr Adriana Bartnik dla TS: Pokolenie 40-latków zostało oszukane. To oni najczęściej doświadczają mobbingu
Opublikowano dnia 22.03.2017 11:35
- O dwudziestolatkach mówi się, że są roszczeniowi i bezczelni. Współcześni 40-latkowie są zawiedzeni i zdziwieni, że młodzi nie chcą poświęcać wolnego czasu dla pracy za darmo, na rzecz idei wyznawanych przez międzynarodowe korporacje, że nie chcą pracować dla idei, tylko za pieniądze – mówi w rozmowie z Maciejem Chudkiewiczem dr Adriana Bartnik, prawnik i socjolog z Wydziału Administracji i Nauk Społecznych Politechniki Warszawskiej.

M. Żegliński - Tygodnik Solidarność
– Drapieżny kapitalizm odrzucany przez roszczeniowych 20-latków. Takich, którzy chcą dużo, a nie mogą znaleźć. To popularna opinia o polskim rynku pracy.

– Polski współczesny rynek pracy nie jest ani rynkiem pracownika, ani rynkiem polskiego pracodawcy. Przepisy Kodeksu pracy tylko iluzorycznie chronią pracownika. Warto pamiętać, że o ile małym pracodawcom, małym przedsiębiorcom nie opłaca się łamać prawa, o tyle dużym korporacjom może już nie opłacać się przestrzegać praw pracowniczych. Wysokość nakładanych i orzekanych kar małego pracodawcę może doprowadzić do bankructwa, ale dla międzynarodowych konsorcjów może być zupełnie nieodczuwalna. Moje badania prawno-socjologiczne poświęcone są zjawiskom patologicznym występującym na polskim rynku pracy i do nich będę się odwoływała. Jako naukowiec muszę powiedzieć, że nie każdy pracodawca jest potworem – bo znam też firmy, w tym korporacje międzynarodowe, których prezesi przyznają, że czynnikiem decydującym o poszanowaniu praw pracowniczych jest nie tylko prawo, nie strach przed karą, ale np. wstyd. Pozwolę sobie zacytować jednego z badanych przeze mnie prezesów: „Jesteśmy tak bogaci, że nam po prostu nie wypada ludziom mało płacić czy oszczędzać na prawach pracowniczych”.

– Powiedziała pani niedawno: „To pokolenie 40-latków zinstytucjonalizowało wyzysk, masowe naruszanie godności pracowniczej”. Czy rzeczywiście tak jest? Czy to właśnie nie to pokolenie stanęło oko w oko z nowym dla siebie kapitalizmem i położyło na szali całych siebie? I teraz, nie znając innych metod, oczekuje od pokolenia swoich dzieci tego samego?

– 40-latkowie to najbardziej poranione polskie pokolenie, oczywiście zaraz po tych, którzy doświadczyli holokaustu, Powstania Warszawskiego czy terroru stalinowskiego. Trauma doświadczana w momencie wchodzenia w dorosłe życie może być najtrudniejsza do uchwycenia i uświadomienia. To jest czas, gdy kształtujemy naszą świadomość jednostki dorosłej. O ile we wcześniejszych fazach życia socjalizacja często przybierała formę urabiania wychowanka, jak pisał prof. Florian Znaniecki, o tyle z człowiekiem po studiach jest inaczej. Osoba wkraczająca na rynek pracy myśli, że jest wykształcona, że jest mądra, ma wiedzę i ma rację, a tak naprawdę ma głowę nabitą marzeniami i zasadami. Jest romantyczna. Wierzy we wszystkie idee i zasady, których była uczona. Tymczasem okazuje się, że partnerzy interakcji stosują inne zasady, inne reguły gry. Można powiedzieć, że pierwsze lata pracy to albo partyzantka albo kolaboracja. Bo mimo że wszyscy deklarują te same zasady – przecież wszystkich obowiązują przepisy prawa, regulaminy wewnętrzne – to nie zawsze tak samo je rozumiemy. Poza tym różne czynniki – zazwyczaj miejsce w strukturze firmy – decydują o tym, których reguł się przestrzega, a których nie. I tacy byli też dzisiejsi 40-latkowie. To pokolenie, gdy dojrzewało, gdy wkraczało na rynek pracy, było uczone zasad i wartości, których nikt w ich późniejszym życiu nie przestrzegał. Z moich badań wynika, że nawet mentorzy współczesnych 40-latków, gdy deklarowali partnerskie relacje w miejscu pracy, tak naprawdę wymagali jedynie posłuchu. Bardzo pasuje do nich tekst piosenki zespołu Turbo z 1982 r.

– Zatem 40-latkowie sami sobie zgotowali ten los?

– Pokolenie 40-latków zostało oszukane. Dostosowało się do narzuconych im zasad, reguł gry „w życie”, jakiego nie chcą, jakiego nie akceptują. Chociaż tych reguł i zasad też nie znoszą. Dzisiaj sami są wypaleni. Z moich badań wynika, że jeśli możemy mówić o jakiejkolwiek cesze osobowościowej, dotyczącej ulegania mobbingowi, to jest nią wiek, a nie płeć – ta wpływa raczej na styl komunikacji w mobbingu. Jednak to 40-latkowie najczęściej doświadczają mobbingu. I co ciekawe, bywają najczęściej i sprawcami, i ofiarami. Za późno reagują na to, co im przeszkadza, dostosowują się do tego, co im nie pasuje, co ich wyniszcza, a później okazuje się, że nikt nie docenia, że zostali wyssani. Dostosowali się do reguł, które im nie pasowały, które ich wyniszczały. Dostosowali się w zamian za obietnice kariery, możliwość spłaty kredytu. A teraz widzą, że jakieś młodziaki buntują się przeciw tym regułom. W mojej opinii najgorsze dla tych 40-latków jest to, że także firmy nie trzymają w tym starciu ich strony. Ci, których badałam, ale również ci, których sprawy prowadzę w sądach pracy, czują się podwójnie zdradzeni. Mają żal do pracodawcy o nieposzanowanie reguł i o brak lojalności. To się później przekłada na brak zaufania i utrudniony powrót na rynek pracy. W mojej opinii 40-latkowie są często ofiarami rynku.

– Czy dzisiejsi dwudziestolatkowie są, tak jak często się słyszy, gorsi od 30- czy 40-latków? Bardziej roszczeniowi?

– Nie umiem ocenić, co to znaczy lepsi czy gorsi. Można powiedzieć, że są inni, ale przecież każde pokolenie ma swoje specyficzne cechy. Takie, których nie ma to poprzednie. I chyba od zarania dziejów starsze pokolenia zarzucają młodszym, że są bardziej leniwe, że są roszczeniowe, niekulturalne, słuchają głupiej muzyki… Ale chyba nienaturalne byłoby, gdyby starsze pokolenia nie krytykowały młodszych i gdyby te młodsze nie buntowały się w stosunku do tych starszych. Jest to naturalne w rodzinie, w pracy i w polityce – brak protestów, brak opozycji, brak demonstracji powinien zaniepokoić socjologa. Niewątpliwie jeśli chodzi o polską współczesną młodzież, to jest ona różnorodna. I mam wrażenie, że mniej daje się wpuszczać w maliny. Nie wierzą już w obietnice i w święto Dygdy (czyli nigdy).
Poza tym proszę zobaczyć, jak wyglądają ogłoszenia o pracę. Ich analiza jest naprawdę interesująca. W większości ogłoszeń o pracę rekruterzy wypisują bezrefleksyjnie zestaw cech pożądanych na danym stanowisku. I jak o tym rozmawiam ze studentami, to mamy niezły ubaw. Pracodawca pisze np., że oczekuje od kandydata komunikatywności, odwagi czy kreatywności. Ale co to oznacza? Deklaruje, że poszukuje osoby aktywnej i przebojowej, która będzie potrafiła walczyć o siebie, o firmę, i która będzie innowacyjna. A później na szeregowe stanowisko przyjmujemy osobę o takich cechach. I konflikt jest nieuchronny. Przełożony takiej osoby jest oburzony, że jego podwładny z nim dyskutuje, że się dopytuje, że próbuje realizować zadania innymi sposobami. To czasami przypomina bareizmy czy witkiewiczowskie wykwity najdzikszego obłędu.
#
Wydarzenia
więcej
Opinie
więcej
Najnowszy numer
Związek
więcej
Wideo Konferencja "Układy zbiorowe droga do społecznej gospodarki rynkowej" - Debata publicystów
Blogi
avatar
Jerzy
Bukowski

Jerzy Bukowski: Papieski szacunek dla ofiary pedofilii
Franciszek jest znany z niekonwencjonalnych wypowiedzi i zdumiewających zachowań. Czy ten jego niebywały gest wpłynie na uczestników rozpoczynającego się synodu?
avatar
Ryszard
Czarnecki

Ryszard Czarnecki: Nie tylko skandal – także błąd
Israel Katz zachował się nie tylko niemoralnie, ale też nieracjonalnie. Dziś, gdy wiele krajów Europy Zachodniej uznało lub zamierza uznać status państwowy Autonomii Palestyńskiej, w interesie Państwa Izrael, otoczonego morzem krajów arabskich, jest pozyskiwanie sojuszników. Izrael eksportuje do Polski uzbrojenie i wiele innych towarów i powinien pamiętać, że stawianie na szali dobrych relacji gospodarczych z nami nie jest dla niego opłacalne.
avatar
Marian
Panic

Marian Panic: Wiadomo było, że Niemcy nie zostawią ECS "na pastwę polskiego reżimu"
Wiadomo było, że Niemcy, w szczególności niemieckie media, nie zostawią tego tzw. Europejskiego Centrum Solidarności w Gdańsku na pastwę polskiego reżymu. Co prawda sądziłem, że ich kuratela nad tą placówką będzie się przejawiać jakoś bardziej aktywnie w ich mediach, ale widocznie tyle się ostatnio dzieje, że nie bardzo było miejsce i czas. Jednak widać nie zapomnieli o swoich podopiecznych i powoli odrabiają zaniedbania. Tak sądzę, gdyż zwykle pierwsza tego rodzaju jaskółka pojawia się w tej właśnie państwowej szczekaczce, a potem leci to już prawem serii we wszystkich innych mediach. W każdym razie wszystko to przewidywalne jest do bólu.

Drogi Użytkowniku,

Nasz Serwis korzysta z plików cookies. Przez dalsze aktywne korzystanie z naszego Serwisu (zamknięcie komunikatu, kliknięcie na elementy na stronie poza komunikatem, przeglądanie Serwisu z otwartym komunikatem) bez zmian ustawień Twojej przeglądarki, wyrażasz zgodę na:
• przetwarzanie danych osobowych przez Tysol Sp. z o.o. i naszych zaufanych partnerów do celów marketingowych, w szczególności na potrzeby wyświetlania reklam dopasowanych do Twoich zainteresowań i preferencji. Wyrażenie zgody jest dobrowolne a wyrażoną zgodę możesz w każdej chwili cofnąć, niezależnie od zgód wyrażonych na pozostałe rodzaje przetwarzania danych. Dowiedz się więcej o zgodzie marketingowej w naszej Polityce prywatności / Cofnij zgodę.

• na zapisywanie plików cookies w Twoim urządzeniu końcowym oraz na korzystanie z informacji w nich zapisanych. Ten rodzaj plików cookies pozwala nam na dopasowanie treści dostępnych w Serwisie do Twoich preferencji, utrzymywania sesji po zalogowaniu oraz zapewnienia optymalnej funkcjonalności Serwisu. Więcej o plikach cookies i sposobie przetwarzania Twoich danych osobowych dowiesz się w naszej Polityce prywatności.