Starożytna Nicea - stolica myśli chrześcijańskiej z bazyliką św. Neofita, zatopioną świątynią

W 1700. rocznicę Soboru Nicejskiego Papież Leon XIV przybył do İzniku, dawnej Nicei, by zatrzymać się przy pozostałościach antycznej bazyliki św. Neofita. To miejsce, w którym historia i wiara zbiegają się w jednym punkcie, stała się przestrzenią spotkania Ojca Świętego z patriarchą Konstantynopola Bartłomiejem I.
Obchody rocznicowe w Izniku (Nicei) przy ruinach bazyliki św. Neofita
Obchody rocznicowe w Izniku (Nicei) przy ruinach bazyliki św. Neofita / EPA/ALESSANDRO DI MEO Dostawca: PAP/EPA

Co musisz wiedzieć: 

  • Od 27 listopada do 30 listopada br. Leon XIV odbywa są  pierwszą podróż apostolską do Turcji, ważną rolę odgrywają tu spotkania i wspólne modlitwy papieża z patriarchą ekumenicznym Bartłomiejem I;
  • W piątek, 28 listopada, Papież i Patriarcha Konstantynopola Bartłomiej I wspólnie odwiedzili Iznik (dawną Niceę) i uczcili 1700. rocznicę soboru nicejskiego;
  • İznik leży na wschodnim brzegu jeziora o tej samej nazwie, z fragmentami murów miasta wyrastającymi wprost z wody;
  • Starożytna Nicea była stolicą chrześcijańskiej myśli. W 325 roku to właśnie tu sobór nicejski I sformułował tekst Credo.

 

Miasto ukształtowane przez jezioro

İznik leży na wschodnim brzegu jeziora o tej samej nazwie, z fragmentami murów miasta wyrastającymi wprost z wody. Układ dawnych bram porządkował ruch w mieście, a ponad sto wież strzegło pięciokilometrowego muru. Jezioro pełniło zarazem funkcję przeszkody i drogi, otwierając dostęp do szlaków prowadzących ku Morzu Marmara.

 

Miejsce dwóch soborów

Starożytna Nicea była stolicą chrześcijańskiej myśli. W 325 roku to właśnie tu sobór nicejski I sformułował tekst Credo, a w 787 roku lokalna Hagia Sophia stała się miejscem soboru nicejskiego II, który położył kres ikonoklazmowi. Dziedzictwo tych wydarzeń przenika tkankę miasta i pamięć Kościoła.

 

Bazylika św. Neofita

Zatopiona świątynia, odkryta w 2014 r. na zdjęciach lotniczych, powstała około 390 roku w miejscu związanym z męczeństwem św. Neofita. Trójnawowy plan (41,32m długości i 18,61m szerokości) oraz absyda półkolista wewnątrz i kanciasta z zewnątrz odpowiadają architekturze późnej starożytności. Badania wskazują na obecność martyrium oraz U-kształtnej struktury uznanej za baptysterium – dzięki odnalezionemu kanałowi wodnemu i analizie warstw osadów.

 

Katastrofa i podwodne struktury

Po trzęsieniu ziemi w 740 r. bazylika runęła. Późniejsze podnoszenie się poziomu jeziora paradoksalnie zachowało jej struktury. Od 2015 roku, mimo trudnych warunków, archeologia podwodna dokumentuje mury, posadzki i elementy liturgiczne. Odkryto liczne pochówki oraz monety potwierdzające późnoantyczną datę budowli. Znalezione groby dzieci i ślady możliwego sanktuarium Apolla tworzą złożony obraz kultu i historii. Źródła późnobizantyńskie wspominają o „kościele Ojców” poza murami Nicei – a charakterystyka odkrytej świątyni odpowiada temu opisowi.

 

Znaczenie papieskiej wizyty

W miejscu, gdzie świadectwo wczesnochrześcijańskiego kultu „wyrasta” z jeziora, Papież Leon XIV spotkał patriarchę Bartłomieja I. Archeologia, pamięć soborów i świadectwo męczenników tworzą szczególną przestrzeń wspólnej modlitwy Ojca Świętego i patriarchy Konstantynopola. W tym kontekście papieska wizyta staje się gestem powrotu do źródeł Nicei.

Karol Darmoros


 

POLECANE
Beata Szydło krytykuje propozycję KE ws. aut spalinowych: „To gospodarcza katastrofa” Wiadomości
Beata Szydło krytykuje propozycję KE ws. aut spalinowych: „To gospodarcza katastrofa”

Beata Szydło na X skomentowała ostatnie doniesienia medialne o tym, że „Komisja Europejska rezygnuje z zakazu aut spalinowych od 2035 roku”. Jak podkreśliła europoseł PiS, nowe regulacje KE nadal zagrażają europejskiemu przemysłowi samochodowemu.

Tego w Volkswagenie jeszcze nie było. Koncern zamyka fabrykę w Dreźnie Wiadomości
Tego w Volkswagenie jeszcze nie było. Koncern zamyka fabrykę w Dreźnie

Z taśmy produkcyjnej fabryki Volkswagena w Dreźnie we wtorek zjechał ostatni samochód. Koncern tym samym zamknął ten zakład, co jest pierwszym takim przypadkiem dla tej firmy w Niemczech w ciągu 88 lat jej działalności. Fabryka w Dreźnie ma zostać przekształcona w centrum badań i rozwoju, skoncentrowane na półprzewodnikach, sztucznej inteligencji oraz robotyce. Połowę przestrzeni ma zająć Uniwersytet Techniczny w Dreźnie.

Chile skręca ostro w prawo. Prawicowa fala w Ameryce Łacińskiej tylko u nas
Chile skręca ostro w prawo. Prawicowa fala w Ameryce Łacińskiej

Ameryka Łacińska ma dość lewicowych eksperymentów, na dodatek prawicę w tej części świata natchnęło zwycięstwo Donalda Trumpa. W kolejnych krajach zwyciężają kandydaci konserwatywni, opowiadający się za wolnym rynkiem, rządami twardego prawa i współpracą z USA. Szczególnie symboliczny jest wynik wyborów prezydenckich w Chile: zdecydowane zwycięstwo polityka otwarcie chwalącego rządy Augusto Pinocheta.

Rząd Czech zapowiada blokadę unijnych regulacji. Nie dla ETS2 i paktu migracyjnego z ostatniej chwili
Rząd Czech zapowiada blokadę unijnych regulacji. "Nie" dla ETS2 i paktu migracyjnego

Nowy rząd Czech pod przewodnictwem premiera Andreja Babisza otwarcie kwestionuje kluczowe elementy polityki Unii Europejskiej. Gabinet, zaprzysiężony dzień wcześniej, przyjął uchwały odrzucające zarówno system handlu emisjami ETS2, jak i unijny pakt migracyjny, zapowiadając, że regulacje te nie zostaną wdrożone do czeskiego prawa.

Jarmark Warszawski pod specjalnym nadzorem. Student podejrzany o planowanie zamachu z ostatniej chwili
Jarmark Warszawski pod specjalnym nadzorem. Student podejrzany o planowanie zamachu

Organizator Jarmarku Warszawskiego, w związku z publikacjami dotyczącymi zatrzymania 19-letniego studenta, który miał planować zamach terrorystyczny, zwrócił się do firmy ochrony o zintensyfikowanie działań prewencyjnych, reagowania i informowania o wszelkich sytuacjach mogących stanowić zagrożenie dla odwiedzających jarmark.

Sondaż Politico. Kto za, a kto przeciw pomocy dla Ukrainy Wiadomości
Sondaż Politico. Kto za, a kto przeciw pomocy dla Ukrainy

Większość Niemców i Francuzów chce ograniczenia pomocy dla Ukrainy, podczas gdy Amerykanie, Brytyjczycy i Kanadyjczycy chcą ją zwiększyć lub utrzymać na obecnym poziomie - wykazał najnowszy sondaż Politico przeprowadzony w tych pięciu krajach i opublikowany we wtorek.

 GIS wydał pilny komunikat dla konsumentów z ostatniej chwili
GIS wydał pilny komunikat dla konsumentów

Główny Inspektorat Sanitarny wydał ostrzeżenie dotyczące świeżych jaj z chowu ściółkowego, w których wykryto bakterie Salmonella spp. GIS apeluje, aby nie jeść jaj z partii 05.01.2026, zwłaszcza jeśli nie zostały odpowiednio ugotowane lub usmażone.

Niemiecka żądza przywództwa. Niemiecki think-tank proponuje trzy kroki tylko u nas
Niemiecka żądza przywództwa. Niemiecki think-tank proponuje trzy kroki

Aleksandra Fedorska, ekspert ds. Niemiec, analizuje najnowszy raport niemieckiego think tanku Institut für Europäische Politik, który wskazuje trzy kluczowe warunki przejęcia przez Berlin większej roli w europejskiej polityce obronnej. W tle wojna w Ukrainie, zmiany w NATO oraz ambicje nowego rządu Friedricha Merza.

KE wycofuje się z całkowitego zakazu aut spalinowych. Ma nowy plan Wiadomości
KE wycofuje się z całkowitego zakazu aut spalinowych. Ma nowy plan

Komisja Europejska zmienia nieco podejście do planowanego zakazu sprzedaży nowych samochodów spalinowych w UE od 2035 roku. Zamiast pełnego zakazu proponuje obowiązek redukcji emisji CO2 o 90 proc., co ma otworzyć furtkę dla wybranych technologii spalinowych i hybrydowych.

Skandal w Wodach Polskich. Fikcyjna inwestycja po powodzi została odebrana Wiadomości
Skandal w Wodach Polskich. Fikcyjna inwestycja po powodzi została "odebrana"

Inwestycja popowodziowa warta ponad 400 tys. zł została formalnie odebrana, mimo że w terenie nie wykonano żadnych prac. Sprawa wyszła na jaw po ujawnieniu dokumentów z Dolnego Śląska.

REKLAMA

Starożytna Nicea - stolica myśli chrześcijańskiej z bazyliką św. Neofita, zatopioną świątynią

W 1700. rocznicę Soboru Nicejskiego Papież Leon XIV przybył do İzniku, dawnej Nicei, by zatrzymać się przy pozostałościach antycznej bazyliki św. Neofita. To miejsce, w którym historia i wiara zbiegają się w jednym punkcie, stała się przestrzenią spotkania Ojca Świętego z patriarchą Konstantynopola Bartłomiejem I.
Obchody rocznicowe w Izniku (Nicei) przy ruinach bazyliki św. Neofita
Obchody rocznicowe w Izniku (Nicei) przy ruinach bazyliki św. Neofita / EPA/ALESSANDRO DI MEO Dostawca: PAP/EPA

Co musisz wiedzieć: 

  • Od 27 listopada do 30 listopada br. Leon XIV odbywa są  pierwszą podróż apostolską do Turcji, ważną rolę odgrywają tu spotkania i wspólne modlitwy papieża z patriarchą ekumenicznym Bartłomiejem I;
  • W piątek, 28 listopada, Papież i Patriarcha Konstantynopola Bartłomiej I wspólnie odwiedzili Iznik (dawną Niceę) i uczcili 1700. rocznicę soboru nicejskiego;
  • İznik leży na wschodnim brzegu jeziora o tej samej nazwie, z fragmentami murów miasta wyrastającymi wprost z wody;
  • Starożytna Nicea była stolicą chrześcijańskiej myśli. W 325 roku to właśnie tu sobór nicejski I sformułował tekst Credo.

 

Miasto ukształtowane przez jezioro

İznik leży na wschodnim brzegu jeziora o tej samej nazwie, z fragmentami murów miasta wyrastającymi wprost z wody. Układ dawnych bram porządkował ruch w mieście, a ponad sto wież strzegło pięciokilometrowego muru. Jezioro pełniło zarazem funkcję przeszkody i drogi, otwierając dostęp do szlaków prowadzących ku Morzu Marmara.

 

Miejsce dwóch soborów

Starożytna Nicea była stolicą chrześcijańskiej myśli. W 325 roku to właśnie tu sobór nicejski I sformułował tekst Credo, a w 787 roku lokalna Hagia Sophia stała się miejscem soboru nicejskiego II, który położył kres ikonoklazmowi. Dziedzictwo tych wydarzeń przenika tkankę miasta i pamięć Kościoła.

 

Bazylika św. Neofita

Zatopiona świątynia, odkryta w 2014 r. na zdjęciach lotniczych, powstała około 390 roku w miejscu związanym z męczeństwem św. Neofita. Trójnawowy plan (41,32m długości i 18,61m szerokości) oraz absyda półkolista wewnątrz i kanciasta z zewnątrz odpowiadają architekturze późnej starożytności. Badania wskazują na obecność martyrium oraz U-kształtnej struktury uznanej za baptysterium – dzięki odnalezionemu kanałowi wodnemu i analizie warstw osadów.

 

Katastrofa i podwodne struktury

Po trzęsieniu ziemi w 740 r. bazylika runęła. Późniejsze podnoszenie się poziomu jeziora paradoksalnie zachowało jej struktury. Od 2015 roku, mimo trudnych warunków, archeologia podwodna dokumentuje mury, posadzki i elementy liturgiczne. Odkryto liczne pochówki oraz monety potwierdzające późnoantyczną datę budowli. Znalezione groby dzieci i ślady możliwego sanktuarium Apolla tworzą złożony obraz kultu i historii. Źródła późnobizantyńskie wspominają o „kościele Ojców” poza murami Nicei – a charakterystyka odkrytej świątyni odpowiada temu opisowi.

 

Znaczenie papieskiej wizyty

W miejscu, gdzie świadectwo wczesnochrześcijańskiego kultu „wyrasta” z jeziora, Papież Leon XIV spotkał patriarchę Bartłomieja I. Archeologia, pamięć soborów i świadectwo męczenników tworzą szczególną przestrzeń wspólnej modlitwy Ojca Świętego i patriarchy Konstantynopola. W tym kontekście papieska wizyta staje się gestem powrotu do źródeł Nicei.

Karol Darmoros



 

Polecane