Co musisz wiedzieć:

• Wybory prezydenckie w Polsce wygrał kandydat obywatelski wspierany przez PiS i Solidarność Karol Nawrocki
• Zwolennicy Rafała Trzaskowskiego złożyli dziesiątki tysięcy protestów wyborczych w miażdżącej większości według wzorów o dość ogólnej wymowie rozpowszechnionych przez Romana Giertycha i prawnika-aktywistę Michała Wawrykiewicza
• Sąd Najwyższy pozostawił je bez dalszego biegu
• Sąd Najwyższy rozpatrzył również kilkaset innych protestów wyborczych, z czego część uznał za uzasadnione

Dziesiątki tysięcy protestów, dwa wzory

Pierwszy z protestów, zarejestrowany pod sygnaturą I NSW 208/25, został sporządzony według gotowego wzoru rozpowszechnionego przez posła Romana Giertycha. W wyniku tej akcji do Sądu Najwyższego trafiło 49 598 protestów opartych na dokładnie tej samej treści. Nie zawierały one indywidualnych zarzutów, nie odnosiły się do rzeczywistych nieprawidłowości, a jedynie kopiowały ogólny szablon. Co więcej, dołączano do nich także luźne oświadczenia poparcia – pisane odręcznie, na skrawkach papieru, czasem na odwrocie rachunków – których jedyną treścią była deklaracja zgody z „protestem Romana Giertycha”. Część osób wydrukowała nawet jego e-maile z instrukcjami i dopisała na nich swoje dane. W efekcie powstała iluzja masowego, społecznego niepokoju – tyle że całkowicie bez treści.

Drugi protest, zarejestrowany jako I NSW 1371/25, oparty był na wzorcu przygotowanym przez europosła Michała Wawrykiewicza. Tutaj z kolei złożono 3 960 identycznych protestów. I one również zostały pozostawione bez dalszego biegu.

W tym samym dniu Sąd Najwyższy wydał rozstrzygnięcia w ponad 400 innych sprawach protestowych. Zaledwie kilkanaście z nich zawierało jakiekolwiek konkretne, indywidualne zarzuty – w 8 przypadkach uznano je za zasadne, w 6 za niezasadne. Tylko te nieliczne przypadki będą miały znaczenie przy podejmowaniu uchwały w sprawie ważności wyboru Prezydenta RP, zaplanowanej na 1 lipca 2025 r.

Nadużycie prawa do protestu wyborczego

To, z czym mamy do czynienia, to nie jest korzystanie z prawa do złożenia protestu wyborczego – to jego nadużycie. Masowe kopiowanie wzorów, brak merytorycznych zarzutów, instrumentalne traktowanie instytucji sądu – wszystko to prowadzi do jednego: próby sparaliżowania pracy Sądu Najwyższego, uderzenia w wymiar sprawiedliwości i zdezawuowania wyniku demokratycznych wyborów.

Takie działanie szkodzi nie tylko instytucjom państwa, ale przede wszystkim obywatelom. Sąd Najwyższy musi poświęcać ogromne zasoby – ludzkie, czasowe, organizacyjne – na analizowanie dokumentów, które od początku do końca nie mają żadnej wartości procesowej. To wypacza sens protestu wyborczego jako instytucji stworzonej po to, by chronić prawa jednostki, nie zaś by realizować interesy polityczne garstki osób, które nie potrafią pogodzić się z wynikiem głosowania.

Dlatego czas najwyższy rozpocząć poważną dyskusję o tym, czy tego typu bezzasadne, powielane masowo protesty nie powinny wiązać się z obowiązkiem pokrycia choćby symbolicznych kosztów postępowania. Ochrona prawa do protestu wyborczego nie może oznaczać przyzwolenia na jego całkowitą degradację.

Nie może być tak, że całe społeczeństwo ponosi koszty działań wąskiej grupy, która próbuje sparaliżować państwo metodą „drukuj, podpisz, wyślij”. To nie jest troska o uczciwość wyborów – to metoda politycznego chaosu. A ten chaos, wbrew pozorom, ma bardzo realne skutki.

[Sędzia Kamila Borszowska-Moszowska, zastępca rzecznika dyscyplinarnego, wykładowca KSSiP i Akademii Nauk Stosowanych im. Angelusa Silesiusa]