Co musisz wiedzieć:

• Przeznaczone na ten program 1,5 miliarda euro w formie dotacji będzie pochodziło ze wspólnotowego kredytu stanowiącego próbę stworzenia fiskalnych zrębów nowego unijnego superpaństwa pod egidą Niemiec

• Rada i PE uzgodniły, że koszt komponentów pochodzących spoza UE i krajów stowarzyszonych (państw EOG) nie powinien przekraczać 35% szacowanego kosztu komponentów produktu końcowego

• Osiągnięte dziś porozumienie będzie musiało zostać potwierdzone przez obie instytucje, zanim zostanie formalnie przyjęte.

Oficjalnie, celem EDIP jest zwiększenie gotowości obronnej UE poprzez podniesienie konkurencyjności i zdolności reagowania Europejskiej Bazy Przemysłowej Technologii Obronnych (EDTIB). Zadaniem programu jest również wsparcie współpracy przemysłu obronnego z Ukrainą i ukraińskimi przedsiębiorstwami za pośrednictwem specjalnego Instrumentu Wsparcia Ukrainy, mając na uwadze jego przyszłą integrację z EDTIB. Ponadto EDIP ustanawia pierwszy w historii mechanizm zapewniający bezpieczeństwo dostaw produktów obronnych w całej UE, a także prawny „zestaw narzędzi" wspierający długoterminową współpracę zbrojeniową między państwami członkowskimi („Struktura Europejskiego Programu Uzbrojenia").

“Europejski Program Przemysłu Obronnego ma kluczowe znaczenie dla gotowości obronnej Europy. Zwiększy to naszą zdolność do produkcji i dostarczania krytycznego sprzętu obronnego oraz zapewni nam możliwość szybkiego i zdecydowanego reagowania na coraz bardziej złożone środowisko bezpieczeństwa. Jednocześnie pogłębi nasze partnerstwo z Ukrainą, zbliżając jej przemysł obronny do naszego - z obopólną korzyścią dla Europy i Ukrainy”

- oświadczył Troels Lund Poulsen duński wicepremier i minister obrony.

• Niemiecki gigant ogłosił upadłość
• Nadchodzi radykalna zmiana pogody. Czy utrzyma się do Wszystkich Świętych?
• Komunikat Watykanu: język polski jednym z siedmiu głównych języków komunikacji
• Kuriozalna próba postawienia zarzutów dyscyplinarnych naszej ekspert - sędzi Kamili Borszowskiej-Moszowskiej
• Pilny komunikat dla klientów PKO BP
• Będą zmiany w umowie UE z Mercosur. Sprawdź
• Obchody Narodowego Święta Niepodległości w Świątyni Opatrzności Bożej
• Pepco ogłosiło upadłość. Ruszają wyprzedaże
• Hamburg przyspiesza neutralność klimatyczną. Zapłacą mieszkańcy

Zwiększanie gotowości obronnej UE ma nastąpić dzięki budżetowi w wysokości 1,5 miliarda euro.

„Osiągnięte dziś tymczasowe porozumienie potwierdza budżet zaproponowany przez Komisję Europejską na EDIP, tj. €1,5 miliarda w formie dotacji. Z całkowitego budżetu €300 mln zostanie przeznaczone na Instrument Wsparcia Ukrainy”

- czytamy w wydanym oświadczeniu.

Rada i PE zwróciły się do Komisji o zbadanie możliwości wzmocnienia całkowitego budżetu EDIP w przyszłości, w tym Instrumentu Wsparcia Ukrainy i proponowanego Funduszu na rzecz Przyspieszenia Transformacji Łańcuchów Dostaw Obronnych (FAST).

Zwiększanie europejskich mocy produkcyjnych i łańcuchów dostaw

Rada i PE uzgodniły, że koszt komponentów pochodzących spoza UE i krajów stowarzyszonych (państw EOG) nie powinien przekraczać 35% szacowanego kosztu komponentów produktu końcowego, co pozwoliłoby zachować równowagę między zasadą preferencji europejskich a współpracą z krajami partnerskimi i – zdaniem obydwu instytucji - przyniosłoby korzyści europejskiemu przemysłowi. Zgodnie z unijnymi założeniami żadne komponenty nie będą pochodzić z krajów niestowarzyszonych, które naruszają interesy bezpieczeństwa i obrony UE lub jej państw członkowskich. Tyle teoria. W praktyce zaś w zasadzie wszystkie państwa Unii Europejskiej są zależne od dostaw z Chin: począwszy od elektroniki i jej komponentów, aż po surowce ziem rzadkich, co stawia bezpieczeństwo narodowe tych państw pod poważnym znakiem zapytania. I to w wielu jego obszarach: od energetyki, aż po kwestie wojskowe.

Problem stanowi również Zielony Ład i szaleńcza polityka klimatyczna, która dobija europejski przemysł obronny, zamiast go rozwijać. Ponadto wspomniany warunek 35 proc. kosztów komponentów jako górnej dopuszczalnej granicy może skutecznie wyeliminować polski przemysł zbrojeniowy, a wzmocnić niemiecki i francuski.

EDIP ustanawia także ramy dla europejskich projektów obronnych będących przedmiotem wspólnego zainteresowania (EDPCI), których celem jest rozwijanie zdolności, w tym tych zapewniających dostęp do strategicznych domen, czynników umożliwiających i systemów.

Przybliżenie Ukrainy do europejskiego przemysłu obronnego

Rada i PE zgodziły się na dalsze wsparcie Ukrainy za pośrednictwem Instrumentu Wsparcia Ukrainy, angażując w ten instrument od samego początku ukraiński przemysł obronny. Ponadto postanowiono, że Ukraina będzie mogła uczestniczyć w tzw. EDPCI. Instrument Wsparcia Ukrainy zostanie wyposażony w pulę środków finansowych w wysokości €300 mln.

Zapewnienie bezpieczeństwa dostaw

„Dzisiejsze tymczasowe porozumienie ustanawia pierwszy w historii unijny system bezpieczeństwa dostaw w obszarze obronności, mający na celu zapewnienie terminowego i niezawodnego dostępu do produktów i komponentów obronnych podczas kryzysów. Umowa określa dwuetapowe podejście, z wyraźnym rozróżnieniem produktów obronnych i nieobronnych”

- grzmi oficjalny komunikat. Rzeczywistość jednak rządzi się własnymi prawami. Nie można bowiem zapewnić bezpieczeństwa dostaw w żadnej dziedzinie, jeżeli polityką klimatyczną chce się doprowadzić do zerwania łańcuchów dostaw nawet wewnątrz Unii Europejskiej.

Utworzenie europejskiego mechanizmu sprzedaży wojskowej

„Za pośrednictwem EDIP UE ustanawia europejski mechanizm sprzedaży sprzętu wojskowego, który będzie oferował między innymi scentralizowany katalog produktów obronnych i ułatwi dostawę produktów obronnych, zwiększając popyt na poziomie UE i zwiększając konkurencyjność europejskiego przemysłu obronnego na rynku międzynarodowym. Daje również możliwość tworzenia „puli” produktów obronnych, co pozwala na szybką dostawę sprzętu”

- czytamy w wydanym komunikacie. Ograniczenie rynku do firm europejskich nie poprawi jednak zdolności obronnych w stopniu porównywalnym do tego, gdyby ten rynek został uwolniony. Warto zwrócić uwagę, że amerykańskie technologie wojskowe stoją znacznie wyżej niż europejskie, a UE skazując się tylko na te ostatnie, znacznie obniża swoje zdolności bojowe.

Następne kroki

Osiągnięte dziś porozumienie będzie musiało zostać potwierdzone przez obie instytucje, zanim zostanie formalnie przyjęte.

W dniu 5 marca 2024 r. Komisja przedstawiła wniosek dotyczący rozporządzenia ustanawiającego EDIP. Objęty pakietem finansowym w wysokości €1,5 miliarda na lata 2025-2027 wniosek dotyczący EDIP ma opierać się na istniejących programach mających na celu zachęcanie do wspólnych zamówień na produkty obronne (rozporządzenie EDIRPA) i wzmacnianie zdolności produkcyjnych przemysłu obronnego (rozporządzenie ASAP), dając im długoterminową i bardziej zorganizowaną perspektywę.