[Tylko u nas] "Ukraina. Pod innym niebem". Wicedyrektor CSW o wojnie widzianej oczami ukraińskich artystów

Z Marcelem Skierskim, wicedyrektorem Centrum Sztuki Współczesnej – Zamek Ujazdowski, kuratorem wystawy „Ukraina. Pod innym niebem” rozmawia Agnieszka Żurek.
Roman Bordun, Irpin, mieszkanie po ostrzale artyleryjskim z cyklu Zostawmy to na później, 2022 [Tylko u nas]
Roman Bordun, Irpin, mieszkanie po ostrzale artyleryjskim z cyklu Zostawmy to na później, 2022 / CSW - Zamek Ujazdowski

- Niebawem otwierają Państwo wystawę „Ukraina. Pod innym niebem”. Co się na niej znajdzie?


- Inspiracją do jej stworzenia były oczywiście tragiczne wydarzenia za naszą wschodnią granicą. Okazało się – chyba głównie dzięki mediom społecznościowym – że ukraińscy artyści od początku wojny zaczęli tworzyć wielkie liczby prac związanych z tym dramatem. Poprzez swoje dzieła dokumentowali otaczającą ich rzeczywistość, ale także protestowali przeciwko dziejącej się niesprawiedliwości. Ich prace to właśnie taki krzyk protestu i budzenia sumień. Nasza rola jako Centrum Sztuki Współczesnej to reagowanie na rzeczywistość artystyczną odzwierciedlającą najbardziej bieżące sprawy dziejące się wokół nas. 

Oleksiy Furman, Zahaltsi, Ukraina, kwiecień 2022. 


- W jaki sposób dotarli Państwo do tych artystów?


- Nasza wystawa łączny różne środowiska artystyczne, prezentowanych przez nas twórców często łączy niewiele poza ich narodowością. Wystawa ma trzech kuratorów. Jedna z kuratorek, Victoria Burlaka, jest Ukrainką, która uciekła do Polski przed wojną. Była ona dla nas dużym wsparciem jeśli chodzi o kontakt z artystami z Ukrainy – jako osoba znająca język i mająca kontakty w tym kraju. My – ja i Beata Łupińska – Rytel, trzecia kuratorka wystawy – zapraszaliśmy oczywiście artystów do udziału w naszym projekcie, ale to Victoria Burlaka miała w docieraniu do nich niebagatelny udział.


- W jakim wieku są artyści, których dzieła prezentują Państwo na wystawie?


- Reprezentują oni różne pokolenia i różne techniki twórcze. Ich wspólnym mianownikiem jest narodowość ukraińska i bunt przeciwko strasznej rzeczywistości, która ich dotknęła. Wyrażając swój sprzeciw posługują się rozmaitymi środkami – od fotografii poprzez malarstwo po instalacje czy filmy.


- Fotografie i filmy dokumentalne?

Julia Zakharova, Zasada dwóch ścian, 2022. 

- Nie. Na naszej wystawie raczej staramy się unikać dosłowności. Prezentowana przez nas ekspozycja nie jest przeznaczona dla odbiorców wyłącznie powyżej 18. roku życia – a tak musiałoby być, gdybyśmy postawili stricte na dokumentację tego, co dzieje się na Ukrainie, ponieważ dzieją się tam straszne, upiorne rzeczy. Wystawiane przez nas dzieła posługują się językiem sztuki, symbolu, metafory. Prace pozwalają bardziej domyślać się stojących za nimi treści niż uderzają w nas brutalnością, z jaką mieliśmy do czynienia chociażby w przypadku zdjęć z Buczy. Nie operujemy drastycznym przekazem, co nie znaczy, że wystawa nie jest bardzo mocna na poziomie emocjonalnym.


- Ile dzieł obejmuje ekspozycja?


- Udało nam się zgromadzić ponad 200 prac 32 artystów.


Oleksii Sai, Zbombardowane, 2020.


- Czy wystawie będą towarzyszyć spotkania z twórcami bądź inne wydarzenia?


- Każdej wystawie prezentowanej w Zamku Ujazdowskim towarzyszy szeroki przekrój wydarzeń edukacyjnych, także na pewno odbędą się oprowadzania kuratorskie, oprowadzania dedykowane poszczególnym grupom – dzieciom, osobom starszym. Planujemy także oprowadzania dla Ukraińców w ich języku. Pracujemy także nad cyklem spotkań dyskusyjnych poświęconych sztuce, ale także całej sytuacji politycznej wokół Ukrainy. Chcemy, żeby nasza wystawa była punktem wyjścia do szerszej dyskusji na temat tego, co dzieje się za naszą wschodnią granicą i na temat tego, jakie ma to znaczenie dla Polski, Europy i świata. 


 - Wystawa ma być w Państwa założeniu apelem o przebudzenie Europy i świata wobec dramatu Ukrainy. Czy chcą Państwo zwrócić uwagę także na inne problemy współczesnej rzeczywistości?


- Na naszej wystawie splata się kilka wątków. Pierwszy z nich to dokumentacja i wyrażenie za pomocą języka artystycznego tego, co dzieje się na Ukrainie. Chcemy, aby nasza wystawa była apelem do ludzkich sumień. Wydaje mi się, że Polaków nie trzeba specjalnie przekonywać do pomocy Ukrainie, bo to, co nasz kraj robi od pierwszego dnia wojny, to są niesamowite rzeczy. Nie do końca jest tak jednak na Zachodzie, dlatego też wszystkie materiały związane z naszą wystawą przygotowaliśmy w trzech językach – po polsku, po ukraińsku i po angielsku. Zależy nam na rezonansie naszej ekspozycji na Zachodzie i na tym, aby nasza wystawa była takim „oknem”, przez które obywatele państw zachodnich będą modli oglądać to, co dzieje się na Ukrainie, żeby nie mogli zapomnieć o tym, jaka krzywda spotyka Ukraińców ze strony rosyjskiego najeźdźcy. Bardzo ciekawym aspektem, który także pojawia się na naszej wystawie, jest kształtowanie się tożsamości Ukraińców bądź jej „doprecyzowywanie”. Na ekspozycji prezentujemy twórców kultury, którzy poprzez sztukę szukają tego, czym Ukraina powinna być. Mamy tutaj różne punkty odniesienia – czy to nawiązania do sztuki ludowej, czy też próby inspirowania się sztuką zachodnią. 


- Jak określiłby Pan ukraińską wrażliwość estetyczną?


- Przede wszystkim Ukraina jeżeli chodzi o sztukę, na pewno nie ma się czego wstydzić przed Zachodem. Jest to sztuka, która może stawać w konkury ze wszystkimi artystami na całym świecie. Nie jest to żadna sztuka prowincjonalna, ale niesamowici artyści tworzący na światowym poziomie. Widać, że twórcy ukraińscy szukają jakiegoś porozumienia z tym, co teraz uznajemy za sztukę najnowszą, z tym, jak się rozumie ją na Zachodzie. Z drugiej jednak strony sztuka ukraińska ma specyficzną, wschodnią wrażliwość, istnieje tam wiele odwołań do twórczości ludowej. Jednocześnie nad tym wszystkim rozciąga się duch zagrożenia przez Rosję. Dotyczy to nie tylko samej wojny, ale także okresu wcześniejszego. Pośród prac prezentowanych na naszej wystawie znajdziemy wiele odwołań do niechcianego dziedzictwa radzieckiego socrealizmu, z którym ukraińscy twórcy chcą zerwać. Wystawa jest duża, wątków znajdziemy tu sporo, zatem na pewno będzie co oglądać i o czym mówić. Otwarcie wystawy odbędzie się 4 listopada o godz. 19.00. Wszystkich serdecznie zapraszamy, wstęp na wernisaż jest wolny i nie wymaga żadnych dodatkowych wejściówek.

 


Oceń artykuł
Wczytuję ocenę...

 

POLECANE
Na Hawajach wybuchł największy na świecie aktywny wulkan [WIDEO] Wiadomości
Na Hawajach wybuchł największy na świecie aktywny wulkan [WIDEO]

Obudził się największy czynny wulkan świata. Ostatni raz jego aktywność odnotowano w 1983 roku. W niedzielę tuż przed północą z krateru Mauna Loa wydostała się lawa.

 Tuleya po przywróceniu go do sędziowania „nadal nie uznaje tej izby za sąd”, ale „w środę stawi się w pracy” Wiadomości
Tuleya po przywróceniu go do sędziowania „nadal nie uznaje tej izby za sąd”, ale „w środę stawi się w pracy”

Z pewnością w środę stawię się w pracy w sądzie; jestem jednak przygotowany na każdy zwrot – powiedział PAP warszawski sędzia Igor Tuleya, komentując orzeczenie nowej Izby Sądu Najwyższego, która przywróciła go do obowiązków sędziowskich. Dodał, że nadal nie uznaje tej izby za sąd.

„To była i jest obsesja Donalda Tuska” Wiadomości
„To była i jest obsesja Donalda Tuska”

– Zmiana strategii walki z PiS-em na bardziej agresywną, w postaci wartościowania moralnego, nie podoba się i osłabia zaufanie do Donalda Tuska. Nie udaje mu się stworzenie bloku opozycyjnego. I nie uda mu się, o czym doskonale wiemy. To była i jest obsesja Donalda Tuska – mówił w Radiu Gdańsk prof. Henryk Domański, socjolog z Polskiej Akademii Nauk.

Tarnów. Wypadek busa przewożącego niepełnosprawne dzieci Wiadomości
Tarnów. Wypadek busa przewożącego niepełnosprawne dzieci

Cztery osoby trafiły do szpitala po wypadku, do którego doszło we wtorek rano na gminnej drodze w Szynwałdzie (pow. tarnowski). Bus wiozący niepełnosprawne dzieci na zajęcia do szkół w Tarnowie wypadł z jezdni i wjechał do przydrożnego rowu – podaje tarnowska policja.

Coraz goręcej na linii Zełenski–Kliczko. Prezydent zarzucił merowi Kijowa fałszowanie raportów Wiadomości
Coraz goręcej na linii Zełenski–Kliczko. Prezydent zarzucił merowi Kijowa fałszowanie raportów

Jak podaje Ośrodek Studiów Wschodnich, prezydent Ukrainy zarzucił merowi Kijowa Witalijowi Kliczce fałszowanie raportów dot. utworzenia tzw. punktów niezłomności.

Sąd Najwyższy podjął decyzję ws. przymusowego doprowadzenia do prokuratury sędziego Igora Tulei Wiadomości
Sąd Najwyższy podjął decyzję ws. przymusowego doprowadzenia do prokuratury sędziego Igora Tulei

Izba Odpowiedzialności Zawodowej Sądu Najwyższego we wtorek prawomocnie nie zgodziła się na zatrzymanie i przymusowe doprowadzenie do prokuratury sędziego Igora Tuleyi. SN uchylił też zawieszenie sędziego w obowiązkach i obniżenie jego wynagrodzenia.

Poseł PiS zrzekł się mandatu poselskiego. Podano nazwisko następcy Wiadomości
Poseł PiS zrzekł się mandatu poselskiego. Podano nazwisko następcy

Poseł PiS Jerzy Bielecki złożył mandat. Na ten moment wszystko wskazuje na to, że jego miejsce zajmie radny sejmiku województwa lubelskiego i brat wicepremiera Leszek Kowalczyk. 

„Na razie żadne rozmowy techniczne z Niemcami się nie toczą”. Nowe informacje ws. Patriotów Wiadomości
„Na razie żadne rozmowy techniczne z Niemcami się nie toczą”. Nowe informacje ws. Patriotów

„Propozycja Berlina dotycząca rozmieszczenia w Polsce systemu przeciwrakietowego Patriot jest wciąż aktualna. Międzyrządowych rozmów o szczegółach na razie nie ma” – pisze we wtorek „Dziennik Gazeta Prawna”.

„Opinia publiczna zasługuje na to, żeby wiedzieć, co się wydarzyło”. Elon Musk zelektryzował Twitter Wiadomości
„Opinia publiczna zasługuje na to, żeby wiedzieć, co się wydarzyło”. Elon Musk zelektryzował Twitter

Od dawna nie jest tajemnicą, że koncerny prowadzące media społecznościowe nie są zwolennikami wolności słowa.

„W miastach Dniepr i Krzywy Róg słychać eksplozje”. Ogłoszono alarm przeciwlotniczy Wiadomości
„W miastach Dniepr i Krzywy Róg słychać eksplozje”. Ogłoszono alarm przeciwlotniczy

W miastach Dniepr i Krzywy Róg słychać eksplozje – podała w poniedziałek wieczorem agencja Interfax-Ukraina. Agencja UNIAN informuje, że w obwodach: dniepropietrowskim, zaporoskim, połtawskim i charkowskim ogłoszono alarm przeciwlotniczy.

Marsz
Godności
Emerytury
Stażowe