W piątek 26 marca 2021 roku na placu Władysława Biegańskiego w Częstochowie, w ramach otwarcia wystawy „TU rodziła się Solidarność”, o godz. 12.00 odbędzie się briefing dla dziennikarzy z udziałem: dr Jarosława Szarka, prezesa IPN, Piotra Dudy, przewodniczącego NSZZ „Solidarność“, dr. Andrzeja Sznajdera, dyrektora katowickiego oddziału IPN oraz Adriana Ramsa, autora wystawy. To jedna z 16 wystaw tego cyklu otwierana tego dnia przez Oddziały IPN w całej Polsce. Wydarzenie będzie miało miejsce w przeddzień 40 rocznicy 4‑godzinnego strajku ostrzegawczego 27 marca 1981, z udziałem kilkunastu milionów pracowników, więcej niż liczyła NSZZ "Solidarność". Na ten właśnie czas, tak zwanego „kryzysu bydgoskiego”, przypada apogeum jej poparcia. Briefing odbędzie się z zachowaniem zasad ścisłego reżimu sanitarnego.

Ekspozycja będzie prezentowana do 21 kwietnia 2021 r.

1 lipca 2020, dokładnie w rocznicę rozpoczęcia słynnych strajków, zwanych potocznie „sierpniowymi”, Instytut Pamięci Narodowej zainaugurował obchody 40. rocznicy powstania „Solidarności”. Z tej okazji rozpoczął ekspozycję cyklu wystaw „TU rodziła się Solidarność”, które przypominają o powstawaniu tego wolnościowego ruchu nie tylko w wielkich miastach, ale także w małych miejscowościach, które nigdy nie pojawiły się w czołówkach medialnych. Dotychczas wystawy zagościły w 52 miejscowościach, a na rocznicę podpisania Porozumienia Gdańskiego ekspozycje z całej Polski stanęły na Placu Marszałka Józefa Piłsudskiego w Warszawie. Odsłonięta 26 marca w Częstochowie wystawa będzie jedną z 16 kolejnych ekspozycji tego cyklu. Ostatnia odsłona cyklu wystaw „Tu rodziła się Solidarność” nastąpi w kolejnych lokalizacjach w połowie kwietnia.
 

„Solidarność” była owocem marzeń, cierpień i działań Polaków

Powstanie „Solidarności” było jednym z najważniejszych wydarzeń końca XX w. na świecie.

W sierpniu 1980 r. na skraju komunistycznego imperium sowieckiego narodził się wielki, pokojowy ruch, do którego przystąpił niemal co trzeci Polak! „Solidarność” to 10 milionów formalnych członków – był to największy związek zawodowy na świecie.

„Solidarność” była owocem marzeń, cierpień i działań Polaków od Żołnierzy Wyklętych przez konspirację młodzieżową 1949-56 po uczestników „polskich miesięcy”: Czerwca ’56, Millenium ‘66, Marca ’68, Grudnia ’70, Czerwca ’76. Nieocenione znaczenie przy powstaniu „Solidarności” z jej pokojowym charakterem miała również działalność Kościoła pod przywództwem prymasa Stefana Wyszyńskiego, co zaowocowało także pontyfikatem Jana Pawła II i jego pierwszą pielgrzymką do Polski w 1979 r.

Polska „Solidarność” była 1980 r. iskrą, która dała początek upadkowi sowieckiemu imperium oraz uzależnionych komunistycznych państw na czterech kontynentach. Przebudowie uległ świat ukształtowany przez „zimną wojnę” po 1945 r. Efektem było wyzwolenie się wielu państw spod zależności i okupacji Związku Sowieckiego od Litwy, Łotwy i Estonii po Gruzję. Dzięki przełomowi zapoczątkowanemu przez “Solidarność” stało się także możliwe zjednoczenie Niemiec. Polska „Solidarność” to triumf pokojowej siły ducha nad materialistycznym komunistycznym imperium zła.

Duchowa stolica Polski

Częstochowa była największym ośrodkiem przemysłowym regionu oraz centrum akademickim i religijnym, natomiast Jasna Góra – jako duchowa stolica Polski – stała się terenem konfrontacji władz PRL z Kościołem katolickim. Do lata 1980 r. nie funkcjonowały w Częstochowie struktury opozycyjne, pojedyncze osoby utrzymywały kontakty z KOR, ROPCiO i WZZ. Jedynym zorganizowanym, niezależnym środowiskiem było Duszpasterstwo Akademickie, działające pod kierunkiem ks. Ireneusza Skubisia.

29 sierpnia pracownicy Huty im. Bieruta w Częstochowie poparli strajkujących na Wybrzeżu. Pierwszy strajk w Częstochowie wybuchł 1 września w Miejskim Przedsiębiorstwie Komunikacyjnym, strajkujący żądali zwiększenia płac i utworzenia Niezależnych Samorządnych Związków Zawodowych. W kolejnych dwóch dniach zastrajkowali robotnicy zakładów „Polgal”, „Transbud”, „Instal” oraz PKS Częstochowa, jednocześnie zaczęli oni tworzyć zakładowe komitety założycielskie niezależnych związków zawodowych. 28 września powołano Regionalny Komitet Założycielski NSZZ „Solidarność”.

Pogotowie strajkowe ogłoszone przez KKP NSZZ „Solidarność”, wywołane kryzysem rejestracyjnym związku, objęło także region częstochowski i spotkało się z próbami powstrzymania akcji strajkowej zakładach w pracy na polecenie wojewody. 11 listopada 1980 r. w klubie zakładowym MPK „Ikar” odbywało się spotkanie Regionalnej Komisji Koordynacyjnej „Solidarności”, na którym domagano się od niego wyjaśnień. Wobec braku reakcji, zgromadzeni postanowili nie opuszczać posiedzenia i domagali się przyjazdu komisji rządowej. Protestujący osiągnęli porozumienie z komisją rządową 19 listopada. W wyniku protestu nowo powstające struktury związku okrzepły i skonsolidowały się oraz odwołano władze wojewódzkie i miejskie.