40 lat temu Sejm PRL formalnie zdelegalizował NSZZ „Solidarność”

Sejm PRL 8 października 1982 r. przyjął ustawę o związkach zawodowych, delegalizując jednocześnie wszystkie istniejące organizacje, na czele z „Solidarnością”. W efekcie wywołało to falę protestów w całym kraju. Do największych starć z ZOMO doszło w stoczni w Gdańsku, gdzie aresztowano ok. 270 osób, w Nowej Hucie w Krakowie pod pomnikiem Lenina, gdzie zginął 20-letni robotnik. Do dużej manifestacji członków i sympatyków „Solidarności” doszło również 13 października we Wrocławiu. Zamieszki objęły obszar Starego Miasta i trwały do późnej nocy.
 40 lat temu Sejm PRL formalnie zdelegalizował NSZZ „Solidarność”
/ fot. IPN

Sejm PRL, przy 12 głosach przeciwnych i 10 wstrzymujących się, uchwalił „Ustawę o związkach zawodowych i organizacjach rolników”. W świetle ustawy wszystkie związki zawodowe, istniejące przed 13 grudnia 1981 r., w tym NSZZ „Solidarność”, rozwiązano. W nowej ustawie znalazło się wiele zapisów, które teoretycznie stwarzały warunki do powołania związków zawodowych na terenie zakładu pracy np. art. 2. punkt 1 zawierał zapis: „Związki zawodowe są niezależne od organów administracji państwowej i gospodarczej” lub art. 6. punkt 1: „Związki zawodowe reprezentują i bronią praw i interesów pracowników w zakresie warunków pracy i płac oraz warunków socjalno-bytowych i kulturalnych”. Ostatecznie zawarte artykuły w ustawie pozostawały pustymi słowami na papierze, ponieważ władza komunistyczna nie zamierzała ustąpić robotnikom.

Decyzja władz komunistycznych nie została uznana na świecie. O sile Solidarności świadczy chociażby fakt, że delegalizacja „Solidarności” wywołała liczne protesty za granicą. Prezydent USA Ronald Reagan już 9 października zapowiedział, że odpowiedzią władz amerykańskich będzie pozbawienie PRL klauzuli najwyższego uprzywilejowania w handlu ze Stanami Zjednoczonymi. Natomiast w 1986 r. NSZZ „Solidarność” została afiliowana do Międzynarodowej Konfederacji Wolnych Związków Zawodowych (MKWZZ) i Światowej Konfederacji Pracy (ŚKP).

Decyzja o rozwiązaniu „Solidarności” wywołała także falę protestów społecznych. Do najtragiczniejszych wydarzeń doszło 13 października 1982 r. Pokojowe demonstracje w Nowej Hucie w Krakowie zostały zaatakowane przez ZOMO i przerodziły się w wielogodzinną bitwę uliczną. Śmierć poniósł 20-letni Bogdan Włosik, który poszedł do kościoła. Zginął zastrzelony przez esbeka.

Śmiertelny strzał oddał obserwujący zamieszki „po cywilu” kpt. SB Andrzej Augustyn. W zachowanej notatce możemy przeczytać: „[oficer] wyciągnął pistolet i z bliskiej odległości strzelił do niego trafiając w brzuch. Ranny natychmiast upadł, a oficer oddalił się spokojnym krokiem do nieoznakowanego radiowozu”. Śmiertelnie ranny Bogdan wyszeptał w karetce „Komuniści mnie zabili...”. Zmarł na stole operacyjnym w krakowskim Szpitalu Wojskowym przy ul. Wrocławskiej o godzinie 21.15. Pogrzeb Bogdana Włosika był wielką solidarnościową manifestacją, na którą przyszło około 20 000 osób. Jego śmierć stała się dodatkowym motywem do antykomunistycznego oporu.

Zabójca Bogdana Włosika pracował w SB do 1987 r., kiedy w wieku 40 lat przeszedł na emeryturę. Do 1989 r. nie poniósł odpowiedzialności, mimo, że przekroczył granice obrony koniecznej. W 1991 r. został skazany na 8 lat więzienia, a w kolejnym roku sąd zaostrzył wyrok do 10 lat. Ostatecznie Augustyn wyszedł na wolność po upływie 5 lat za dobre sprawowanie.

W maju 2019 r., Bogdan Włosik został pośmiertnie odznaczony Krzyżem Wolności i Solidarności, przyznawanym przez Instytut Pamięci Narodowej.


Oceń artykuł
Wczytuję ocenę...

 

POLECANE
„Kaczyński powinien przeprosić”. Mocne słowa posła PiS Wiadomości
„Kaczyński powinien przeprosić”. Mocne słowa posła PiS

Uważam, że prezes Kaczyński powinien przeprosić rolników za piątkę dla zwierząt – twierdzi były szef resortu rolnictwa i poseł PiS Jan Krzysztof Ardanowski.

Amerykanie ostrzegają. Pieskow wskazał cele Rosji na Ukrainie Wiadomości
Amerykanie ostrzegają. Pieskow wskazał cele Rosji na Ukrainie

Dmitrij Pieskow wskazał aktualne cele Rosji w trwającej od lutego wojnie na Ukrainie. Słowa rosyjskiego polityka na ten temat przytoczył amerykański Instytut Studiów nad Wojną.

Tragedia na stadionie biathlonowym. Nie żyje 15-latka Wiadomości
Tragedia na stadionie biathlonowym. Nie żyje 15-latka

Ciało 15-letniej dziewczyny odnaleziono w czwartek ok. godz. 23:00 w pomieszczeniu przy stadionie biathlonowym w Kościelisku-Kirach. Policja na razie nie ujawnia, jak doszło do tragedii. Nastolatka była sama – przekazała PAP rzecznik zakopiańskiej policji Roman Wieczorek.

Makabryczne sceny w Przemyślu. Mężczyzna podpalił się w sądzie Wiadomości
Makabryczne sceny w Przemyślu. Mężczyzna podpalił się w sądzie

Do makabrycznego zdarzenia doszło w piątek około godz. 7:30 na parterze w budynku Sądu Okręgowego przy ul. Konarskiego w Przemyślu. Mężczyzna oblał się benzyną i następnie podpalił zapalniczką.

Ekspert: Pekin odchodzi od polityki „zero covid”, ale nie chce przyznać się do błędu Wiadomości
Ekspert: Pekin odchodzi od polityki „zero covid”, ale nie chce przyznać się do błędu

– Europa Środkowo-Wschodnia jest dziś bezpieczniejsza energetycznie m.in. dzięki budowie gazociągu Baltic Pipe i interkonektorów Polska-Litwa, Polska-Słowacja i Grecja-Bułgaria. W regionie powstają terminale LNG, istniejące są rozbudowywane, a UE jest gotowa wesprzeć te wysiłki – przekonywała unijna komisarz ds. energii Kadri Simson na konferencji zorganizowanej w Brukseli przez Central Europe Energy Partners (CEEP).

Wiadomości
Stabilny wzrost miedziowego giganta

Grupa KGHM udostępniła wyniki finansowe za III kwartały 2022 roku. Koncern utrzymał produkcję miedzi na zbliżonym do zeszłorocznego poziomie. Wzrosła produkcja srebra. W stosunku do trzech kwartałów ubiegłego roku grupa odnotowała też wzrost przychodów oraz zysku.

Burza w Pałacu Buckingham. Książę William jest wściekły na Harry’ego i Meghan Wiadomości
Burza w Pałacu Buckingham. Książę William jest wściekły na Harry’ego i Meghan

Sytuacja w brytyjskiej rodzinie królewskiej ma być poważnie napięta. Wszystko za sprawą serialu dokumentalnego Netfliksa, w którym wystąpili Meghan Markle i książę Harry. Na ten moment brak oficjalnych komentarzy ze strony „Royal Family”, lecz informatorzy z Pałacu donoszą, że panuje wśród nich smutek i strach.

Prezes PiS ma powody do zadowolenia? Zobacz najnowszy sondaż Wiadomości
Prezes PiS ma powody do zadowolenia? Zobacz najnowszy sondaż

Gdyby wybory parlamentarne odbyły się w niedzielę, zdecydowanie wygrałoby je Prawo i Sprawiedliwość – wynika z badania przeprowadzonego przez pracownię IBRiS na zlecenie serwisu Onet.

Kreml jest wściekły na Polskę. „Zrujnowaliście to” Wiadomości
Kreml jest wściekły na Polskę. „Zrujnowaliście to”

Rzecznik rosyjskiego MSZ Maria Zacharowa w kategoriach „destrukcyjnej” oceniła rolę polskiego przewodnictwa w Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie. Według opinii rosyjskiej polityk Polska „systematycznie i przez długi czas niszczyła zasadę konsensusu”.

„Większości w PE nie interesuje prawda o Polsce” Wiadomości
„Większości w PE nie interesuje prawda o Polsce”

– Lewicowo-liberalnej większości w Parlamencie Europejskim nie interesuje prawda na temat sytuacji np. z praworządnością w Polsce. Rzetelna wiedza mogłaby podważyć stereotypy i frazesy, w których się poruszają – mówi w rozmowie z PAP prof. Ryszard Legutko, europoseł PiS.

Marsz
Godności
Emerytury
Stażowe