Niebieskie strefy długowieczności. Recepta na długie życie

Niebieskie strefy długowieczności mają już ponad 20 lat. Ten krótki czasowo dystans odnosi się tylko do samego pojęcia określającego rejony, w których długość życia mieszkańców wyraźnie przekracza średnią światową.
 Niebieskie strefy długowieczności. Recepta na długie życie

Pierwsze największe skupisko stuletnich mężczyzn zostało odkryte na Sardynii przez włosko-belgijski duet naukowców. Zbadany obszar na mapie zaznaczyli na niebiesko i roboczo nazwali „niebieską strefą”. Termin się przyjął, a dzięki wyprawom finansowanym m.in. przez Towarzystwo National Geographic do dziś zidentyfikowano pięć takich stref. Do ich zbadania i popularyzacji mocno przyczynił się Dan Buettner – amerykański podróżnik i reżyser filmów dokumentalnych, który z ekipą naukowców odwiedzał znane z długowieczności tereny. Doświadczenia i wnioski zdobyte podczas tych wypraw zawarł w kilku książkach, z których dwie ukazały się również w Polsce.

Gdzie spotkać matuzalema

Jak wynika z badań prowadzonych niezależnie na całym świecie, geny odpowiadają za długowieczność zaledwie w 20 procentach. Jasnym się stało, że kluczowe dla długiego życia w zdrowiu jest środowisko i styl życia. Przyjmując za kryterium wysoki odsetek osób dożywających 100 lat i więcej, a także dożywania sędziwego wieku w dobrym zdrowiu, zlokalizowano pięć takich obszarów na świecie, choć zdania co do ich liczby są podzielone. Na liście „Buettnerowskiej” znalazła się górzysta część włoskiej Sardynii (prowincja Nuoro) z dwukrotnie większą liczbą 100-letnich mężczyzn niż kobiet, grecka wyspa Ikaria na Morzu Egejskim, gdzie umiera niewiele osób w średnim wieku i najmniej zapada na demencję, Półwysep Peninsula de Nicoya na Kostaryce, z najniższą umieralnością osób w średnim wieku i liczną grupą stulatków płci męskiej, miasto Loma Linda w Kalifornii, którego społeczność, Adwentyści Dnia Siódmego, dożywa średnio o 10 lat więcej niż większość Amerykanów, a także japońska kolebka karate – wyspa Okinawa, na której żyje najwięcej kobiet powyżej 70. roku życia.

Cudowne diety

Wymienione strefy leżą na obszarach słonecznych, z bliskim dostępem do morza lub oceanu. Diety ich mieszkańców nie są identyczne, ale wszystkie opierają się na produktach roślinnych, również zbożach. Długowieczni spożywają także nabiał, ryby i mięso, ale w mniejszych ilościach niż produkty roślinne.
W jadłospisie Ikaryjczyków dominują warzywa, uzupełniane czasem przez niewielki dodatek ryb lub białego mięsa. Dieta tego regionu zaliczana jest do śródziemnomorskiej, z jej umiłowaniem świeżych warzyw i owoców, produktów z pełnego ziarna oraz oliwy z oliwek, jednak na talerzach pojawiają się tu również ziemniaki i wyroby z koziego mleka. Regularnie stosowany jest sok z cytryny, napary z szałwii i majeranku.

Włoscy pasterze w prowincji Nuoro do warzyw okazjonalnie spożywają mięso, a nawet wędliny. Jednak i tutaj bazą są warzywa i produkty zbożowe z pełnego ziarna. Jadłospis oparty jest na jęczmieniu, pszenicy, roślinach strączkowych i ziemniakach, do których dodawane są produkty z mleka koziego i owczego.

Na Okinawie Japończycy niemal codziennie jedzą słynną zupę miso. W ich jadłospisie regularnie pojawiają się bataty, tofu, imbir i kurkuma. Są też, egzotyczne dla nas, gorzkie melony i dzikie ryby. Rzadziej, ale zjada się też mięso, zwłaszcza wieprzowinę. Być może sekretem długowieczności jest konfucjańska zasada wypowiadana przed każdym posiłkiem: „Hara hachi bu”, nakazująca zakończenie posiłku, gdy żołądek jest wypełniony w osiemdziesięciu procentach. Na Okinawie nie przejadają się!
Przejadania unikają również mieszkańcy północno-zachodniego półwyspu Kostaryki. Regułą jest zjadanie lekkiej, niezbyt późnej kolacji. Do najczęściej spożywanych produktów należą pomarańcze i inne cytrusy oraz gotowana kukurydza. Podstawą głównych dań jest ryż i czarna fasola, a wszystko to lekkostrawne i łagodne w smaku.

Zaskoczeniem jest lokalizacja piątej niebieskiej strefy – miasto Loma Linda. Stany Zjednoczone słyną z wysoko przetworzonej żywności, otyłości i cukrzycy, ale mieszkańcy Loma Linda stanowią wyjątek. Unikają śmieciowego jedzenia, używek, słodyczy i napojów gazowanych. Piją czystą wodę, a ważnym punktem diety są orzechy, świeże warzywa i owoce.

Po co żyć?

To, co wyróżnia wymienione społeczności, to znalezienie powodu do życia. Japończycy nazywają go „ikigai”, Kostarykańczycy – „plan de vida”. Ważny jest powód, by rano wstawać. Mieszkańcy niebieskich stref mają w życiu cel niezwiązany z pracą, np. hobby czy pielęgnowanie relacji międzyludzkich. Silne poczucie celu chroni ich przed stresem i zmniejsza ryzyko wielu chorób. Nawet zawał serca przechodzi się tam łagodniej. Długowieczni radzą sobie ze stresem na swój sposób: adwentyści modlą się, Ikaryjczycy ucinają sobie drzemkę, na Okinawie stale wspominają przodków, a mieszkańcy Sardynii piją wino w towarzystwie przyjaciół.

Zdrowi stulatkowie są religijni. Zdecydowana większość należy do wspólnoty duchowej. Wszyscy na pierwszym miejscu stawiają rodzinę. Zawierają związki małżeńskie i wychowują dzieci, pielęgnują rytuały i podtrzymują więzi. Otaczają opieką starzejących się rodziców i dziadków, a przede wszystkim pozostają wierni swoim partnerom. Wzruszającą scenę przedstawił serial oparty na książce papieża Franciszka (i z jego udziałem). Oto wiekowe już małżeństwo w Południowej Ameryce codziennie tańczy w kuchni tango. Przytuleni czołami niewysoki pan i dość solidnie zbudowana żona z upodobaniem wykonują taneczne kroki, okazując sobie w ten sposób miłość i oddanie. A zaczęli tańczyć, gdy przeszli na emeryturę – kilkadziesiąt lat wcześniej! W Japonii tworzą się wspólnoty kilku osób, które przyrzekają sobie dozgonne wsparcie. Regularnie się spotykają i rozmawiają, tak by nikt nie czuł się samotny i wykluczony.

Kolejne wyspy

Poza wymienionymi strefami istnieją inne obszary na Ziemi, które ponoć licznie zamieszkują osoby długowieczne. Należą do nich Vilcabamba w Ekwadorze – obecnie będąca turystyczną bazą starzejących się Amerykanów, góry Kaukazu, dzielone m.in. przez Rosję i Gruzję, oraz dolina Hunza w Kaszmirze (jej szczególne właściwości dla zdrowego życia traktowane są przez badaczy jako mit). Podobny obszar lokalizuje się również w Szwecji. Na Kaukazie górale na co dzień ciężko pracują. Uznano, że stała aktywność fizyczna sprawia, iż mają twarde i mocne kości, przez co złamania mimo sędziwego wieku przytrafiają się im bardzo rzadko.

Dyscyplina niekoniecznie pomoże

Zdaniem Dana Buettnera trudno nam jest utrzymać samodyscyplinę i takie wysiłki kończą się zwykle niepowodzeniem. Kluczem do długowieczności ludzi w niebieskich strefach wydaje się to, że zgodnie z miejscową tradycją dokonują właściwych wyborów jakby mimochodem. W opinii Buettnera najzdrowszym pokarmem dla człowieka jest każdego rodzaju fasola, ale też bób, soja i soczewica, czyli warzywa strączkowe. Wśród czynników sprzyjających długiemu i zdrowemu życiu wymienia regularne, ale z umiarem, picie wina oraz mocnej kawy, naturalny ruch, taki jak chodzenie do pracy czy domowe porządki, spożywanie głównie pokarmów roślinnych i nieprzejadanie się! Ulubione pokarmy sędziwych mieszkańców globu znalazły się na liście tzw. superfoods, spisanej m.in. przez brytyjskiego kucharza i autora książek kulinarnych Jamie’go Olivera. Warto wspomnieć, że znalazły się na niej orzechy włoskie i tak popularne u nas buraki.

 

 

 


Oceń artykuł
Wczytuję ocenę...

 

POLECANE
Andrzej Duda: Każdy, kto atakuje naszych żołnierzy, musi liczyć się z twardą odpowiedzią Wiadomości
Andrzej Duda: Każdy, kto atakuje naszych żołnierzy, musi liczyć się z twardą odpowiedzią

Każdy, kto atakuje naszych żołnierzy, musi się liczyć z tym, że żołnierze twardo na ten atak odpowiedzą - podkreślił we wtorek prezydent Andrzej Duda, nawiązując do wtorkowego ataku migranta na polskiego żołnierza na granicy polsko-białoruskiej.

Zbigniew Ziobro ostro odpowiada Tuskowi ws. Michała Wosia polityka
Zbigniew Ziobro ostro odpowiada Tuskowi ws. Michała Wosia

"Sam boss doczeka się zarzutów kryminalnego przejęcia prokuratury i mediów publicznych" – pisze w mediach społecznościowych były minister sprawiedliwości Zbigniew Ziobro, odpowiadając na wpis premiera Donalda Tuska.

Politico: Jak kulawe kaczki. Przesuńcie się, Paryż i Berlin Wiadomości
Politico: Jak kulawe kaczki. Przesuńcie się, Paryż i Berlin

Przesuńcie się, Paryż i Berlin. Nowa obsada europejskich przywódców pragnie wkroczyć na scenę europejską w roli brokerów władzy, a Wasz czas na stanowisku kierowniczym może dobiegać końca – pisze "Politico". 

Pociski o zasięgu 1000 km dla Wojska Polskiego. Szef MON podpisał umowę z ostatniej chwili
Pociski o zasięgu 1000 km dla Wojska Polskiego. Szef MON podpisał umowę

Szef MON, wicepremier Władysław Kosiniak-Kamysz podpisał we wtorek w Warszawie umowę zakupu od USA kilkuset pocisków powietrze-ziemia AGM 158 JASSM-ER o zasięgu ok. 1000 km. To jest największy zakup jak do tej pory - podkreślił minister obrony.

Po prostu kładłem się na ziemi. Niepokojące wyznanie znanego wokalisty z ostatniej chwili
"Po prostu kładłem się na ziemi". Niepokojące wyznanie znanego wokalisty

Wojciech Łozowski znany jako "Łozo" podzielił się z fanami dramatycznym wyznaniem z przeszłości. 

Jarosław Kaczyński: Jeżeli ten rząd na to nie zareaguje, będzie to kolejna weryfikacja tezy, że jest to rząd zewnętrzny polityka
Jarosław Kaczyński: Jeżeli ten rząd na to nie zareaguje, będzie to kolejna weryfikacja tezy, że jest to rząd zewnętrzny

Wszystkie zmiany wprowadzane są po to, żeby naszą część Europy wziąć pod but – mówił we wtorek o pakcie migracyjnym prezes PiS Jarosław Kaczyński. Zaznaczył, że PiS złożyło wniosek o dodatkowe posiedzenie Sejmu na temat udziału Polski w pakcie migracyjnym.

Nie żyje znany muzyk i wokalista z ostatniej chwili
Nie żyje znany muzyk i wokalista

Nie żyje Doug Ingle, muzyk i wokalista grupy Iron Butterfly. Odszedł w wieku 78 lat.

Jakaś iskra spowodowała wybuch. Niepokojący incydent na jeziorze Śniardwy z ostatniej chwili
"Jakaś iskra spowodowała wybuch". Niepokojący incydent na jeziorze Śniardwy

82-letni żeglarz trafił do szpitala wskutek wybuchu gazu z butli, do którego doszło we wtorek na jachcie w Okartowie na mazurskim jeziorze Śniardwy. Według wstępnych ustaleń policji poszkodowany nie odniósł poważniejszych obrażeń.

„Polska będzie krajem, który przyjmie najwięcej nielegalnych migrantów” Wiadomości
„Polska będzie krajem, który przyjmie najwięcej nielegalnych migrantów”

W rozmowie z portalem DoRzeczy.pl, europoseł PiS Anna Zalewska informuje, że Polska będzie krajem, który przyjmie najwięcej nielegalnych migrantów. – Nie zostaniemy z niczego zwolnieni. Tusk o tym wie i oszukuje Polaków – podkreśliła polityk.

Kolejny kraj oficjalnie uznał Palestynę pilne
Kolejny kraj oficjalnie uznał Palestynę

Rząd Hiszpanii zatwierdził na wtorkowym posiedzeniu rady ministrów w Madrycie uznanie niepodległego państwa palestyńskiego.

REKLAMA

Niebieskie strefy długowieczności. Recepta na długie życie

Niebieskie strefy długowieczności mają już ponad 20 lat. Ten krótki czasowo dystans odnosi się tylko do samego pojęcia określającego rejony, w których długość życia mieszkańców wyraźnie przekracza średnią światową.
 Niebieskie strefy długowieczności. Recepta na długie życie

Pierwsze największe skupisko stuletnich mężczyzn zostało odkryte na Sardynii przez włosko-belgijski duet naukowców. Zbadany obszar na mapie zaznaczyli na niebiesko i roboczo nazwali „niebieską strefą”. Termin się przyjął, a dzięki wyprawom finansowanym m.in. przez Towarzystwo National Geographic do dziś zidentyfikowano pięć takich stref. Do ich zbadania i popularyzacji mocno przyczynił się Dan Buettner – amerykański podróżnik i reżyser filmów dokumentalnych, który z ekipą naukowców odwiedzał znane z długowieczności tereny. Doświadczenia i wnioski zdobyte podczas tych wypraw zawarł w kilku książkach, z których dwie ukazały się również w Polsce.

Gdzie spotkać matuzalema

Jak wynika z badań prowadzonych niezależnie na całym świecie, geny odpowiadają za długowieczność zaledwie w 20 procentach. Jasnym się stało, że kluczowe dla długiego życia w zdrowiu jest środowisko i styl życia. Przyjmując za kryterium wysoki odsetek osób dożywających 100 lat i więcej, a także dożywania sędziwego wieku w dobrym zdrowiu, zlokalizowano pięć takich obszarów na świecie, choć zdania co do ich liczby są podzielone. Na liście „Buettnerowskiej” znalazła się górzysta część włoskiej Sardynii (prowincja Nuoro) z dwukrotnie większą liczbą 100-letnich mężczyzn niż kobiet, grecka wyspa Ikaria na Morzu Egejskim, gdzie umiera niewiele osób w średnim wieku i najmniej zapada na demencję, Półwysep Peninsula de Nicoya na Kostaryce, z najniższą umieralnością osób w średnim wieku i liczną grupą stulatków płci męskiej, miasto Loma Linda w Kalifornii, którego społeczność, Adwentyści Dnia Siódmego, dożywa średnio o 10 lat więcej niż większość Amerykanów, a także japońska kolebka karate – wyspa Okinawa, na której żyje najwięcej kobiet powyżej 70. roku życia.

Cudowne diety

Wymienione strefy leżą na obszarach słonecznych, z bliskim dostępem do morza lub oceanu. Diety ich mieszkańców nie są identyczne, ale wszystkie opierają się na produktach roślinnych, również zbożach. Długowieczni spożywają także nabiał, ryby i mięso, ale w mniejszych ilościach niż produkty roślinne.
W jadłospisie Ikaryjczyków dominują warzywa, uzupełniane czasem przez niewielki dodatek ryb lub białego mięsa. Dieta tego regionu zaliczana jest do śródziemnomorskiej, z jej umiłowaniem świeżych warzyw i owoców, produktów z pełnego ziarna oraz oliwy z oliwek, jednak na talerzach pojawiają się tu również ziemniaki i wyroby z koziego mleka. Regularnie stosowany jest sok z cytryny, napary z szałwii i majeranku.

Włoscy pasterze w prowincji Nuoro do warzyw okazjonalnie spożywają mięso, a nawet wędliny. Jednak i tutaj bazą są warzywa i produkty zbożowe z pełnego ziarna. Jadłospis oparty jest na jęczmieniu, pszenicy, roślinach strączkowych i ziemniakach, do których dodawane są produkty z mleka koziego i owczego.

Na Okinawie Japończycy niemal codziennie jedzą słynną zupę miso. W ich jadłospisie regularnie pojawiają się bataty, tofu, imbir i kurkuma. Są też, egzotyczne dla nas, gorzkie melony i dzikie ryby. Rzadziej, ale zjada się też mięso, zwłaszcza wieprzowinę. Być może sekretem długowieczności jest konfucjańska zasada wypowiadana przed każdym posiłkiem: „Hara hachi bu”, nakazująca zakończenie posiłku, gdy żołądek jest wypełniony w osiemdziesięciu procentach. Na Okinawie nie przejadają się!
Przejadania unikają również mieszkańcy północno-zachodniego półwyspu Kostaryki. Regułą jest zjadanie lekkiej, niezbyt późnej kolacji. Do najczęściej spożywanych produktów należą pomarańcze i inne cytrusy oraz gotowana kukurydza. Podstawą głównych dań jest ryż i czarna fasola, a wszystko to lekkostrawne i łagodne w smaku.

Zaskoczeniem jest lokalizacja piątej niebieskiej strefy – miasto Loma Linda. Stany Zjednoczone słyną z wysoko przetworzonej żywności, otyłości i cukrzycy, ale mieszkańcy Loma Linda stanowią wyjątek. Unikają śmieciowego jedzenia, używek, słodyczy i napojów gazowanych. Piją czystą wodę, a ważnym punktem diety są orzechy, świeże warzywa i owoce.

Po co żyć?

To, co wyróżnia wymienione społeczności, to znalezienie powodu do życia. Japończycy nazywają go „ikigai”, Kostarykańczycy – „plan de vida”. Ważny jest powód, by rano wstawać. Mieszkańcy niebieskich stref mają w życiu cel niezwiązany z pracą, np. hobby czy pielęgnowanie relacji międzyludzkich. Silne poczucie celu chroni ich przed stresem i zmniejsza ryzyko wielu chorób. Nawet zawał serca przechodzi się tam łagodniej. Długowieczni radzą sobie ze stresem na swój sposób: adwentyści modlą się, Ikaryjczycy ucinają sobie drzemkę, na Okinawie stale wspominają przodków, a mieszkańcy Sardynii piją wino w towarzystwie przyjaciół.

Zdrowi stulatkowie są religijni. Zdecydowana większość należy do wspólnoty duchowej. Wszyscy na pierwszym miejscu stawiają rodzinę. Zawierają związki małżeńskie i wychowują dzieci, pielęgnują rytuały i podtrzymują więzi. Otaczają opieką starzejących się rodziców i dziadków, a przede wszystkim pozostają wierni swoim partnerom. Wzruszającą scenę przedstawił serial oparty na książce papieża Franciszka (i z jego udziałem). Oto wiekowe już małżeństwo w Południowej Ameryce codziennie tańczy w kuchni tango. Przytuleni czołami niewysoki pan i dość solidnie zbudowana żona z upodobaniem wykonują taneczne kroki, okazując sobie w ten sposób miłość i oddanie. A zaczęli tańczyć, gdy przeszli na emeryturę – kilkadziesiąt lat wcześniej! W Japonii tworzą się wspólnoty kilku osób, które przyrzekają sobie dozgonne wsparcie. Regularnie się spotykają i rozmawiają, tak by nikt nie czuł się samotny i wykluczony.

Kolejne wyspy

Poza wymienionymi strefami istnieją inne obszary na Ziemi, które ponoć licznie zamieszkują osoby długowieczne. Należą do nich Vilcabamba w Ekwadorze – obecnie będąca turystyczną bazą starzejących się Amerykanów, góry Kaukazu, dzielone m.in. przez Rosję i Gruzję, oraz dolina Hunza w Kaszmirze (jej szczególne właściwości dla zdrowego życia traktowane są przez badaczy jako mit). Podobny obszar lokalizuje się również w Szwecji. Na Kaukazie górale na co dzień ciężko pracują. Uznano, że stała aktywność fizyczna sprawia, iż mają twarde i mocne kości, przez co złamania mimo sędziwego wieku przytrafiają się im bardzo rzadko.

Dyscyplina niekoniecznie pomoże

Zdaniem Dana Buettnera trudno nam jest utrzymać samodyscyplinę i takie wysiłki kończą się zwykle niepowodzeniem. Kluczem do długowieczności ludzi w niebieskich strefach wydaje się to, że zgodnie z miejscową tradycją dokonują właściwych wyborów jakby mimochodem. W opinii Buettnera najzdrowszym pokarmem dla człowieka jest każdego rodzaju fasola, ale też bób, soja i soczewica, czyli warzywa strączkowe. Wśród czynników sprzyjających długiemu i zdrowemu życiu wymienia regularne, ale z umiarem, picie wina oraz mocnej kawy, naturalny ruch, taki jak chodzenie do pracy czy domowe porządki, spożywanie głównie pokarmów roślinnych i nieprzejadanie się! Ulubione pokarmy sędziwych mieszkańców globu znalazły się na liście tzw. superfoods, spisanej m.in. przez brytyjskiego kucharza i autora książek kulinarnych Jamie’go Olivera. Warto wspomnieć, że znalazły się na niej orzechy włoskie i tak popularne u nas buraki.

 

 

 



Oceń artykuł
Wczytuję ocenę...

 

Polecane
Emerytury
Stażowe