W czwartek Sejm uchwalił nowelę ustawy o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej w 2023 roku w związku z sytuacją na rynku energii elektrycznej oraz o zmianie niektórych innych ustaw. Za jej przyjęciem głosowało 436 posłów, przeciw było pięciu posłów, wstrzymało się od głosu 10 posłów. Teraz ustawa trafi pod obrady Senatu.

Solidarność: Zatrzymać wzrost cen energii

Warto przypomnieć, że zarówno zamrożenia cen energii dla klientów indywidualnych, jak również pomocy finansowej dla polskich przedsiębiorstw energochłonnych domagał się wcześniej NSZZ "Solidarność".

Powstrzymanie wzrostu cen energii był to jeden z trzech głównych postulatów tzw. 3xP, z którymi związkowcy mieli przyjechać do Warszawy 17 listopada na Marsz Godności. Ostatecznie po tragedii w Przewodowie, Komisja Krajowa zdecydowała się zawiesić protest, a Rząd wyszedł z propozycją negocjacji. Po przeszło półrocznych rozmowach, 7 czerwca br. Solidarność podpisała porozumienie z Rządem. 

Pośród ośmiu obszarów negocjacji, znalazły się również te dotyczące wsparcia przedsiębiorstw energochłonnych w związku z wysoką dynamiką cen nośników energii i gazu, a także zmian w systemie polityki energetycznej Polski.

W porozumieniu uzgodniono dalsze wsparcie dla przemysłu energochłonnego. W ramach kolejnego rządowego programu „Pomoc dla sektorów energochłonnych związana z nagłymi wzrostami cen gazu ziemnego i energii elektrycznej” przeznaczone zostanie na ten cel 5 mld zł. Przy czym budżet przewidziany na wypłatę rekompensat na rok 2023 wyniesie 2,6 mld zł.

Poprawki do ustawy

Przed ostatecznym głosowaniem posłowie przyjęli kilka poprawek jakie zgłosiło PiS. Dotyczyły one sytuacji, w której przedsiębiorca nie uiści składki solidarnościowej w pełnej wysokości, albo uiści składkę solidarnościową w zaniżonej wysokości. Zgodnie z nimi prezes Urzędu Regulacji Energetyki jest zobowiązany określić wysokość składki w drodze decyzji administracyjnej i wezwać do jej zapłacenia lub uzupełnia. Decyzja ma podlegać natychmiastowemu wykonaniu.

Inna z przyjętych poprawek dotyczyła sektora gazowego. Zgodnie z nią przedsiębiorstwo wydobywające gaz ziemny, którego zobowiązania zostały objęte gwarancją Skarbu Państwa wynikającą z ustawy o szczególnych rozwiązania dotyczących ochronie odbiorców paliw gazowych w związku z sytuacją na rynku gazu, powiększa jednorazowo odpis na Fundusz Wypłaty Różnicy Ceny o wysokość opłaty wyrównawczej. Opłatę wyrównawczą przedsiębiorstwo wnosi wraz z gazowym odpisem na Fundusz Wypłaty Różnicy Ceny należnym za miesiąc następujący po miesiącu wejścia w życie ustawy.

Poparcia nie zdobyła m.in. poprawka KO, która przewidywała wprowadzenie limitu 6 MWh zużycia energii z zamrożoną ceną energii. Miałby być on przewidziany dla tych, którzy mają pompy ciepła zasilane elektrycznie.

Co się zmieni?

Uchwalona w czwartek nowela ustawy o ochronie odbiorców energii elektrycznej w 2023 r. dotyczy zapewnienia stabilnego poziomu cen energii elektrycznej i paliw gazowych dla wybranych odbiorców, którzy są szczególnie narażeni na wzrost cen paliw i energii poprzez m.in. zwiększenie podstawowego limitu zużycia energii objętego zamrożeniem cen na poziomie z 2022 r., oraz obniżeniu ceny maksymalnej energii elektrycznej w kolejnych kwartałach 2023 r.; a także wprowadzenie w 2023 r. obowiązku odprowadzenia na rzecz Funduszu Wypłaty Różnicy Ceny nadmiarowych dochodów dla dużych podmiotów z sektora wydobycia węgla i produkcji koksu.

Nowela przede wszystkim zwiększa limity zużycia prądu z zamrożoną ceną, a także obniża cenę maksymalną energii elektrycznej m.in. dla samorządów i przedsiębiorców.

Zgodnie z nowymi przepisami, dla gospodarstw domowych limit zwiększy się z 2000 kWh do 3000 kWh rocznie, dla gospodarstw domowych, w których znajduje się osoba z niepełnosprawnością z 2600 kWh do 3600 kWh, a dla posiadaczy Karty Dużej Rodziny oraz rolników – z 3000 kWh do 4000 kWh rocznie.

Nowe limity będą do wykorzystania w 2023 r., nawet jeśli odbiorca energii elektrycznej – jeszcze przed wejściem w życie uchwalonej w czwartek nowelizacji – przekroczył dotychczasowy limit.

Nowela przewiduje ponadto, że od 1 października 2023 r. obniżona zostanie cena maksymalna na energię, z 785 zł/MWh do 693 zł/MWh. Będzie to dotyczyło: samorządów; małych i średnich przedsiębiorstw; wrażliwych podmiotów użyteczności publicznej, takich jak szpitale, szkoły, przedszkola, żłobki, noclegownie czy placówki opieki nad osobami niepełnosprawnymi.

Nowe przepisy zakładają również, że podmioty, które zajmują się wydobyciem, wytwarzaniem lub obrotem węglem, zapłacą składkę solidarnościową od nadzwyczajnych zysków uzyskanych w 2022 r. Zgodnie z ustawą nadmiarowe dochody to takie, które przekraczają 120 proc. średnich dochodów osiągniętych w okresie wcześniejszych 4 lat. Mają być one obciążone składką w wysokości 33 proc., a środki od nadzwyczajnych zysków spółek węglowych zostaną przeznaczone na częściowe sfinansowanie obniżki cen prądu dla gospodarstw domowych i podmiotów wrażliwych.

"Przewiduje się, że dodatkowy łączny koszt wynikający ze zmian ww. ustaw (podwyższenie limitów dla odbiorców i obniżenie ceny maksymalnej) to ok. 3,06 mld zł względem zaktualizowanych szacunków wydatków" – wskazano w Ocenie Skutków Regulacji (OSR) projektu. Dodano ponadto, iż mimo rozszerzenia mechanizmów ochronnych, wydatki te będą sumarycznie niższe o ok. 6 mld 741 mln zł niż zakładane pierwotnie (39 mld 711 mln zł względem 46 mld 453 mln zł).

Dochody z wpłat składki solidarnościowej do FWRC zostały oszacowane na 2 mld zł.