"Język podhalański" następny po "języku śląskim"? Znamienne słowa naukowca

– Nie ma przeszkód, aby gwara górali podhalańskich stała się językiem regionalnym. Ta mowa jest faktycznie żywa i włada nią około 100 tys. osób – ocenił w rozmowie z PAP dr Artur Czesak, dialektolog, leksykograf, badacz słowiańskich mikrojęzyków literackich, juror konkursów gwarowych oraz członek Rady Języka Śląskiego.
Giewont, Tatry
Giewont, Tatry / fot. K. Olszanowska-Kuńka / CC BY-SA 3.0

Dr Artur Czesak podkreślił, że można podnieść gwarę podhalańską do rangi języka regionalnego, tak jak język śląski, ale nie ma na razie oddolnego ruchu, który by o to zabiegał.

– To parlament realizuje wolę grupy obywateli, jeżeli jest taka potrzeba. Jeżeli chodzi o gwarę podhalańską, to mamy nie tylko osoby władające tym językiem, ale i bogatą literaturę, poezję, sztuki teatralne, a nawet przykłady fragmentów Pisma Świętego i dzieł literackich. Sam Stanisław Witkiewicz już w drugiej połowie XIX wieku pisał gwarą góralską, wielkim orędownikiem góralszczyzny był ks. Józef Tischner – stwierdził naukowiec.

Na Podhalu są wszystkie czynniki, aby gwara góralska mogła stać się językiem regionalnym

– uważa dr Czesak.

CZYTAJ TAKŻE: Tusk atakuje Kaczyńskiego i straszy PiS-em: "Wszyscy się śmieja, a powinni się bać"

"Każda gwara regionalna jest językiem"

Zdaniem językoznawcy, na poziomie czysto strukturalnym, każda gwara regionalna jest językiem. Dodatkowo gwara górali podhalańskich ma swoje odmiany, na przykład różni się w Bukowinie Tatrzańskiej, Zakopanem czy w Kościelisku.

Jak twierdzi dr Czesak, te drobne różnice można zepchnąć na dalszy plan i dokonać standaryzacji takiego języka w celach zapisu, aby na przykład móc uczyć języka góralskiego w szkołach lub wydawać książki z jednolitym zapisem. Obecnie gwara góralska jest zapisywana w różny sposób.

Naukowiec dodał, że nie ma bariery językowej między literacką polszczyzną, a góralszczyzną, a atutem jest już opracowany przez prof. Józefa Kąsia wielotomowy leksykon gwary góralskiej.

Procesom zanikania gwar, jako codziennego języka lokalnych wspólnot, towarzyszy inny proces - podnoszenia prestiżu tych lokalnych języków, przenoszenia ich w nowe miejsca, nowe sposoby używania, nowe czasy, nowe techniki przekazu. Chodzi o to, że mniej ludzi na wsi, czy w małych społecznościach mówi gwarą, ale nagle okazuje się, że pojawiają się nowe osoby, nowi mówcy, uczący się tych języków

– powiedział dr Czesak.

CZYTAJ TAKŻE: Aktywiści "Ostatniego Pokolenia" mieli zablokować karetkę pogotowia


Oceń artykuł
Wczytuję ocenę...

 

POLECANE
Czescy rolnicy otworzyli supermarket. Niemieckie sklepy zagrożone Wiadomości
Czescy rolnicy otworzyli supermarket. Niemieckie sklepy zagrożone

Czescy rolnicy powiedzieli "nie" zachodnim koncernom i postanowili otworzyć swój własny supermarket, w którym sprzedawane są towary rodzimych producentów.

Wybierasz się na wczasy all inclusive? Jeżeli zapomnisz o tych zasadach twoje wakacje będą koszmarem Wiadomości
Wybierasz się na wczasy all inclusive? Jeżeli zapomnisz o tych zasadach twoje wakacje będą koszmarem

Ekspert ds. podróży Caroline Morse Teel oceniła, że najgorszym, co można zrobić podczas wakacji w ośrodku all inclusive jest tworzenie sobie "wrogów". Przestrzegła ona, że może to zrujnować wakacje.

Znany sportowiec popełnił samobójstwo. Padły łamiące serce słowa jego rodziców Wiadomości
Znany sportowiec popełnił samobójstwo. Padły łamiące serce słowa jego rodziców

Rodzice zmarłego wczoraj Graysona Murraya oddali hołd swojemu synowi i potwierdzili, że popełnił on samobójstwo.

Ten narkotyk zabija tysiące Amerykanów. Teraz dotarł do Polski Wiadomości
Ten narkotyk zabija tysiące Amerykanów. Teraz dotarł do Polski

Portal Dziennik.pl poinformował, że w Żurominie na Mazowszu pięć młodych osób miało umrzeć po zażyciu fentanylu, czyli syntetycznego opioidu stosowanego do walki z bardzo silnym bólem.

Stało się: wielki powrót do Ekstraklasy po dziewiętnastu latach pilne
Stało się: wielki powrót do Ekstraklasy po dziewiętnastu latach

GKS Katowice pokonał 1:0 Arkę Gdynia w bezpośrednim meczu o awans do Ekstraklasy. Oznacza to, że drużyna ze Śląska wróci do najwyższej klasy rozgrywek po dziewiętnastu latach przerwy.

Tornada uderzyły w USA. Są ofiary Wiadomości
Tornada uderzyły w USA. Są ofiary

Co najmniej pięć osób zginęło w wyniku nawałnic wywołanych przez tornada w stanach Teksas i Oklahoma w weekend amerykańskiego Dnia Pamięci Narodowej. W nocy z soboty na niedzielę kilkadziesiąt osób zostało też rannych - poinformowały władze.

Sky News: Rosja produkuje amunicję artyleryjską trzy razy szybciej i cztery razy taniej niż Zachód z ostatniej chwili
Sky News: Rosja produkuje amunicję artyleryjską trzy razy szybciej i cztery razy taniej niż Zachód

Rosja produkuje pociski artyleryjskie około trzy razy szybciej niż zachodni sojusznicy Ukrainy i za około jedną czwartą ich kosztów - podała w niedzielę stacja Sky News, przywołując udostępnioną jej analizę firmy konsultingowej Bain & Company.

Skompromitowana prorosyjska polityk z Niemiec przyjedzie do Polski? Liczy na zaproszenie z ostatniej chwili
Skompromitowana prorosyjska polityk z Niemiec przyjedzie do Polski? "Liczy na zaproszenie"

Przewodnicząca niemieckiego Bundesratu Manuela Schwesig może ziścić swoją długo planowaną wizytę w Polsce na początku września. Jej kancelaria liczy na otrzymanie zaproszenia od Polski na obchody 85. rocznicy wybuchu II wojny światowej - donosi serwis ndr.de.

Hamas zaatakował Tel Awiw z ostatniej chwili
Hamas zaatakował Tel Awiw

Hamas poinformował, że przeprowadził atak rakietowy na obszar Tel Awiwu. To pierwsze takie uderzenie od niemal czterech miesięcy.

Wielka Brytania przywróci obowiązkową służbę wojskową? Wiadomości
Wielka Brytania przywróci obowiązkową służbę wojskową?

Brytyjski premier Rishi Sunak zapowiedział w niedzielę, że jeśli jego Partia Konserwatywna wygra 4 lipca wybory do Izby Gmin, przywróci obowiązkową służbę wojskowa dla 18-latków, choć z możliwością jej zastąpienia wolontariatem.

REKLAMA

"Język podhalański" następny po "języku śląskim"? Znamienne słowa naukowca

– Nie ma przeszkód, aby gwara górali podhalańskich stała się językiem regionalnym. Ta mowa jest faktycznie żywa i włada nią około 100 tys. osób – ocenił w rozmowie z PAP dr Artur Czesak, dialektolog, leksykograf, badacz słowiańskich mikrojęzyków literackich, juror konkursów gwarowych oraz członek Rady Języka Śląskiego.
Giewont, Tatry
Giewont, Tatry / fot. K. Olszanowska-Kuńka / CC BY-SA 3.0

Dr Artur Czesak podkreślił, że można podnieść gwarę podhalańską do rangi języka regionalnego, tak jak język śląski, ale nie ma na razie oddolnego ruchu, który by o to zabiegał.

– To parlament realizuje wolę grupy obywateli, jeżeli jest taka potrzeba. Jeżeli chodzi o gwarę podhalańską, to mamy nie tylko osoby władające tym językiem, ale i bogatą literaturę, poezję, sztuki teatralne, a nawet przykłady fragmentów Pisma Świętego i dzieł literackich. Sam Stanisław Witkiewicz już w drugiej połowie XIX wieku pisał gwarą góralską, wielkim orędownikiem góralszczyzny był ks. Józef Tischner – stwierdził naukowiec.

Na Podhalu są wszystkie czynniki, aby gwara góralska mogła stać się językiem regionalnym

– uważa dr Czesak.

CZYTAJ TAKŻE: Tusk atakuje Kaczyńskiego i straszy PiS-em: "Wszyscy się śmieja, a powinni się bać"

"Każda gwara regionalna jest językiem"

Zdaniem językoznawcy, na poziomie czysto strukturalnym, każda gwara regionalna jest językiem. Dodatkowo gwara górali podhalańskich ma swoje odmiany, na przykład różni się w Bukowinie Tatrzańskiej, Zakopanem czy w Kościelisku.

Jak twierdzi dr Czesak, te drobne różnice można zepchnąć na dalszy plan i dokonać standaryzacji takiego języka w celach zapisu, aby na przykład móc uczyć języka góralskiego w szkołach lub wydawać książki z jednolitym zapisem. Obecnie gwara góralska jest zapisywana w różny sposób.

Naukowiec dodał, że nie ma bariery językowej między literacką polszczyzną, a góralszczyzną, a atutem jest już opracowany przez prof. Józefa Kąsia wielotomowy leksykon gwary góralskiej.

Procesom zanikania gwar, jako codziennego języka lokalnych wspólnot, towarzyszy inny proces - podnoszenia prestiżu tych lokalnych języków, przenoszenia ich w nowe miejsca, nowe sposoby używania, nowe czasy, nowe techniki przekazu. Chodzi o to, że mniej ludzi na wsi, czy w małych społecznościach mówi gwarą, ale nagle okazuje się, że pojawiają się nowe osoby, nowi mówcy, uczący się tych języków

– powiedział dr Czesak.

CZYTAJ TAKŻE: Aktywiści "Ostatniego Pokolenia" mieli zablokować karetkę pogotowia



Oceń artykuł
Wczytuję ocenę...

 

Polecane
Emerytury
Stażowe