Wyznaczenie rozprawy w pełnym składzie TK

20 listopada o godz. 11, Trybunał Konstytucyjny rozpatrzy zgodność nowych ustaw dotyczących własnego funkcjonowania. Rozprawie w pełnym składzie przewodniczyć będzie prezes TK, Julia Przyłębska, a sprawozdawcą będzie sędzia Bartłomiej Sochański. Obie ustawy przyjęte przez Sejm w lipcu oraz marcowa uchwała i propozycja zmiany konstytucji mają tworzyć kompleksową reformę TK, przygotowaną przez szefa MS Adama Bodnara oraz polityków rządzącej koalicji.

Decyzja prezydenta o skierowaniu ustaw do TK

Kancelaria Prezydenta poinformowała 7 października, że prezydent Andrzej Duda skierował obie ustawy do Trybunału przed ich podpisaniem, uzasadniając to troską o bezpieczeństwo prawne obywateli. Prezydent podkreślił, że przyjęte rozwiązania mogą ograniczać prawa nabyte na podstawie orzecznictwa TK.

Nowe przepisy o TK

Nowa ustawa o TK przewiduje wybór sędziów przez Sejm większością 3/5 głosów, w obecności co najmniej połowy posłów. Kandydaci mają mieć od 40 do 70 lat i nie pełnić mandatu posła, senatora ani członka Rady Ministrów w ciągu czterech lat przed wyborem. Przewidziano również 14-dniowy termin na odebranie ślubowania przez prezydenta.

Ustawa wprowadzająca zawiera przepisy uznające wyroki TK z ostatnich lat, w których udział brały osoby uznane za „nieuprawnione do orzekania”, za nieważne. Prezydent uważa, że to rozwiązanie stwarza zagrożenie „chaosu ustrojowego” i pozbawia wyroki mocy prawnej, co podważa bezpieczeństwo prawne obywateli, zwłaszcza w sprawach dotyczących ochrony praw i wolności człowieka.

Prezydent wskazuje, że ustawodawca, określając którzy sędziowie TK są „uprawnieni do orzekania”, podważa ich autorytet i niezależność, stanowiące fundament funkcjonowania Trybunału. Zastrzeżenia dotyczą również możliwości prowadzenia postępowań dyscyplinarnych wobec sędziów przez ich kolegów w stanie spoczynku, co – według prezydenta – jest sprzeczne z konstytucyjną zasadą niezawisłości.

Prezydent we wniosku do TK wskazał na „niespójność” nowych przepisów z zasadą sprawności i rzetelności działania instytucji publicznych oraz zasadą proporcjonalności wynikającą z Konstytucji. Kontrowersje wzbudza także kwestia wyznaczania i zmiany składów orzekających TK oraz możliwości przedłużania kadencji sędziego po jej wygaśnięciu do czasu wyboru następcy.

Sejm w marcu br. przyjął uchwałę uznającą, że wyroki TK z udziałem osób wybranych z naruszeniem prawa mogą zostać uznane za niezgodne z zasadą legalizmu. Od tego czasu wyroki TK nie są publikowane w Dzienniku Ustaw.