Niekonstytucyjne jest rozporządzenie szefa MS Adama Bodnara z września ub.r. zwiększające przydziały spraw dla części tzw. sędziów funkcyjnych, w tym członków KRS, rzecznika dyscyplinarnego sędziów i jego zastępców
- orzekł w czwartek Trybunał Konstytucyjny.
Jak podano w komunikacie na temat czwartkowego wyroku "nie jest dopuszczalne pominięcie w procesie wydania aktu normatywnego, w tym rozporządzenia, opiniowania treści aktu przez Krajową Radę Sądownictwa".
Sprawę rozpatrzył skład trojga sędziów TK: Zbigniew Jędrzejewski, Krystyna Pawłowicz i prezes Trybunału Bogdan Święczkowski.
Decyzja TK ws. rozporządzenia ministra Bodnara
Jak uznał w czwartek TK "analiza okoliczności prac nad projektem rozporządzenia zmieniającego prowadzi do konkluzji, że w trakcie jego wydania przez ministra doszło do ograniczenia możliwości realizacji konstytucyjnej funkcji KRS".
Wyznaczenie przez ministra sprawiedliwości terminu siedmiu dni na wydanie opinii przez KRS jest działaniem całkowicie pozornym
- ocenił Trybunał Konstytucyjny.
Według TK ponadto brak było "jakiegokolwiek umocowania prawnego do przyjęcia przez ministra domniemania opinii pozytywnej w sytuacji niedotrzymania przez Radę terminu zaopiniowania narzuconego przez ministra".
Trybunał zaznaczył także, że szef MS Adam Bodnar "przypisał sobie uprawnienie do uzupełnienia w drodze rozporządzenia trybu ustalenia nowego podziału czynności sędziów w całości lub części".
Niniejszy wyrok usuwa z systemu prawnego skutek, jaki wywierało zakwestionowane rozporządzenie zmieniające
- podkreślono w komunikacie TK.
Rozporządzenie ministra sprawiedliwości Adama Bodnara
Rozporządzenie ministra sprawiedliwości, nowelizujące Regulamin urzędowania sądów powszechnych, zostało opublikowane w Dzienniku Ustaw 1 października 2024 r. Zawierało m.in. zmiany w poziomach przydziału spraw sędziom sprawującym określone funkcje.
Przyjmuje się, że sędzia przydzielony do jednego wydziału i niesprawujący żadnych funkcji ma 100 proc. wskaźnika przydziału spraw. Wcześniej jednak, na przykład co najmniej 25 proc. udziału w przydziale miał sędzia będący prezesem lub wiceprezesem sądu, lub sędzia - członek KRS albo delegowany do Biura KRS.
Po nowelizacji prezes lub wiceprezes ma udział co najmniej 30 proc., zaś w przypadku członków KRS i delegowanych do Biura Rady wskaźnik ten wzrósł z 25 proc. do 80 proc. Z kolei na przykład w przypadku rzecznika dyscyplinarnego sędziów i jego zastępców udział ten wynosił wcześniej co najmniej 10 proc., zaś po zmianie - co najmniej 90 proc.
KRS w zeszłorocznym wniosku do TK wskazywała, że resort sprawiedliwości zwrócił się do niej o przedstawienie opinii na temat tej zmiany, określając termin na siedem dni od otrzymania pisma i "zastrzegając przy tym, że brak odpowiedzi w wyznaczonym terminie zostanie uznany za przedstawienie opinii pozytywnej".
Rada zwróciła się wówczas do MS o "uzupełnienie oceny skutków regulacji projektu poprzez wskazanie, w jakim stopniu zwiększenie przydziału spraw osobom wskazanym w projekcie usprawni postępowania we wszystkich kategoriach spraw przy uwzględnieniu zakresu obowiązków wynikających ze sprawowania danej funkcji".
KRS wskazała, że szef MS nie odpowiedział na kierowane przez przewodniczącą Rady zapytania, a następnie wydał 26 września 2024 r. rozporządzenie. Dlatego, w ocenie Rady, "przekroczenie kompetencji przez ministra sprawiedliwości w procesie stanowienia prawa i wejście w konstytucyjne kompetencje KRS uzasadnia tym samym stwierdzenie naruszenia zasady demokratycznego państwa prawnego".
Uchwała Sejmu ws. TK
Przed rokiem Sejm podjął uchwałę, w której stwierdził, że "uwzględnienie w działalności organu władzy publicznej rozstrzygnięć TK wydanych z naruszeniem prawa może zostać uznane za naruszenie zasady legalizmu przez te organy". Od czasu podjęcia tamtej uchwały przez Sejm wyroki TK nie są publikowane w Dzienniku Ustaw.
Z kolei w przyjętej w grudniu ub.r. uchwale rządu stwierdzono m.in., że ogłaszanie w dziennikach urzędowych rozstrzygnięć TK mogłoby doprowadzić do utrwalenia stanu kryzysu praworządności. Jak dodano, "nie jest dopuszczalne ogłaszanie dokumentów, które zostały wydane przez organ nieuprawniony".
Natomiast jeszcze w grudniu 2023 r. Sejm przyjął uchwałę dotyczącą Krajowej Rady Sądownictwa, w której wskazano, że trzy uchwały Sejmu z 2018, 2021 i 2022 r. ws. wyboru sędziów - członków KRS zostały podjęte z rażącym naruszeniem Konstytucji RP. Wezwano członków KRS wybranych wbrew konstytucji do zaprzestania działalności w Radzie.
