Co musisz wiedzieć?

• We wtorek o godz. 13 Trybunał Konstytucyjny ma zająć się ustawą budżetową.
• Wniosek w tej sprawie złożył prezydent Andrzej Duda.
• Obecny rząd nie uznaje Trybunału Konstytucyjnego i nie publikuje jego wyroków. 
• Orzeczenia TK, zgodnie z Konstytucją, są ostateczne i mają moc powszechnie obowiązującą.

Potężne cięcia budżetów wybranych instytucji 

Trybunał zbierze się w składzie: Rafał Wojciechowski, przewodniczący, Bogdan Święczkowski, sprawozdawca, Krystyna Pawłowicz, Stanisław Piotrowicz i Andrzej Zielonacki. 

W styczniu tego roku prezydent podpisał ustawę budżetową. Wkrótce potem, w lutym, zgodnie z prawem Andrzej Duda złożył wniosek do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie jej zgodności z Konstytucją. W międzyczasie bowiem większość parlamentarna przegłosowała znaczne cięcia w kilku instytucjach. Mocno okrojono budżet Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, której pozbawiono 55 mln zł, czyli o ponad połowę w porównaniu do przedstawionego planu instytucji. Budżet Krajowej Rady Sądownictwa obcięto o 6,5 mln zł, a więc o blisko jedną czwartą. Cięcia przegłosowano również w przypadku samego Trybunału Konstytucyjnego, gdzie odjęto 10,8 mln zł, czyli 17 proc. planowanego budżetu. 

• "Tak wyssane z palca informacje". Burza w sieci po emisji programu TVN
• Wyłączenia prądu w Warszawie. Jest komunikat
• Ważny komunikat dla mieszkańców Krakowa
• Polski wynalazca zaprezentował latający ścigacz jak z Gwiezdnych Wojen
• "Zostały odłowione". Ważny komunikat poznańskiego zoo

Rząd swoje, Konstytucja swoje

Od marca 2024 r. rząd koalicji 13 grudnia nie uznaje orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, mimo że zgodnie z Konstytucją są one ostateczne i mają moc powszechnie obowiązującą. Dlatego też prezydent zaznaczył we wniosku, że „zgodnie z zasadą podziału władz przewidzianą w Konstytucji, każda z trzech władz powinna być wyposażona w kompetencje, które materialnie odpowiadają jej istocie. Każda z władz powinna również zachować pewne minimum wyłączności kompetencyjnej stanowiącej o zachowaniu tej istoty”. 

Jak czytamy na stronie TK, wnioskodawca zauważył przy tym, „że w przypadku Trybunału Konstytucyjnego owym istotnym atrybutem władzy jest kompetencja do rozstrzygania o hierarchicznej zgodności norm prawnych oraz kompetencja do rozstrzygania sporów kompetencyjnych”.

Publiczne środki konieczne do konstytucyjnych zadań

Prezydent przyznał, że w toku prac parlamentarnych dopuszczalne są zmiany projektu ustawy budżetowej, które mogą obejmować także zmniejszenie planowanych limitów wydatków organom władzy sądowniczej, ale „wykorzystywanie tej kompetencji nie może prowadzić do oddziaływania na wykonywanie funkcji orzeczniczych poprzez przydzielanie lub odmowę przydzielenia środków publicznych”. 

Ponadto, jak zaznacza wnioskodawca, „ograniczenie limitu wydatków autoryzowanych w drodze ustawy budżetowej spowoduje brak możliwości funkcjonowania Trybunału Konstytucyjnego i realizacji przez ten organ konstytucyjnych zadań”.

Jednocześnie prezydent podkreśla we wniosku, że cięcia dokonane na budżecie TK są zbyt duże, by pokryć je z oszczędności „w zakresie wydatków elastycznych”. Jak zaznacza wnioskodawca, narusza to przewidziany przez ustrojodawcę obowiązek finansowania przez państwo jego konstytucyjnych organów.

Co z niezależnością władzy sądowniczej?

Prezydent we wniosku powołuje się na Konstytucję i zaznacza, że dopuszczono się naruszenia zasady równoważenia władzy. Zatem jest to „takie oddziaływanie organu władzy ustawodawczej na Trybunał Konstytucyjny, które powoduje ograniczenie niezależności tego organu poprzez pozbawienie go środków publicznych, pozwalających na wypłatę wynagrodzenia i innych należnych świadczeń wszystkim sędziom wchodzącym w jego skład”.

Wnioskodawca odwołuje się również do zadań Krajowej Rady Sądownictwa. Wnioskodawca zaznacza, że to Konstytucja określa charakter oraz zakres zadań KRS, a organ ten „musi posiadać odpowiednie gwarancje niezależności w wykonywaniu swoich funkcji i temu służą właściwe gwarancje finansowe na wykonywanie zadań”.