Co musisz wiedzieć:

• Sejm przyjął ustawę o likwidacji AK i SGMK; resort krytykuje je za słabe wyniki i wysokie koszty utrzymania.
• Przedstawiciele AK i SGMK twierdzą, że to brak funduszy od resortu uniemożliwił rozwój i realizację misji.
• Uczelnie podkreślają, że mimo problemów prowadzą rekrutację i działania naukowe, ale skala jest ograniczona.

Akademia Kopernikańska i Szkoła Główna Mikołaja Kopernika (SGKM) zostały utworzone z inicjatywy prezydenta Andrzeja Dudy na mocy ustawy z 28 kwietnia 2022 r. o Akademii Kopernikańskiej. Inicjatywę promował ówczesny minister edukacji i nauki Przemysław Czarnek.

• Komunikat dla mieszkańców woj. kujawsko-pomorskiego
• NFZ wydał ważny komunikat
• Trybunał przyznał rację opiekunom. Rząd Tuska blokuje wyrok, a świadczeń nie ma
• Niepokojące informacje z granicy. Komunikat Straży Granicznej
• Gwiazda TVN straci program? Podano wyniki oglądalności
• PiS wygrywa, KO w dół. Najnowszy sondaż partyjny

Rząd chce zlikwidować Akademię Kopernikańską i Szkołę Główną Mikołaja Kopernika

W minioną środę Sejm przyjął ustawę o likwidacji Akademii Kopernikańskiej oraz Szkoły Głównej Mikołaja Kopernika. Teraz zajmie się nią Senat. Obie instytucje powstały z inicjatywy prezydenta Andrzeja Dudy na mocy ustawy z 28 kwietnia 2022 r. o Akademii Kopernikańskiej.

Na konferencji prasowej przed środowym posiedzeniem Sejmu minister nauki i szkolnictwa wyższego Marcin Kulasek uzasadniał takie rozwiązanie m.in. faktem, że „nikłe efekty działalności nijak nie korespondują z wysokością środków budżetowych, na które jako podatnicy się składamy”.

Z kolei wiceminister nauki Andrzej Szeptycki ocenił, że obie instytucje miały być „anty-PAN-em i elementem tworzenia nowych elit, które będą legitymizowały władzę PiS”. Dlatego po utracie władzy przez PiS ich finansowanie ograniczono.

 Odcięci od wystarczającego finansowania

Tymczasem przedstawiciele obu instytucji w przekazanych PAP stanowiskach zwrócili uwagę, że resort nauki obciął im finansowanie tak bardzo, że utrudnia to realizację ich statutowych zadań.

Przedstawiciele Akademii Kopernikańskiej ocenili, że działania ministerstwa w obecnej kadencji „są ewidentnie prowadzone w taki sposób, aby skrajnie utrudnić pracę Akademii”, która jest „poddawana przez Ministerstwo Szkolnictwa Wyższego i Nauki wielorakim szykanom”.

Akademia pozbawiana jest finansowania, co w znaczący sposób odbija się na jej funkcjonowaniu

 – czytamy w odpowiedzi przesłanej przez zespół komunikacji AK.

Z kolei przedstawiciele Szkoły Głównej Mikołaja Kopernika wskazali, że ograniczone finansowanie uniemożliwia osiągnięcie poziomu znacząco wyróżniającego się na tle innych podmiotów w polskim systemie szkolnictwa wyższego i nauki.

Sparaliżowane uczelnie

AK podała, że w ustawie budżetowej na rok 2024 miała zagwarantowane około 25,3 mln zł, jednak kwotę tę obcięto o ponad połowę. To – jak wskazano – sparaliżowało jej działalność w zakresie przyznawania nagród, grantów i stypendiów.

Zaznaczono też, że z powodu braku środków AK nie mogła choćby zrealizować podpisanej wcześniej umowy z Centrum Astronomicznym im. Mikołaja Kopernika PAN w ramach programu „Granty Kopernika” ani umowy z Uniwersytetem Jana Kochanowskiego w Kielcach.

AK zapewniła, że mimo problemów starają się realizować swoją misję – w ostatnich miesiącach podpisano wiele umów, zorganizowano konferencje i międzynarodowe seminaria, wspierano udział polskich młodych naukowców w olimpiadach międzynarodowych, promowano polską naukę oraz opracowywano materiały pokonferencyjne.

Jednak ograniczone finansowanie znacząco utrudniło rozwój i szerszą aktywność, jaka była udziałem Akademii w początkowym okresie jej działania

– czytamy w oświadczeniu.

Trudności SGKM

Na znacząco ograniczone finansowanie uczelni zwrócił też uwagę Zespół Komunikacji i Promocji SGMK. Jak podano, SGMK otrzymała środki finansowe jedynie na jej utworzenie i pierwszy rok funkcjonowania – w 2023 roku. W kolejnych dwóch latach dodatkowego wsparcia finansowego już nie było.

Przypomniano także, że coroczna subwencja przyznawana przez resort nauki uwzględnia działalność uczelni z ostatnich pięciu lat. „SGMK powstała 2 lata temu, a więc subwencję adekwatną do prowadzonej działalności otrzyma za 3 lata” – napisano.

SGMK obecnie pozyskuje środki z pięciu grantów, na łączną sumę ponad 4 mln zł – wynika z informacji szkoły. Jednak – jak podkreślono – to zbyt małe środki. Sam koszt utrzymania kadry naukowej, niezbędnej do przystąpienia do ewaluacji w sześciu dyscyplinach naukowych, wynosi około 9 mln zł rocznie. Z kolei ustawowo określone stypendia doktoranckie to ponad 6 mln zł rocznie.

Wszystko zależy od podpisu prezydenta

Od 2023 roku w SGMK funkcjonuje szkoła doktorska w sześciu dziedzinach. W roku akademickim 2024/2025 uruchomiono także studia licencjackie.

Obecnie trwa rekrutacja na nowy rok akademicki 2025/2026 i cieszy się dużym zainteresowaniem

– informują przedstawiciele SGMK. Podkreślają przy tym, że procedowana w parlamencie ustawa o likwidacji uczelni nie stanowi podstawy prawnej do wstrzymania obowiązku rekrutacyjnego w publicznej uczelni.

Przedstawiciele AK wyrazili nadzieję, że nowy prezydent „nie akceptuje motywowanej polityczną małostkowością vendetty większości parlamentarnej”, doceni rolę Akademii i nie podpisze ustawy o likwidacji.

Andrzej Szeptycki pytany w ubiegłym tygodniu, co stanie się z AK i SGMK, jeśli prezydent nie podpisze ustawy, odparł, że obie instytucje będą dalej funkcjonować – z maksymalnie ograniczonym budżetem.