Co musisz wiedzieć?

• Rośnie ilość wniosków o azyl w Niemczech składanych przez Rosjan w wieku poborowym
• Niemcy są podzieleni ws. rosyjskich dezerterów
• Liczba wniosków o azyl ze strony Rosjan rośnie w całej Unii Europejskiej

Już w 2023 roku znacząco wzrosła liczba wniosków o azyl – 7 663 wnioski złożono po raz pierwszy. Odzwierciedla to wzmożony ruch uchodźców w związku z nasileniem represji w Rosji i częściową mobilizacją.

W zeszłym roku złożono zaledwie 6374 wniosków o azyl przez rosyjskich mężczyzn w wieku poborowym (18–45 lat), z czego 349 zostało uznanych. Łączna liczba wniosków o azyl w Niemczech w 2024 r. wyniosła około 251 000.

Azyl w Niemczech

Wielu rosyjskich żołnierzy, którzy sprzeciwili się udziałowi w wojnie, decyduje się na ucieczkę z kraju z powodów moralnych, strachu przed śmiercią lub niezgody na politykę Kremla. Dezerterzy często ryzykują życiem, opuszczając Rosję, ponieważ w ich ojczyźnie grożą im surowe kary, w tym wieloletnie więzienie. Po dotarciu do Niemiec składają wnioski o azyl, licząc na ochronę i nowe życie. Jednak ich droga do bezpieczeństwa jest pełna przeszkód.

Niemiecki system azylowy nie jest w pełni przygotowany na przyjmowanie rosyjskich dezerterów. Zgodnie z prawem unijnym osoby, które odmówiły służby wojskowej z powodów moralnych, mogą ubiegać się o azyl, ale w praktyce decyzje w takich sprawach są skomplikowane. Urzędy imigracyjne w Niemczech analizują każdy przypadek indywidualnie, co prowadzi do niepewności wśród dezerterów. Część z nich otrzymuje status uchodźcy, inni jednak spotykają się z odmową, ponieważ ich sytuacja nie zawsze jest uznawana za wystarczający powód do przyznania ochrony międzynarodowej.

Niemiecka gazeta taz przytacza historie konkretnych osób, które uciekły z Rosji. Jednym z przykładów jest młody mężczyzna, który po otrzymaniu wezwania do wojska postanowił opuścić kraj, ponieważ nie chciał uczestniczyć w działaniach wojennych. Po długiej podróży przez kilka krajów dotarł do Niemiec, gdzie obecnie czeka na decyzję w sprawie swojego wniosku azylowego. Jego opowieść ukazuje nie tylko trudności związane z ucieczką, ale także psychiczne obciążenie wynikające z życia w niepewności.

Niemcy podzieleni

Społeczeństwo niemieckie jest podzielone w kwestii przyjmowania rosyjskich dezerterów. Niektórzy Niemcy postrzegają ich jako osoby odważne, które sprzeciwiły się reżimowi Putina i zasługują na wsparcie. Inni wyrażają obawy, że wśród dezerterów mogą znajdować się osoby powiązane z rosyjskimi służbami, co budzi nieufność. Organizacje pozarządowe, takie jak te wspierające uchodźców, odgrywają kluczową rolę w pomaganiu dezerterom, oferując im wsparcie prawne, psychologiczne i materialne.

Niemieckie władze stoją przed dylematem: jak zrównoważyć kwestie bezpieczeństwa z humanitarnym obowiązkiem pomocy osobom uciekającym przed prześladowaniami? W debacie publicznej pojawiają się pytania o to, czy dezerterzy powinni być traktowani jako uchodźcy polityczni, czy raczej jako osoby unikające służby wojskowej z innych powodów. Niektórzy politycy wzywają do stworzenia specjalnych regulacji dla tej grupy, aby ułatwić im integrację i zapewnić bezpieczeństwo.

Jeśli Unia Europejska to Niemcy

Dane Eurostatu sugerują, że liczba rosyjskich wnioskodawców do 2022 roku wynosiła prawdopodobnie poniżej 10 000. Wzrost we wszystkich krajach europejskich po 2022 był spowodowany wojną w Ukrainie, która spowodowała również ucieczkę rosyjskich osób odmawiających służby wojskowej ze względu na sumienie i dysydentów. W statystykach Rosja nie jest wyraźnie wymieniona jako główny kraj pochodzenia, ale liczba wniosków w całej Europie wzrosła. Podsumowując, w latach 2020–2024 Rosjanie złożyli szacunkowo od 60 000 do 85 000 wniosków azylowych w UE.

[Aleksandra Fedorska jest dziennikarką Tysol.pl oraz licznych polskich i niemieckich mediów]