Wątpliwości w sprawie reformy edukacji
Jest to o tyle ważne, że – jak już informowaliśmy – Rządowe Centrum Legislacji zgłosiło szereg uwag do ustawy, włącznie z krytyczną oceną braku rozporządzeń do ustawy. Reforma oświaty wg. RCL nie może być „reformą blankietową”.
- Projekt powiela przede wszystkim wadliwe ukształtowanie większości upoważnień ustawowych, przekazując szereg kwestii do uregulowania wyłącznie w aktach wykonawczych, bez zawarcia w ustawie podstawowych rozwiązań merytorycznych w danym zakresie. Mając powyższe na uwadze, należy wskazać na blankietowy charakter oraz brak lub niewystarczającą treść wytycznych w odniesieniu do upoważnień do wydania aktów wykonawczych – pisze Robert Brochocki, wiceprezes RCL, jako żywo urzędnik, a nie przedstawiciel opozycji w opinii z 6 października br. (RCL.DPG.550.47/2016 i RCL.DPG.550.48/2016).
Tempo jej wprowadzania podyktowane jest też kalendarzem wyborczym. Czy zatem czeka nas organizacyjny chaos, gdy nowe przepisy nałożą się na obowiązującą obecnie ustawę o systemie oświaty?
Brak szerszej dyskusji na tak ważny temat, jak zmiana ustroju szkolnego jest o tyle niestosowne, że projekt zmian w oświacie forsowany przez Ministerstwo Edukacji Narodowej wzbudza szereg zastrzeżeń w środowisku oświatowym. Dotyczy to m. in. zbyt radykalnych rozwiązań w zakresie ustroju szkolnego, nadmiernego pośpiechu we wprowadzaniu zmian, w tym nowych podstaw programowych, braku zabezpieczeń finansowych, obawy o utratę pracy przez nauczycieli i pracowników administracji i obsługi szkolnej. Debaty, które miały miejsce w 16. województwach, nie dotyczyły ustroju szkolnego.
Stąd konieczne jest postawienie wniosku przez Krajową Sekcję o wydłużenie czasu na debatę i dyskusję do co najmniej jednego roku, a ewentualne zmiany, między innymi programowe, wprowadzać od I klasy szkoły podstawowej, a nie w trakcie trwającej edukacji uczniów.
Konieczne jest też zapewnienie pakietu osłonowego dla pracowników oświaty zagrożonych zwolnieniami. Oświatowa NSZZ „S” zgłaszała propozycję m. in. propozycje wydłużenia do roku stanu nieczynnego nauczycieli, możliwość opiniowania projektów organizacji szkół, przywrócenie uprawnień do tzw. wcześniejszej emerytury, przygotowanie – z zabezpieczeniem finansowym – programu uzupełniania lub zmiany kwalifikacji do nauczania innych przedmiotów, wprowadzenia standardów zatrudnienia.
Na razie ze strony MEN brak przedstawienia zaplanowanych środków finansowych na wprowadzenie proponowanych zmian, a samorząd terytorialny szacuje je na ponad miliard złotych. Minister Anna Zalewska opowiada w mediach, że reforma jest „policzona”, ale konkretnych kwot nie podaje.
Wątpliwości budzi propozycja szkoły branżowej 3 + 2, gdzie drugi etap ma kończyć się maturą zawodową i ew. tylko studiami licencjackimi na wybranych wyższych uczelniach, co rodzi szereg pytań, czy nie są tzw. ślepe uliczki edukacyjne? Wicepremier Jarosław Gowin przypomniał, że Polska jest związana umowami międzynarodowymi o „uznawalności” wykształcenia. Czy ktokolwiek w Europie uzna owe „branżowe” świadectwa dojrzałości?
W szkołach przez wiele lat będą utrudnione warunki pracy dla nauczycieli i dyrektorów. I tak np.: w szkole podstawowej od 2017 r. przez 8 lat będą obowiązywać różne podstawy programowe (nowe dla klasy I, stare dla klas II – VI, nowe dla klas VII – VIII na bazie starych podstaw i nowe dla klas VII – VIII na podbudowie nowych podstaw).
Ponadto potrzebne będzie odpowiednie wyposażenie szkół, w tym gabinetów i laboratoriów dla potrzeb przedmiotów przyrodniczych oraz dostosowania sal lekcyjnych do starszych uczniów;
Zasadnicza szkoła zawodowa z dniem 1 września 2017 r. staje się branżową szkołą I stopnia (w drodze uchwały do 30 listopada 2017 r. stwierdza się przekształcenie, czyli nawet przez 3 miesiące może funkcjonować szkoła bez formalnej zmiany).
W roku szkolnym 2017/2018 będzie funkcjonować I klasa szkoły branżowej po ukończonym przez ucznia gimnazjum oraz II i III klasa zasadniczej szkoły zawodowej, w roku 2018/2019 I i II klasa szkoły branżowej po ukończonym przez ucznia gimnazjum oraz III klasa zasadniczej szkoły zawodowej, w roku 2019/2020 I klasa szkoły branżowej po ośmioletniej szkole podstawowej i I klasa po gimnazjum (odrębne postępowania rekrutacyjne, odrębne oddziały) oraz II i III klasa po gimnazjum, w roku 2020/2021: I i II klasa szkoły branżowej po szkole podstawowej oraz II i III klasa po gimnazjum. Dopiero w roku 2022/2023 wszystkie klasy będą pracować na podbudowie szkoły podstawowej.
W liceach w roku szkolnym 2019/2020 będą nawet dwa rodzaje klas pierwszych na podbudowie gimnazjum i inne po ośmioletniej szkole podstawowej.
Co do nauki w liceach. Wojciech Książek ocenia, iż aby wydłużyć czas na przygotowanie do matury wystarczyłoby przesunąć termin egzaminów w gimnazjum i matury w liceum na czerwiec, a efektywny czas pracy z uczniem znacznie wydłużyłby się.
Program osłonowy dla nauczycieli oraz dla organów prowadzących w związku z planami zmian ustroju szkolnego a także w związku z przesunięciem obowiązku szkolnego na 7 rok życia:
- Wydłużenie stanu nieczynnego dla nauczycieli z pół roku do roku.
- Możliwość przejścia na tzw. wcześniejszą emeryturę (np. przywrócenie w okresie przejściowym – do 2022 r. z możliwości skorzystania z art. 88 KN).
- Prawo wglądu i opiniowania przez związki zawodowe projektów organizacji szkół.
- Możliwość uzupełnienia kwalifikacji do nauczania innych przedmiotów.
- Obowiązek zasięgania opinii związków zawodowych ws. zmian sieci szkolnej, czy likwidacji placówek.
- Przywrócenie obowiązku corocznych negocjacji regulaminów wynagrodzeń dla nauczycieli (art. 30 KN).
- Wprowadzenie tzw. standardów zatrudnieniowych – określenie maksymalnej liczby uczniów w klasach.
- Utworzenie banku danych dla bezrobotnych nauczycieli.
- Wprowadzenie mechanizmu kontroli zatrudnienia.
- Odprawy (rekompensaty w przypadku dobrowolnych odejść).
