[Tylko u nas] Tadeusz Płużański: Morderca gen. Fieldorfa - autorytet "nadzwyczajnej kasty"

Urodzony w 1915 roku w Wilnie, pochodził ze spolszczonej rodziny rosyjskiej. Wnuk adwokata - Bazylego Andrejewa i syn znanego w latach międzywojennych adwokata wileńskiego Pawła Andrejewa. Ojca Sowieci aresztowali zaraz po zajęciu Wilna w 1939 roku, zmarł w 1942 roku na Syberii. Miał być to odwet za to, że w 1927 roku bronił przed sądem zabójcy sowieckiego dyplomaty - syna białogwardyjskiego działacza.

Igor Andrejew ukończył gimnazjum im. Joachima Lelewela w Wilnie, a następnie Wydział Prawa i Nauk Społecznych Uniwersytetu im. Stefana Batorego, gdzie został asystentem. Pracował także jako aplikant sądowy.

Po wojnie został w 1947 roku przymusowo wysiedlony z Wilna do Warszawy, gdzie aplikował w Sądzie Apelacyjnym, a szybko zaczął orzekać w Sądzie Najwyższym. W 1950 roku obronił doktorat na Uniwersytecie Warszawskim (tytuł rozprawy: Istota czynu w rozwoju nauki burżuazyjnej). Dwa lata wcześniej został dyrektorem Centralnej Szkoły Prawniczej im. T. Duracza w Warszawie. W 1990 roku tłumaczył konieczność powstania takiej szkoły: "tandeta tej edukacji [stalinowcy sędziowie i prokuratorzy kończyli przyspieszone kursy prawnicze] przekroczyła jednak wszelką miarę i... aby ratować sytuację (...) jesienią 1948 r. utworzono w Warszawie Centralną Szkołę Prawniczą im. Teodora Duracza, z dwuletnim cyklem nauczania". "Duraczówka" miała być kontynuacją średnich szkół prawniczych, a naukę w niej określano mianem studiów, choć ze zdobywaniem prawdziwego wykształcenia nie miało to nic wspólnego. Andrejew jednak z dumą stwierdzał: "CSP jest pierwszą w Polsce wyższą uczelnią prawniczą, w której wszystkie przedmioty są wykładane zgodnie z założeniami marksizmu-leninizmu". Dyrektorem Centralnej Szkoły Prawniczej im. T. Duracza w Warszawie był do 1953 roku.
W 1950 roku odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi. Był jednym z sędziów, którzy w 1952 roku zatwierdzili wyrok śmierci na gen. Augusta Fieldorfa "Nila". Rozprawa Sądu Najwyższego odbywała się w trybie tajnym, bez udziału oskarżonego, na podstawie dokumentów rozprawy niższej instancji. Andrejew, podobnie jak pozostali dwaj sędziowie, nie podważył zebranych w ubeckim śledztwie rzekomych dowodów winy generała. Na posiedzeniu 20 października 1952 roku, razem z Emilem Merzem i Gustawem Auscalerem, podtrzymał najwyższy wymiar kary wobec gen. Emila Fieldorfa. Następnie, 12 grudnia 1952 roku, w tym samym składzie negatywnie zaopiniował prośbę o ułaskawienie.

Kariera Andrejewa rozwinęła się. Był współautorem najważniejszego w okresie stalinizacji Polski podręcznika "Prawo karne Polski Ludowej" (1954). Od 1964 roku profesor nauk prawnych. Wykładowca i pracownik naukowy Uniwersytetu Warszawskiego oraz Instytutu Nauk Prawnych PAN. Dyrektor tego instytutu. Autor kilkudziesięciu prac naukowych dotyczących pojęcia przestępstwa, jego ustawowych znamion oraz prac z dziedziny prawa porównawczego. Zajmował się m. in. pojęciem przestępstwa w różnych krajach m. in. w Czarnej Afryce i państwach bloku socjalistycznego. Napisał książkę o ocenach prawnych karcenia dzieci i związanymi z tym problemami.

W końcu Igor Andrejew jest współautorem kodeksu karnego z 1969 roku (obowiązywał do 1997). Organizator studiów zaocznych prawa na Uniwersytecie Warszawskim, wieloletni prodziekan Wydziału Prawa. Przewodniczący sekcji polskiej Międzynarodowego Stowarzyszenia Prawa Karnego, gdzie pisywał m. in. artykuły o etyce w wymiarze sprawiedliwości. Honorowy wiceprezydent tego Stowarzyszenia.

Wykładał w Berlinie, Brukseli, Caracas, Frankfurcie nad Menem, Freiburgu, Hanoi, Kolonii, Londynie, Mediolanie, Moskwie, Nowym Jorku, Paryżu, Pradze, Rotterdamie, Rzymie, Tbilisi, Tybindze. W 1980 roku poparł "Solidarność".

Przez lata jego rola w zbrodni sądowej na gen. Fieldorfie nie była szerzej znana. Jeszcze w 1988 roku Uniwersytet Warszawski dla uczczenia pracy naukowej Andrejewa opublikował XVI tom "Studia Iuridica". Rok później, kiedy wyszedł na jaw udział Andrejewa w sprawie gen. Fieldorfa, wykładowcy i studenci przeżyli szok. Andrejewa wykluczono z Rady Naukowej Instytutu Prawa Karnego, a wkrótce potem z Międzynarodowego Stowarzyszenia Prawa Karnego. Mimo to aż do śmierci Andrejewa w 1995 roku jego podręczniki figurowały w spisie lektur wydziału prawa UW. Do uczniów Andrejewa należeli Lech Falandysz i Lech Gardocki. Przez ostatnie lata życia był sparaliżowany. Morderca sądowy gen. Augusta Emila Fieldorfa "Nila" został pochowany na stołecznych Powązkach Wojskowych.

Tadeusz Płużański