[Tylko u nas] Paweł Jędrzejewski: O tym zmarłym nie da się powiedzieć nic dobrego

Zmarł Jerzy Urban.
Karykatura Jerzego Urbana [Tylko u nas] Paweł Jędrzejewski: O tym zmarłym nie da się powiedzieć nic dobrego
Karykatura Jerzego Urbana / Wikipedia CC BY 2,0 Maarten Korving

O zmarłym nie da się powiedzieć wiele dobrego. Nawet więcej: nie da się powiedzieć nic dobrego. Oczywiście mam na myśli jego działalność publiczną, bo być może w życiu prywatnym był inny. Tego nie wiem.

W mediach społecznościowych jedyne pochwały zmarłego, jakie da się znaleźć w reakcjach na wiadomość o jego śmierci, dotyczą jego inteligencji. Urban jest chwalony za swoją inteligencję.

Te pochwały to dość popularny błąd wynikający z niezrozumienia, czym jest inteligencja.

 

Inteligencja Urbana

Urban był rzeczywiście inteligentny, błyskotliwy, złośliwy. Jednak inteligencja to nie jest żadna zasługa. To cecha wrodzona organizmu, zarazem też narzędzie. Dane przez Naturę, Opatrzność, Przypadek lub Boga (jak kto woli). Cecha i narzędzie takie jak długie nogi, doskonały wzrok, znakomity słuch muzyczny, poczucie rytmu, uroda czy wytrzymałość na wysiłek fizyczny.

Inteligencję można wykorzystywać do osiągania konkretnych celów. Łatwiej je osiągać, gdy jest się inteligentnym. Ale inteligencja sama w sobie nie przesądza o tym, jakie cele wybierzemy. Te cele mogą być etycznie dobre albo złe. Oczywiście mogą też być moralnie obojętne. I przy tym wyborze celów człowiek jest już ważny: on wybiera cele, do których osiągnięcia użyje inteligencji. Ma wolną wolę. I te jego decyzje podlegają ocenie. Jerzy Urban często, zbyt często, wybierał z pełną świadomością złe cele. Stawał po stronie zła – wszyscy pamiętają, jak wybrał dla siebie rolę sojusznika i rzecznika komunistycznych morderców w czasie stanu wojennego. Jak inteligentnie im służył, jak pomagał ukrywać ich zbrodnie. Swoją inteligencję używał do oszukiwania społeczeństwa, do ukrywania przestępstw władzy lub usprawiedliwiania jej kłamstw. Do odbierania ludziom nadziei. Jako wspomagający morderców miał krew na rękach. W tym samym czasie, gdy opozycjoniści używali swojej inteligencji do obalenia komunizmu i PRL-u. A jeszcze inni po prostu do przetrwania ciężkich czasów w latach osiemdziesiątych, gdy Urban wygłosił swoje słynne, cyniczne zdanie o rządzie, który „sam się wyżywi”.

Inteligencja ułatwia ludziom drogę do cynizmu. Urban był cynikiem. I szydercą. Szydercy to ci, którzy przekonują swoją mową i działaniami, że wszelkie wysiłki na rzecz dobra nie mają sensu. Cynicy widzą w tych wysiłkach jedynie naiwność i słabość. Stary aforyzm mówi, że „cynizm to rozczarowany idealizm”. Nie wiemy, na czym polegał i czego dotyczył utracony idealizm Urbana. O ile kiedykolwiek istniał. Urban zacierał wszelkie ślady w swojej biografii, które mogły wskazywać trop.  

Jego inteligencja powinna jednak mówić mu wyraźnie, że krzywdzi ludzi. Bo przecież krzywdził. Może mówiła. Jako cynik zapewne odpowiadał na to słowami Zorina: „Jestem wolny od uprzedzeń. Nienawidzę wszystkich jednakowo”. I nienawidził.

Na pewno – ze swoją inteligencją – miał pełną świadomość, że właśnie takim zostanie zapamiętany.


Oceń artykuł
Wczytuję ocenę...

 

POLECANE
Burza w Pałacu Buckingham. Król Karol III nie będzie milczał Wiadomości
Burza w Pałacu Buckingham. Król Karol III nie będzie milczał

Jak już informowaliśmy na łamach naszego portalu wielkimi krokami zbliża się premiera nowego serialu dokumentalnego Netfliksa „Harry i Meghan”. Produkcja budzi ogromne emocje brytyjskich mediów, które nie maja wątpliwości, że w Pałacu Buckingham wrze.

Zełenski zaskoczył ukraińskich żołnierzy. Przyjechał do Słowiańska Wiadomości
Zełenski zaskoczył ukraińskich żołnierzy. Przyjechał do Słowiańska

We wtorek 6 listopada, w czasie ukraińskiego Dnia Sił Zbrojnych, prezydent Wołodymyr Zełenski opublikował wideo, w którym zwrócił się do wszystkich żołnierzy. Nagranie nie pochodziło jednak z prezydenckiego gabinetu, a z Donbasu.

Finowie zaniepokojeni. Tajemnicze dźwięki przy granicy z Rosją Wiadomości
Finowie zaniepokojeni. Tajemnicze dźwięki przy granicy z Rosją

Jak donosi fiński dziennik "Ilta-Sanomat" Finowie od pewnego czasu uskarżają się na tajemniczy hałas w pobliżu granicy z Rosją. Nie brakuje teorii na temat tego, skąd dźwięki mogą pochodzić. Sprawą zajęły się już służby.

Nie żyje dziennikarz Polskiego Radia. Przez lata związany z Radiem Kierowców Wiadomości
Nie żyje dziennikarz Polskiego Radia. Przez lata związany z Radiem Kierowców

Nie żyje Jarosław Kawecki, który był dziennikarzem Polskiego Radia. Przez wiele lat współpracował z Radiem Kierowców. Słuchacze mogli zapamiętać go dzięki jego charakterystycznemu głosowi.

Rosja wycofa się z Ukrainy bez porozumienia? Antony Blinken ostrzega Wiadomości
Rosja wycofa się z Ukrainy bez porozumienia? Antony Blinken ostrzega

– Rosja może szukać sposobu na wycofanie się z wojny z Ukrainą bez negocjowania porozumienia pokojowego. Jeśli Kreml próbowałby doprowadzić do takiej sytuacji, byłoby to podyktowane chęcią przegrupowania wojsk w celu ponownego ataku – ostrzegł sekretarz stanu USA Antony Blinken, cytowany przez dziennik „The Wall Street Journal”.

„Premia się należy”. Premier zabrał głos ws. pieniędzy dla piłkarzy Wiadomości
„Premia się należy”. Premier zabrał głos ws. pieniędzy dla piłkarzy

– Uważam, że jakaś premia się należy naszym piłkarzom, ponieważ wyszli rzeczywiście z grupy, w ogóle przecież grali naprawdę nieźle – powiedział premier Mateusz Morawiecki w rozmowie z serwisem wPolsce.pl.

Zamknięto jarmarki bożonarodzeniowe w Düsseldorfie. Ewakuowano ludzi Wiadomości
Zamknięto jarmarki bożonarodzeniowe w Düsseldorfie. Ewakuowano ludzi

W poniedziałek służby policyjne zdecydowały o zamknięciu wszystkich jarmarków bożonarodzeniowych na Corneliusplatz w Düsseldorfie. Ewakuowano ludzi, którzy znajdowali się na miejscu.

Sąd zdecydował w sprawie Barbary K.-Sz. Wiadomości
Sąd zdecydował w sprawie Barbary K.-Sz.

Prokuratura Okręgowa w Warszawie złoży zażalenie na postanowienie Sądu Rejonowego w Pruszkowie o umorzeniu postępowania przeciwko Barbarze K.-Sz., oskarżonej o zniesławienie Straży Granicznej oraz jej funkcjonariuszy – dowiedziała się PAP. Artystka nazwała funkcjonariuszy „maszynami bez mózgów oraz mordercami”.

Węgry zablokowały miliardy euro unijnej pomocy dla Ukrainy Wiadomości
Węgry zablokowały miliardy euro unijnej pomocy dla Ukrainy

Rząd Węgier zablokował porozumienie w sprawie pakietu pomocowego dla Ukrainy o wartości 18 mld euro – poinformował we wtorek w Brukseli minister finansów Węgier Mihaly Varga, cytowany przez portal Euronews.

Akcja CBŚP w Zabrzu. Uzbrojony mężczyzna zabarykadował się w mieszkaniu Wiadomości
Akcja CBŚP w Zabrzu. Uzbrojony mężczyzna zabarykadował się w mieszkaniu

Jak informują lokalne media, naprzeciw Zespołu Szkół nr 10 przy ulicy Chopina w Zabrzu doszło do interwencji CBŚP. Wszystko za sprawą mężczyzny, który zaminował się w kamienicy.

Marsz
Godności
Emerytury
Stażowe