66 lat temu zmarła siostra Izabela. ,,Czyste sumienie droższe mi było i jest nad życie”
Siostra Izabela urodziła się 23 kwietnia 1898 roku w Krakowie. Była absolwentką Prywatnego Gimnazjum Realnego Sióstr Urszulanek w Krakowie, a także Wydziału Filozoficznego Uniwersytetu Jagiellońskiego, który ukończyła w 1923 roku. Po studiach zamieszkała w Domu Sióstr Miłosierdzia św. Wincenta a Paulo w Krakowie. Skończyła również wiele kursów sanitarnych i pierwszej pomocy, m.in. Szkołę Pielęgniarską we Francji. Pozwoliło jej to opatrywać rannych i chorych, którzy ucierpieli w wyniku wojny.
– Z pewnością była kobietą niezwykłą, inteligentną, o silnym charakterze. Ukończyła Uniwersytet Jagielloński oraz kursy sanitarne, znała kilka języków. Gdy wybuchła wojna polsko-bolszewicka, zgłosiła się na ochotnika jako pielęgniarka – mówiła w 2021 roku w wywiadzie dla Tysol.pl dr Anna Mandrela, autorka książki na jej temat pt. „Niezłomna zakonnica”.
Ciężkie losy siostry Izabeli
Zofia Łuszczkiewicz została aresztowana przez UB w sierpniu 1948 roku. W czasie prowadzonego śledztwa, które obfitowało w wiele ciężkich tortur, pozostała niezłomna i nie zgodziła się na podpisanie fałszywego protokołu przesłuchań. Obrażano w nim papieża, innych duchownych, a także formułowano mocne oskarżenia względem Adama Doboszyńskiego – działacza politycznego oraz ideologa ruchu narodowego.
Na procesie, który miał miejsce 23 września 1949 r., została skazana na karę 15 lat więzienia. Przebywała w Więzieniu Mokotowskim, Fordonie oraz Inowrocławiu. Ostatecznie prokurator wnioskował o wyrok śmierci, który nigdy nie został wykonany. Siostra Izabela przeżyła wyjątkowo trudne chwile, ponieważ przez trzy miesiące każdego wieczora wyprowadzano ją z celi, strasząc, że właśnie podąża na śmierć. 22 marca 1950 r. adwokat zajmujący się sprawą zakonnicy złożył skargę rewizyjną o zmianę wyroku. Sąd zdecydował wówczas, że będzie odbywała karę dożywocia.
W 1956 roku siostra Izabela otrzymała pozwolenie na półroczne opuszczenie więzienia ze względu na tragiczny stan psychiczny i fizyczny. Pomimo wysiłków lekarzy jej życia nie udało się uratować. Odeszła 8 sierpnia 1957 roku. Zanim zmarła, wyjawiła prawdę o okrucieństwach, jakie ją spotkały. Jej wyznania zapisano w Archiwum Pamięci Narodowej.
Siostra Izabela jako wzór dla młodego pokolenia
Jak przyznaje dr Anna Mandrela, takie postacie jak siostra Izabela czy Witold Pilecki (rotmistrz kawalerii Wojska Polskiego, współzałożyciel Tajnej Armii Polskiej) mogłyby stanowić wzór dla młodego pokolenia. W jej przekonaniu powinien powstać wysokobudżetowy film poświęcony działalności i przeżyciom siostry Izabeli, ponieważ jest to wciąż historia niedostatecznie znana polskiemu społeczeństwu.
Badaczka poświęciła kilka lat na szczegółowe opracowanie życiorysu siostry Izabeli, co zaowocowało powstaniem książki „Niezłomna zakonnica” (wydana w 2023 r.). Zostały w niej zawarte m.in. listy Zofii Łuszczkiewicz do jej matki z więzienia mokotowskiego i z Fordonu. Wcześniej, bo w 2021 r., w serwisie YouTube został natomiast opublikowany krótki film animowany „Proces siostry Izabeli”, przygotowany przez dr Annę Mandrelę przy współpracy z grafikiem Arkadiuszem Olszewskim.
