Łotwa: Demontaż sowieckiego pomnika

Demontaż memoriału trwał trzy dni. W czwartek przez siedem godzin rozbierano jego główną część, czyli 79-metrowy obelisk, który runął na ziemię przy oklaskach niektórych zebranych w okolicy osób.

Proces demontażu można było oglądać na żywo w internecie. Media publikują nagranie przedstawiające upadek obelisku.

A concrete obelisk that was the centerpiece of a monument commemorating the Red Army’s victory over Nazi Germany was taken down in Latvia’s capital — the latest in a series of Soviet monuments brought down after Russia’s invasion of Ukraine. https://t.co/DH4GG6JI85 pic.twitter.com/xeFb7IQAST

— The Associated Press (@AP) August 25, 2022

Po zdemontowaniu obelisku w okolicy przywrócono ruch samochodowy, na miejsce wciąż jednak nie są wpuszczani piesi. Obiekt patrolowany jest przez policję.

Jak pisze agencja LETA, obiekt w Parku Zwycięstwa (którego oficjalna nazwa brzmi Pomnik żołnierzy Armii Radzieckiej – wyzwolicieli radzieckiej Łotwy i Rygi z rąk okupantów niemiecko-faszystowskich), był największym sowieckim pomnikiem w krajach bałtyckich.

„Bolesne przypomnienie obcej okupacji”

W drugiej połowie czerwca na Łotwie weszło w życie prawo zakazujące demonstrowania w przestrzeni publicznej symboliki sowieckiej i nazistowskiej oraz zobowiązujące do usunięcia do 15 listopada obiektów gloryfikujących te reżimy. Zdemontowane mają być pomniki, znaki pamięci i inne obiekty, pod którymi nie ma pochówków. Usuwaniu monumentów sprzeciwia się część rosyjskojęzycznych mieszkańców Łotwy.

Łotewski historyk dr Gints Apals ocenił w rozmowie z PAP, że demontaż pomników to uzasadniony krok. Większości mieszkańców kraju obiekty te przypominają o „sowieckiej okupacji, terrorze i dyskryminacji Łotyszy” – dodał.

Apals, pytany o znaczenie tzw. Pomnika Zwycięstwa w Rydze dla łotewskiego społeczeństwa, stwierdził, że jest ono polaryzujące. – Dla osób, które pozostają lojalne wobec sowieckiego systemu, ZSRR i częściowo komunistycznej ideologii, rosyjskiego imperializmu, wygrana w II wojnie światowej była decydującym momentem w ich historii. Dlatego dla nich to nie jest tylko miejsce upamiętnienia swoich poległych bliskich czy weteranów wojennych, ale też celebrowania swojej tożsamości i ideologii – wyjaśnił ekspert.

– Dla większości łotewskich mieszkańców zaś jest to bolesne przypomnienie obcej okupacji, w szczególności 47-letniej sowieckiej okupacji, terroru i dyskryminacji Łotyszy – podkreślił historyk.

Łotewscy eksperci, z którymi rozmawiała PAP, zwracają uwagę, że czas podjęcia przez władze decyzji o demontażu pomników związany jest z rozpoczęciem pełnowymiarowej agresji rosyjskiej. Rozmówcy PAP nie wykluczają, że na usuwanie pomników Rosja może odpowiadać np. działaniami w cyberprzestrzeni.

Z Rygi Natalia Dziurdzińska (PAP)