[FELIETON "TS"] Rafał Woś: Purytanie naszych czasów

Kilka lat temu wyszła po polsku książka Yuriego Shlezkine’a „Dom władzy” (PIW, 2019). To świetna opowieść o bolszewickiej Rosji. Ale wartość tego trzytomowego dzieła polegała też na tym, że autor – sowietolog z uniwersytetu w Berkeley – pokazał w niej komunizm lat 20. i 30. jako ruch mesjańsko-millenarystyczny, a więc ten odłam myślenia o porządku społecznym, które głosi rychłe nadejście końca świata i związanego z tym wejścia do królestwa wiecznej szczęśliwości. A potem z tej diagnozy wyciąga do bólu konsekwentne wnioski.
 [FELIETON
/ fot. M. Żegliński

Bolszewicy nie byli oczywiście pierwszymi millenarystami w dziejach. Lista takich ruchów jest długa i zawiera wiele znanych i mniej znanych szkół myślenia (spośród których najsłynniejsi to oczywiście purytanie). Jednak wyjątkowość Lenina i spółki leżała w tym, że po raz pierwszy na tę skalę przeszczepili myślenie millenarystyczne na glebę całkowicie świecką. W tym sensie – powiada autor – śmiertelne starcie bolszewizmu oraz religijności było nieuchronne. Prawdziwy millenarysta nie może przecież biernie znosić istnienia żadnej – nawet teoretycznej – konkurencji. Dodajcie do tego środki – państwowy aparat przymusu – a zobaczycie, dlaczego bolszewicy nie mogli tolerować wiary.

Co jednak jeszcze ciekawsze, Shlezkine uważa, że bolszewicy nie byli (o nie!) millenarystami ostatnimi. W książce bardzo wyraźnie rysowana jest teza, że najnowszym wcieleniem millenaryzmu jest… liberalna demokracja. Oczywiście między nią a purytanizmem czy bolszewizmem istnieje wiele różnic wynikających z różnicy epok historycznych. Ale jest też wiele podobieństw. Przede wszystkim właśnie wspomniane dążenie do monopolu na zbawienie. Demokracja liberalna dziś – podobnie jak bolszewizm czy purytanizm dawno temu – też uważa, że nie ma innych dróg do wiecznej szczęśliwości. Tylko i wyłącznie ich droga jest słuszna. Wszyscy inni zaś się mylą i trzeba ich nawrócić albo zniszczyć.

Gdyby domyśleć tezę Shlezkine’a do końca, to widać wyraźnie, że to zwalczanie miało dwie fazy. Pierwsza – gdy liberałowie czuli się wszechmocni – była ekspansjonistyczna. I polegała na próbie kolonizowania świata w imię szerzenia „zachodnich wartości”. To czas wojny w Iraku czy Afganistanie. Teraz mamy zaś fazę drugą. Liberałowie osłabli. Przenieśli więc zainteresowanie na tropienie „innowierców” u siebie blisko. Naturalnymi kandydatami do takiego nawracania są zaś – tu i teraz – właśnie ludzie wierzący w inne niż liberalne „niebo”. Na polu politycznym to będą wszelkiego rodzaju populiści mówiący, że „inna polityka jest możliwa”. Ale obok nich są także ludzie wierzący dosłownie. To znaczy ci obywatele Zachodu, którzy deklarują się otwarcie jako chrześcijanie. Więcej nawet – ośmielają się czerpać z tego faktu dumę i „afiszować się” ze swoją wiarą.

„The New Puritans: How the Religion of Social Justice Captured the Western World”, czyli po polsku: „Nowi purytanie. Jak religia sprawiedliwości społecznej podbiła Zachód”. To nowa (z roku 2022) książka (lewicowego) irlandzkiego publicysty Andrew Doyle’a. Dobrze to pasuje to tego, o czym powyżej. I zapowiada, że ta walka zamiast słabnąć, raczej się w najbliższym czasie zaostrzy.

Tekst pochodzi z „Tygodnika Solidarność” nr 3 (1773) 17 stycznia 2023 roku.


Oceń artykuł
Wczytuję ocenę...

 

POLECANE
[WIDEO] Wielki pożar w rafinerii Łukoil w Rosji Wiadomości
[WIDEO] Wielki pożar w rafinerii Łukoil w Rosji

Rosyjskie i ukraińskie media informują, że w rafinerii ropy naftowej Łukoil w miejscowości Kstowo w obwodzie niżnowogrodzkim w Rosji doszło do dużego pożaru. Niebezpieczeństwo zostało już zażegnane, ale strażacy walczyli z ogniem przez kilka godzin.

Czy Finlandia przystąpi do NATO bez Szwecji? Szef MSZ Finlandii zabiera głos Wiadomości
Czy Finlandia przystąpi do NATO bez Szwecji? Szef MSZ Finlandii zabiera głos

Oczekujemy, że Finlandia i Szwecja przystąpią do NATO przed lipcowym szczytem w Wilnie; możliwość wejścia do Sojuszu samej Finlandii bez Szwecji to na razie „spekulacje” – powiedział we wtorek szef MSZ Finlandii Pekka Haavisto po spotkaniu ze swoim szwedzkim odpowiednikiem Tobiasem Billstromem w Helsinkach.

Nie żyje prezes Boeing Poland Wiadomości
Nie żyje prezes Boeing Poland

Nie żyje Rafał Stepnowski, prezes Boeing Poland, szef Boeing International na Polskę i Europę Wschodnią i szef ds. rządowych w Polsce. Był wybitnym menadżerem, działał na rzecz rozwoju gospodarczego Polski, obronności naszego kraju oraz budowy centrów edukacyjnych dla młodzieży. Miał 54 lata.

Rosja może udzielić pomocy. Kadyrow proponuje specjalny status niepodległości Śląska Wiadomości
"Rosja może udzielić pomocy". Kadyrow proponuje "specjalny status niepodległości Śląska"

Podległy Rosji przywódca Republiki Czeczeńskiej Ramzan Kadyrow najnowszy wpis na Telegramie poświęcił Polsce.

Czeska policja poszukuje podejrzanego o zabójstwo kobiety. Może przebywać w Polsce Wiadomości
Czeska policja poszukuje podejrzanego o zabójstwo kobiety. Może przebywać w Polsce

Prascy śledczy poszukują 42-letniego Petra Krausa podejrzewanego o zabójstwo kobiety, do którego doszło w czeskiej Pradze. Mężczyzna może przebywać na terenie Polski. Jest niebezpieczny i może być uzbrojony.

OKO.press: „UE wstrzymuje Polsce wypłatę wszystkich funduszy, nie tylko KPO” Wiadomości
OKO.press: „UE wstrzymuje Polsce wypłatę wszystkich funduszy, nie tylko KPO”

Portal OKO.press informuje we wtorkowej publikacji, że Polska nie może obecnie liczyć nie tylko na pieniądze z Krajowego Planu Odbudowy, ale na praktycznie żadne fundusze z budżetu Unii Europejskiej. Według urzędników z Brukseli Polska nie spełnia kryterium dotyczącego Karty Praw Podstawowych UE. O sprawie informuje również RMF FM.

„To nie jest dobra wiadomość”. Kreml nakazał przygotowanie schronów w całej Rosji Wiadomości
„To nie jest dobra wiadomość”. Kreml nakazał przygotowanie schronów w całej Rosji

„W obliczu wojny na Ukrainie Kreml nakazuje ogólnokrajowy remont schronów przeciwbombowych” – pisze na łamach „The Moscow Times” Piotr Kozłow. „The Moscow Times” był darmowym dziennikiem, który w wersji papierowej funkcjonował do 2017 roku. Obecnie w formie elektronicznej jest prowadzony przez redakcję, która została przeniesiona do Amsterdamu.

Joanna Krupa i TVN mają powody do zmartwień? Edward Miszczak zabrał głos ws. „Top Model” Wiadomości
Joanna Krupa i TVN mają powody do zmartwień? Edward Miszczak zabrał głos ws. „Top Model”

W rozmowie z Jastrząb Post Edward Miszczak został zapytany o popularny program TVN „Top Model”. Czy podobny format ruszy niebawem w Polsacie?

Już wkrótce Media Narodowe w sieciach kablowych? Wiadomości
Już wkrótce Media Narodowe w sieciach kablowych?

Kilka dni temu Media Narodowe zostały usunięte z platformy Youtube. Tymczasem Telewizja Media Narodowe Prosta Spółka Akcyjna złożyła wniosek do Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji o nadawanie w sieciach kablowych programu „TVMN”. -To ideowa kontynuacja internetowej telewizji „Media Narodowe”, ale jednocześnie zupełnie nowy produkt na rynku medialnym – mówi Piotr Barełkowski, członek zarządu spółki.

Radykalna decyzja ws. Kamila Stocha. Apoloniusz Tajner zabrał głos Wiadomości
Radykalna decyzja ws. Kamila Stocha. Apoloniusz Tajner zabrał głos

Thomas Thurnbichler przed kamerami ogłosił, że Kamil Stoch nie poleci do USA na zawody Pucharu Świata. Skoczek z Zębu zostanie w domu, aby odpocząć. Głos w sprawie zabrał Apoloniusz Tajner.

Marsz
Godności
Emerytury
Stażowe