Degermanizacja Holokaustu

Jest to zjawisko obecne w publicystyce historycznej i przekazie medialnym, polegające na uwalnianiu Niemiec i Niemców od odpowiedzialności za projekt i realizację Zagłady. W narracji o Holokauście o zbrodnię ludobójstwa na Żydach oskarża się pozbawionych narodowości „nazistów”, którzy najpierw sterroryzowali porządnych Niemców, a później dopuścili się czynów w gruncie rzeczy przeciwnych prawdziwej, niemieckiej mentalności.
Tor kolejowy do żwirowni przy obozie Treblinka
Tor kolejowy do żwirowni przy obozie Treblinka / Wikipedia domena publiczna

Nie ma Niemców. Są Polacy

W takim obrazie Zagłady, w miejsce obok "nazistów" wprowadzane są narody Europy Wschodniej (ze szczególnym uwzględnieniem roli Polaków), których mentalność prezentowana jest jako prawdziwie zgodna z celami i metodami Holokaustu. I tu oskarżenia kieruje się już z zasady wobec narodowości, nazywając winnych po prostu Polakami.

Misterna robota

Przekłamanie w procesie degermanizacji Holokaustu często nie polega na podawaniu fałszywych informacji, bo tak prymitywne kłamstwa mają krótkie nogi, ale na ich selektywnym doborze, pomniejszaniu jednych faktów a wyolbrzymianiu innych, celowym unikaniu niektórych z nich oraz tendencyjnym rozłożeniu akcentów w przekazie.

 

Oto konkretny przykład

Jest nim wpis  filozofa, profesora Jana Hartmana, zamieszczony w mediach społecznościowych już dość dawno, bo w 80. rocznicę wielkiej akcji deportacyjnej, w której Niemcy -  w ramach "akcji Reinhardt" - wywieźli do Treblinki i tam wymordowali ok. 250-300 tysięcy mieszkańców warszawskiego getta. Jest on bardzo charakterystyczny dla sposobu opisywania zbrodni niemieckich tak, żeby - w sposób delikatny, "miękki" i w zasadzie niezauważalny! - nie wspominać nawet, że są niemieckie. Ba! - nie wspomnieć nawet o "nazistach".

Hartman napisał:

"80 lat temu, 22 lipca 1942 r. rozpoczęła się wielka akcja deportacyjna, czyli "likwidacja" warszawskiego getta. Dzień za dniem przez dwa tygodnie wywożono do Treblinki tysiące Żydów. Pociągi wyjeżdżały z miejsca, na którym teraz stoi galeria handlowa "Arkadia" (czyli "Kraina szczęśliwości"). Łącznie wywieziono ich ponad 250 tysięcy. Liczba ofiar Treblinki to ok. 800 tys. Prawie nikogo to w Polsce nie obchodzi - w końcu to tylko Żydzi. Tym bardziej jestem wdzięczny tym, których to jednak obchodzi."

 

Zacznijmy wiwisekcję

  1. Akcja „Rozpoczęła się” – „wzięła i się rozpoczęła”. Tak sama z siebie. Nie Niemcy, nie naziści, nie hitlerowcy, nawet nie Odilo Globocnik (dowódca SS i policji w dystrykcie lubelskim), nie Friedrich Wilhelm Krüger (szef SS i policji w Generalnej Guberni), nie Hermann Höfle (szef sztabu "akcji Reinhardt") rozpoczęli wywożenie Żydów na śmierć w komorach gazowych, ale „akcja deportacyjna” „rozpoczęła SIĘ„. Po prostu. Bez sprawców.
  2. „Wywożono” – forma bezosobowa. Nie „ktoś” konkretny wywoził, nie nawet jacyś ogólnikowi „oni” wywozili, tylko po prostu „wywożono”.
  3. „Pociągi wyjeżdżały” – znów nie ma sprawców. Po prostu „pociągi wyjeżdżały” jakby nie było żadnych funkcjonariuszy państwa niemieckiego, którzy swoimi decyzjami i działaniami spowodowali ich „wyjeżdżanie” z ludźmi przeznaczonymi do zamordowania.
  4. „Wywieziono ich ponad 250 tysięcy” – znów forma bezosobowa. I po raz kolejny autor unika nazwania sprawców. Cóż? Skoro „wywożono”, a nie „Niemcy wywozili”, to logiczne jest, że „wywieziono” i Niemcy nadal są tu - konsekwentnie - nieobecni. I tak będzie do końca: ani razu nie pojawia się słowo „Niemcy”. To duża sztuka, wyczyn zaiste akrobatyczny: napisać o wymordowaniu ponad 250 tysięcy ludzi i ani razu nawet nie zająknąć się, kto był mordercą, kto zaplanował zbrodnię, kto ją zorganizował, kto zbudował komory gazowe i obrabował ofiary za życia i po ich śmierci.
  5. „Liczba ofiar Treblinki” – teraz to już mistrzostwo świata! Czyimi ofiarami jest te 800 tysięcy ludzi? Czy to ofiary Niemców? Trzeciej Rzeszy? Nazizmu? Himmlera? Hitlera? Nie. To „ofiary Treblinki”. Wiem, wiem – to taki skrót myślowy (metonimia – w tym przypadku nazwa narzędzia zamiast sprawcy), ale skutecznie pozwala – znów! – na uniknięcie powiedzenia, jak naprawdę było. Czyli kto Treblinkę stworzył i do czego ją przeznaczył. A byli to Niemcy (i Niemcy austriaccy) - to oni stworzyli obóz w Treblince do mordowania Żydów, których przywozili tu z warszawskiego getta. W wersji Hartmana dzieje się to wszystko deus ex machina. Sprawcy są nieobecni, nienazwani, jakby ich wcale nie było.

 

Zeitgeist

Myślę, że ten tekst podyktowała autorowi jego podświadomość poddana duchowi czasu (Zeitgeist). Nie sądzę, żeby autor zrobił to z premedytacją, lub nawet świadomie. Po prostu tak się obecnie pisze. Tak, żeby - gdy mowa o zbrodniach - wręcz automatycznie nie wymieniać sprawców, czyli Niemców.

Świadomie pomijam wszystko, co w wypowiedzi Hartmana odnosi się do Polski i Polaków.  Odnotujmy tylko jedno: Niemców w tekście nie ma, ale Polacy są i ich śmierć 800 tys. ofiar "nie obchodzi".

I jeszcze jedna sprawa. Hartman pisze:

„Dzień za dniem przez dwa tygodnie wywożono do Treblinki„.

Nieprawda! – nie przez żadne „dwa tygodnie”, ale aż przez dwa miesiące. Niemcy uruchomili deportację 22 lipca 1942 roku, a zakończyli 21 września. I to nie było wcale przypadkowe. Niemcy rozpoczęli Grossaktion i mordowanie Żydów w rocznicę zniszczenia Świątyni Jerozolimskiej (Tisza be-Aw), a zakończyli je w Dzień Przebłagania (Jom Kipur), kończący tzw. Straszne Dni (Jamim Noraim). To było świadomie standardowe, niemieckie wybieranie dat ludobójstwa.

 

Wniosek

To, co dla poprzednich pokoleń było oczywiste, nie jest znane ich następcom, którzy traktują ten temat w naturalny sposób jak każdy inny - z reguły powierzchownie. Dlatego manipulacje, o których wspomniałem, mogą wprowadzać w coraz powszechniejszą świadomość nowy, fałszywy obraz Zagłady. A na tak przygotowany grunt przychodzi - z zupełnie innej, ale nie mniej koszmarnej bajki - Grzegorz Braun i mówi, że tak w ogóle to nie ma dowodów na istnienie komór gazowych, czyli że Niemcy ich nie stosowali.


 

POLECANE
Komunikat dla mieszkańców Białegostoku Wiadomości
Komunikat dla mieszkańców Białegostoku

Po kilkunastu dniach siarczystych mrozów miasto podsumowuje zimową akcję pomocową. W centrum Białystok działał specjalny autobus–ogrzewalnia, z którego każdego dnia korzystało ponad 120 osób. Teraz, wraz z poprawą pogody, inicjatywa została zakończona – ale służby wciąż apelują o czujność wobec osób zagrożonych wychłodzeniem.

Igrzyska 2026: Jeden z Polaków zachwycił na dużej skoczni z ostatniej chwili
Igrzyska 2026: Jeden z Polaków zachwycił na dużej skoczni

Kacper Tomasiak zdobył brązowy medal olimpijski w skokach narciarskich na dużym obiekcie w Predazzo. Zwyciężył Słoweniec Domen Prevc, a srebro wywalczył Japończyk Ren Nikaido.

Ten kraj coraz popularniejszy wśród Polaków. Prawie dwa razy więcej turystów Wiadomości
Ten kraj coraz popularniejszy wśród Polaków. Prawie dwa razy więcej turystów

Ruch turystyczny do Wietnamu wyraźnie rośnie, a wśród odwiedzających coraz większą grupę stanowią Polacy. Dane za styczeń 2026 roku pokazują, że kraj w Azji Południowo-Wschodniej odwiedziło 17 240 turystów z Polski. To niemal dwa razy więcej niż rok wcześniej.

Prognoza pogody. IMGW wydał komunikat na najbliższe dni Wiadomości
Prognoza pogody. IMGW wydał komunikat na najbliższe dni

Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej poinformował, że od Atlantyku, przez Półwysep Iberyjski, centralną Europę, po północ Rosji rozciągać się będą układy wysokiego ciśnienia. Resztę kontynentu obejmą aktywne niże z układami frontów atmosferycznych. Przeważający obszar kraju będzie w zasięgu klina wyżu znad południowej Skandynawii i Bałtyku, natomiast nad południowe rejony, z południowego zachodu nasunie się zatoka niżowa wraz z pofalowanym frontem atmosferycznym, związana z niżem znad Włoch. Z północy zacznie napływać powietrze arktyczne.

Niemieccy aktywiści domagają się zamknięcia szwajcarskich elektrowni jądrowych tylko u nas
Niemieccy aktywiści domagają się zamknięcia szwajcarskich elektrowni jądrowych

W obliczu rosnącego niepokoju o bezpieczeństwo energetyki jądrowej, Niemcy coraz głośniej domagają się wyłączenia szwajcarskich elektrowni atomowych (AKW) położonych blisko granicy. Studia i raporty podkreślają ogromne zagrożenia dla Badenii-Wirtembergii i całych Południowych Niemiec w przypadku awarii.

Amerykanie ruszyli po Lewandowskiego. Konkretna oferta na stole Wiadomości
Amerykanie ruszyli po Lewandowskiego. Konkretna oferta na stole

Amerykański Chicago Fire złożył konkretną ofertę Robertowi Lewandowskiemu. Trener Gregg Berhalter poleciał do Barcelony, by osobiście spotkać się z napastnikiem, jego żoną i agentem. Klub z MLS ma też pierwszeństwo w rozmowach - dopóki negocjacje trwają, inne zespoły ligi nie mogą rozpocząć starań o transfer.

Walentynki napędziły turystykę. Zakopane przeżywa prawdziwe oblężenie Wiadomości
Walentynki napędziły turystykę. Zakopane przeżywa prawdziwe oblężenie

Zakopane przeżywa walentynkowe oblężenie. Już od rana na popularnej zakopiance panował wzmożony ruch samochodowy, a w sobotę w mieście pod Giewontem trudno znaleźć wolne miejsce parkingowe. Na ulicach panuje tłok, a Krupówki są wypełnione spacerującymi parami

Dramat znanej polskiej piosenkarki. Jej słowa chwytają za serce Wiadomości
Dramat znanej polskiej piosenkarki. Jej słowa chwytają za serce

Ewa Bem w rozmowie z mediami wróciła do trudnych chwil związanych z chorobą nowotworową i śmiercią męża, Ryszarda Sibilskiego. Artystka przyznała, że przez długi czas była przekonana, iż to ona odejdzie pierwsza.

Przywrócenie obowiązkowej służby wojskowej. Zapytano Polaków z ostatniej chwili
Przywrócenie obowiązkowej służby wojskowej. Zapytano Polaków

Czy Polska powinna powrócić do obowiązkowej służby wojskowej? Zapytała o to Polaków pracownia Social Changes na zlecenie Telewizji wPolsce24.

Kryptodyktatura dopadła sędziego Dariusza Łubowskiego tylko u nas
Kryptodyktatura dopadła sędziego Dariusza Łubowskiego

Wyrok w sprawie Europejskiego Nakazu Aresztowania wobec Marcin Romanowski wywołał burzliwą debatę o granicach niezależności sędziowskiej. Po decyzji sędziego Dariusz Łubowski i użyciu w uzasadnieniu słowa „kryptodyktatura” pojawiły się zmiany w jego obowiązkach służbowych. Czy to zwykła reorganizacja pracy sądu, czy element szerszego sporu o praworządność? Sprawa budzi pytania o relacje między władzą wykonawczą a wymiarem sprawiedliwości.

REKLAMA

Degermanizacja Holokaustu

Jest to zjawisko obecne w publicystyce historycznej i przekazie medialnym, polegające na uwalnianiu Niemiec i Niemców od odpowiedzialności za projekt i realizację Zagłady. W narracji o Holokauście o zbrodnię ludobójstwa na Żydach oskarża się pozbawionych narodowości „nazistów”, którzy najpierw sterroryzowali porządnych Niemców, a później dopuścili się czynów w gruncie rzeczy przeciwnych prawdziwej, niemieckiej mentalności.
Tor kolejowy do żwirowni przy obozie Treblinka
Tor kolejowy do żwirowni przy obozie Treblinka / Wikipedia domena publiczna

Nie ma Niemców. Są Polacy

W takim obrazie Zagłady, w miejsce obok "nazistów" wprowadzane są narody Europy Wschodniej (ze szczególnym uwzględnieniem roli Polaków), których mentalność prezentowana jest jako prawdziwie zgodna z celami i metodami Holokaustu. I tu oskarżenia kieruje się już z zasady wobec narodowości, nazywając winnych po prostu Polakami.

Misterna robota

Przekłamanie w procesie degermanizacji Holokaustu często nie polega na podawaniu fałszywych informacji, bo tak prymitywne kłamstwa mają krótkie nogi, ale na ich selektywnym doborze, pomniejszaniu jednych faktów a wyolbrzymianiu innych, celowym unikaniu niektórych z nich oraz tendencyjnym rozłożeniu akcentów w przekazie.

 

Oto konkretny przykład

Jest nim wpis  filozofa, profesora Jana Hartmana, zamieszczony w mediach społecznościowych już dość dawno, bo w 80. rocznicę wielkiej akcji deportacyjnej, w której Niemcy -  w ramach "akcji Reinhardt" - wywieźli do Treblinki i tam wymordowali ok. 250-300 tysięcy mieszkańców warszawskiego getta. Jest on bardzo charakterystyczny dla sposobu opisywania zbrodni niemieckich tak, żeby - w sposób delikatny, "miękki" i w zasadzie niezauważalny! - nie wspominać nawet, że są niemieckie. Ba! - nie wspomnieć nawet o "nazistach".

Hartman napisał:

"80 lat temu, 22 lipca 1942 r. rozpoczęła się wielka akcja deportacyjna, czyli "likwidacja" warszawskiego getta. Dzień za dniem przez dwa tygodnie wywożono do Treblinki tysiące Żydów. Pociągi wyjeżdżały z miejsca, na którym teraz stoi galeria handlowa "Arkadia" (czyli "Kraina szczęśliwości"). Łącznie wywieziono ich ponad 250 tysięcy. Liczba ofiar Treblinki to ok. 800 tys. Prawie nikogo to w Polsce nie obchodzi - w końcu to tylko Żydzi. Tym bardziej jestem wdzięczny tym, których to jednak obchodzi."

 

Zacznijmy wiwisekcję

  1. Akcja „Rozpoczęła się” – „wzięła i się rozpoczęła”. Tak sama z siebie. Nie Niemcy, nie naziści, nie hitlerowcy, nawet nie Odilo Globocnik (dowódca SS i policji w dystrykcie lubelskim), nie Friedrich Wilhelm Krüger (szef SS i policji w Generalnej Guberni), nie Hermann Höfle (szef sztabu "akcji Reinhardt") rozpoczęli wywożenie Żydów na śmierć w komorach gazowych, ale „akcja deportacyjna” „rozpoczęła SIĘ„. Po prostu. Bez sprawców.
  2. „Wywożono” – forma bezosobowa. Nie „ktoś” konkretny wywoził, nie nawet jacyś ogólnikowi „oni” wywozili, tylko po prostu „wywożono”.
  3. „Pociągi wyjeżdżały” – znów nie ma sprawców. Po prostu „pociągi wyjeżdżały” jakby nie było żadnych funkcjonariuszy państwa niemieckiego, którzy swoimi decyzjami i działaniami spowodowali ich „wyjeżdżanie” z ludźmi przeznaczonymi do zamordowania.
  4. „Wywieziono ich ponad 250 tysięcy” – znów forma bezosobowa. I po raz kolejny autor unika nazwania sprawców. Cóż? Skoro „wywożono”, a nie „Niemcy wywozili”, to logiczne jest, że „wywieziono” i Niemcy nadal są tu - konsekwentnie - nieobecni. I tak będzie do końca: ani razu nie pojawia się słowo „Niemcy”. To duża sztuka, wyczyn zaiste akrobatyczny: napisać o wymordowaniu ponad 250 tysięcy ludzi i ani razu nawet nie zająknąć się, kto był mordercą, kto zaplanował zbrodnię, kto ją zorganizował, kto zbudował komory gazowe i obrabował ofiary za życia i po ich śmierci.
  5. „Liczba ofiar Treblinki” – teraz to już mistrzostwo świata! Czyimi ofiarami jest te 800 tysięcy ludzi? Czy to ofiary Niemców? Trzeciej Rzeszy? Nazizmu? Himmlera? Hitlera? Nie. To „ofiary Treblinki”. Wiem, wiem – to taki skrót myślowy (metonimia – w tym przypadku nazwa narzędzia zamiast sprawcy), ale skutecznie pozwala – znów! – na uniknięcie powiedzenia, jak naprawdę było. Czyli kto Treblinkę stworzył i do czego ją przeznaczył. A byli to Niemcy (i Niemcy austriaccy) - to oni stworzyli obóz w Treblince do mordowania Żydów, których przywozili tu z warszawskiego getta. W wersji Hartmana dzieje się to wszystko deus ex machina. Sprawcy są nieobecni, nienazwani, jakby ich wcale nie było.

 

Zeitgeist

Myślę, że ten tekst podyktowała autorowi jego podświadomość poddana duchowi czasu (Zeitgeist). Nie sądzę, żeby autor zrobił to z premedytacją, lub nawet świadomie. Po prostu tak się obecnie pisze. Tak, żeby - gdy mowa o zbrodniach - wręcz automatycznie nie wymieniać sprawców, czyli Niemców.

Świadomie pomijam wszystko, co w wypowiedzi Hartmana odnosi się do Polski i Polaków.  Odnotujmy tylko jedno: Niemców w tekście nie ma, ale Polacy są i ich śmierć 800 tys. ofiar "nie obchodzi".

I jeszcze jedna sprawa. Hartman pisze:

„Dzień za dniem przez dwa tygodnie wywożono do Treblinki„.

Nieprawda! – nie przez żadne „dwa tygodnie”, ale aż przez dwa miesiące. Niemcy uruchomili deportację 22 lipca 1942 roku, a zakończyli 21 września. I to nie było wcale przypadkowe. Niemcy rozpoczęli Grossaktion i mordowanie Żydów w rocznicę zniszczenia Świątyni Jerozolimskiej (Tisza be-Aw), a zakończyli je w Dzień Przebłagania (Jom Kipur), kończący tzw. Straszne Dni (Jamim Noraim). To było świadomie standardowe, niemieckie wybieranie dat ludobójstwa.

 

Wniosek

To, co dla poprzednich pokoleń było oczywiste, nie jest znane ich następcom, którzy traktują ten temat w naturalny sposób jak każdy inny - z reguły powierzchownie. Dlatego manipulacje, o których wspomniałem, mogą wprowadzać w coraz powszechniejszą świadomość nowy, fałszywy obraz Zagłady. A na tak przygotowany grunt przychodzi - z zupełnie innej, ale nie mniej koszmarnej bajki - Grzegorz Braun i mówi, że tak w ogóle to nie ma dowodów na istnienie komór gazowych, czyli że Niemcy ich nie stosowali.



 

Polecane