- Szanowna pani premier, szanowny panie premierze, panie wojewodo, czcigodne władze Małopolskiej Uczelni Państwowej, wszyscy przybyli państwo, ale w szczególności szanowne panie Ocalałe, szczególny dzień 14 czerwca 2020 roku. 80. rocznica tamtego dnia, który może osiemdziesiąt lat temu wydawał się jednym z wielu zupełnie nie znaczącym. Być może nawet nie wydawał się tak bardzo znaczący dla tych, którzy wtedy w czasie niemieckiej hitlerowskiej okupacji Polski, jako więźniowie polityczni, przede wszystkim z więzienia w Tarnowie, przyjechali tutaj, w to miejsce, tymi torami przywiezieni jako jedni z pierwszych więźniów niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego, a potem także obozu zagłady Auschwitz. Numery od 31 do 758, 728 osób. 728 Polaków, obywateli polskich, a wśród nich także kilku pochodzenia żydowskiego, ale Polaków, więźniów politycznych. 

Co my, poza świadectwem, które przekazują jeszcze, ci którzy żyją, dzisiaj widzimy? Oprócz filmów dokumentalnych ze wstrząsającymi zdjęciami, co pozostaje takim najbardziej wymownym świadectwem tamtego czasu? Z całą pewnością obóz, który przetrwał od strony fizycznej, od strony tego niewiarygodnego bezmiaru ludzkiego cynizmu, przetrzymywania innego człowieka w tak dramatycznych warunkach, za kolczastymi drutami, w zniewoleniu, w upodleniu, ale oprócz tego jeszcze absolutnie wstrząsające prace, grafiki, rysunki Mariana Kołodzieja pokazujące ducha tego straszliwego dramatu i niewyobrażalnego okrucieństwa, szokujące zdjęcia młodziutkiej dziewczyny, czternastoletniej Czesi Kwoki. Polskiej dziewczyny z zamojszczyzny, która była przywieziona do tego obozu wraz z matką i tutaj sfotografowana na wstępie. Przerażenie w jej oczach, niewinna twarz, 14 lat i znak więźnia politycznego. Zdjęcie, które zna cały świat. Chciałoby się zapytać, ale o co chodzi? Co to jest? To był własnie początek tej straszliwej tragedii tych, którzy tutaj zginęli. Polaków, którzy jako pierwsi zostali tu przywiezieni i jako pierwsi byli więźniami tego straszliwego miejsca. Jako pierwsi też ginęli. A potem także i innych narodów. Jeńców Armii Czerwonej, Romów, ale przede wszystkim Żydów. Później Żydów z całej Europy, nie tylko z Polski.

Ziemia, która można powiedzieć, jest przesiąknięta krwią, cała wysypana popiołem ze spalonych ludzkich ciał. Ziemia, która woła o pamięć, ziemia, która woła o to żebyśmy nigdy nie zapomnieli, po to aby nigdy coś takiego już się nigdzie nie zdarzyło. Żeby już żaden człowiek, jeżeli w ogóle można wobec tamtych oprawców użyć tego określenia, nie ważył się, nigdzie w przestrzeni całego świata, wyrządzić drugiemu człowiekowi takiego bezmiaru niewyobrażalnego zła, cierpienia, okrucieństwa.

Wśród tego wszystkiego było także i bohaterstwo, a w tym bezmiarze bólu, było także i dobro. Czyli w jakimś paradoksalnym sensie, także i człowieczeństwo. Pomiędzy tymi, którzy byli tutaj więzieni, pomiędzy tymi, którzy byli tutaj katowani, mordowani bezlitośnie, głodzeni. Bohaterstwo, to Rotmistrz Pilecki, którego pomnik stoi tutaj w tym jakże znaczącym miejscu, jako tego, który z premedytacją dał się tutaj uwięzić, po to by dać świadectwo prawdzie i po to by wiadomość o tym co tutaj się dzieje, zanieść dalej w świat. Bohater polskiego narodu, dzisiaj bohater polskiej młodzieży. Wzór do naśladowania. Ale to także i świętość. To święty Maksymilian Maria Kolbe, który życie tutaj oddał, czyniąc dobro drugiemu człowiekowi. Po to by ten mógł wrócić do domu. 

I jeżeli ktoś pyta, czy warto było, to niech ma świadomość tego, że ten człowiek, Maksymilian uratował życie, za którego swoje życie oddał, przeżył piekło Auschwitz. Wyszedł stąd i wrócił do normalnego życia. Może właśnie dlatego, że Pan Bóg chciał żeby niósł to świadectwo. Tamtej tragedii, tego strasznego miejsca, a z drugiej strony tego niezwykłego dobra, jakie św. Maksymilian w sobie miał i jakie gotów był dać w najtrudniejszych momentach, kiedy większość przecież myślała o własnym życiu i tym jak je stąd wynieść, jak się stąd uratować. 

Szanowni państwo, czcijmy pamięć. Dzisiaj jako Polacy, pochylany głowę przed prochami wszystkich ofiar, pochylamy głowy przed cierpieniem wszystkich tych, którzy byli tutaj więzieni. Pochylamy głowę przed tragedią naszych rodaków, którzy tutaj się znaleźli i zostali pomordowani, pochylamy głowę przed tragedią także wszystkich innych narodów i wszystkich rodzin, które tutaj straciły swoich najbliższych. Nie jesteśmy w stanie, my którzy żyjemy we współczesnych czasach i nie doświadczyliśmy wojny, wyobrazić sobie nawet tego co mógł tutaj czuć człowiek. Właśnie dlatego powinniśmy o tym pamiętać i dlatego powinniśmy przechowywać te wszystkie niezwykle cenne pamiątki ważne dla ludzkości, choć jest to tak trudne. Choć jest to tak bardzo wstrząsające. Choć ta świadomość jest z jednej strony psychicznie niszcząca, a z drugiej strony tak bardzo trudna do przyjęcia. Że człowiek człowiekowi mógł zrobić coś takiego.

Obchodzimy dzisiaj też Narodowy Dzień Pamięci Ofiar Niemieckich Nazistowskich Obozów Koncentracyjnych i Zagłady. Niech trwa. Niech trwa po wieczne czasy wieczna pamięć pomordowanym i poległym.

Cześć i Chwała Bohaterom. Cześć Ich Pamięci