W czasie wystąpienia Piotr Gliński zaznaczył, że w ostatnich wyborach demokracja okazała się skuteczna m. in dla tego, że społeczeństwo obywatelskie było aktywne. Wicepremier zdefiniował pojęcie Archipelag Polskości, które stworzył Andrzej Zybertowicz. Jego zdaniem Archipelag Polskości to organizacje pozarządowe, które odwołują się do patriotyzmu i służbie Polsce, np. kluby Gazety Polskiej, stowarzyszenia studenckie.

Demokracja nie funkcjonuje bez społeczeństwa obywatelskiego i nie byłoby także skutecznej demokracji, bo w ostatnich wyborach polska demokracja okazała się - mimo że była to demokracja bardzo okrajana, instytucjonalnie bardzo słaba - to okazała się skuteczna. Nastąpiła zmiana władzy i ona w dużej mierze natapiała dzięki temu, że w Polsce ten archipelag polskości, społeczeństwo obywatelskie było skuteczne także poprzez swoje zaangażowanie w te wybory 2015 roku - powiedział.

Piotr Gliński przypomniał, że w demokracji społeczeństwa obywatelskie jest bardzo ważne, ponieważ realizuje funkcje w demokracji, których żaden inny podmiot nie jest w stanie realizować. Są to m.in. funkcja kulturotwórcza, edukacyjna i kontrolna względem polityków. Tymczasem w Polsce społeczeństwo obywatelskie przez lata się nie narodziło, m. in. dlatego, że z uwagi na uwarunkowania historyczne mamy bardzo niski kapitał ludzki.

Gliński, mówiąc o kształtowaniu się polskiego społeczeństwa obywatelskiego po 1989 roku, wskazał:

sektor obywatelski, który powinien dbać o swoją niezależność, żyjąc otoczony bardzo silnymi sektorami - biznesowym i politycznym - ulegał tym sektorom i to w stopniu bardzo istotnym, co powodowało wtórnie, że on się tak nie rozwijał dynamicznie, jakbyśmy chcieli.

Innym zjawiskiem negatywnym była bardzo duża dysproporcja wewnętrzna, narastające dysproporcje w rozwoju i skali funkcjonowania organizacji - bardzo szybko wytworzyła się grupa organizacji obywatelskich profesjonalnych, które się dobrze dostosowywały do okoliczności, do warunków działania, a z tyłu pozostawała coraz słabsza, chociaż liczniejsza grupa organizacji słabych, organizacji, które z trudem przeżywały, które miały charakter lokalny, często incydentalny - dodał.

Wicepremier zauważył, że taki stan mieliśmy jakieś 10 lat temu. Wejście do Unii i fundusze Europejskie właściwie stan ten pogłębiło, na przykład 20 proc fundacji i stowarzyszeń miało dostęp do funduszy.

Dla mnie oczywiste, że tu musimy przeprowadzić reformę sektora. Na pierwszym kongresie formowaliśmy z kolegami różnego typu propozycje programowe – naprawcze. Dlatego będziemy realizować pomysł Centrum, które stworzy warunki do działalności obywatelskiej Działania Centrum muszą być transparentne z udziałem czynnika społecznego. To ma być kierowane do wszystkich opcji ideologicznych. Centrum odpowiadało by za przekazywania funduszy, również do organizacji, które kontrolują polityków – powiedział.

Gliński dodał, że stosowna ustawa jest po konsultacjach społecznych i jest obecnie wprowadzona do prac rządu.

Debatę, która nastąpiła po wypowiedzi Piotra Glińskiego zdominowała kwestia Funduszy Norweskich, które są m. in przyznawane na rozwój społeczeństwa obywatelskiego. Prelegenci zauważyli, że operatorem funduszy jest Fundacja Batorego o której "można powiedzieć wiele dobrego ale na pewno nie to, że nie ma poglądów politycznych". Prelegenci wskazywali również na dysproporcje w przyznawaniu grantów. W woj mazowieckim granty otrzymało przeszło 400 organizacji, podczas gdy w Świętokrzyskim tylko 4. Prelegenci zwracali uwagę, że Fundacja Batorego może kwestionować zasadność przyznawania grantów fundacją i stowarzyszenia o profilu prawicowym.

AB