„Solidarność” szuka sposobów na wzmocnienie ponadgranicznych negocjacji zbiorowych

Projekt realizowany jest przez Dział Programów Europejskich Komisji Krajowej NSZZ "Solidarność" w ponadnarodowym partnerstwie z Europejską Konfederacją Związków Zawodowych, organizacjami związkowymi z 4 krajów UE (CISL z Włoch, NHS z Chorwacji, FSC z Rumunii, Unite z Wielkiej Brytanii), firmą szkoleniowo-ekspercką Syndex Polska (dawniej S. Partner) oraz włoskim instytutem badawczym Fondazione di Vittorio. Finansowanie tego przedsięwzięcia jest możliwe dzięki wsparciu z linii budżetowej Komisji Europejskiej "Informacja, konsultacja i partycypacja przedstawicieli przedsiębiorstw".

Ponadgraniczne negocjacje zbiorowe w korporacjach ponadnarodowych są zjawiskiem spontanicznym rozwijającym się od kilkunastu lat. W ich rezultacie podpisywane są wspólne dokumenty między zarządami korporacji i stroną pracowniczą. Określane są one mianem transnational company agreements - TCA. W polskiej literaturze przyjęło się stosowanie nazwy: ponadnarodowe układy ramowe, dla odróżnienia ich od klasycznych układów zbiorowych. TCA służą do tworzenia korporacyjnych standardów w zakresie kwestii "miękkich", takich jak rozwój zawodowy, kwestie równościowe, polityki szkoleniowe, społeczna odpowiedzialność biznesu. Jest także wiele układów, które mają na celu bądź wynegocjowanie działań osłonowych podczas procesu ponadgranicznej restrukturyzacji bądź włączenie w ten proces przedstawicielstw pracowniczych. Według danych z kwietnia 2015 roku, zarejestrowanych jest 282 TCA, które obejmują ponad 10 milionów pracowników na całym świecie.

Co jest istotne, w ponad połowie przypadków w negocjacjach nad TCA uczestniczyły europejskie rady zakładowe (ERZ). Dlatego też projekt jest ukierunkowany przede wszystkim na członków ERZ ponieważ mogą oni mieć istotny wpływ na negocjowanie TCA we własnych firmach, jednak do tego muszą rozumieć rolę takich porozumień oraz ich powiązania z innymi poziomami europejskiego dialogu społecznego.

- Pamiętajmy, że europejskie federacje branżowe sformułowały "żelazną" zasadę, iż takie porozumienia musza być negocjowane i podpisywane przez reprezentację związkową na poziomie ponadnarodowym -mówi Barbara Surdykowska, ekspert projektu z ramienia NSZZ "Solidarność". - Jednakże w ramach ERZ można inicjować negocjacje i monitorować późniejsze wdrażanie TCA. Dlatego ten projekt ma istotną wartość dodaną, bo wkraczamy na słabo zbadany obszar wzajemnych relacji między związkami i ERZ, które przecież nie są ciałami wyłącznie związkowymi - dodaje ekspertka.

- Ten projekt ma między innymi za zadanie dostarczyć związkowym członkom ERZ niezbędnego zasobu wiedzy - zwraca uwagę Karol Nosal z Działu Programów Europejskich KK. - Dlatego w jego ramach ponad 100 związkowców - w tym 66 z Polski uczestniczyło w międzynarodowych szkoleniach. Dodatkowo przygotowano dla członków ERZ materiały szkoleniowe w różnych językach zawierające informacje i wskazówki niezbędne w ich pracy, które można pobrać ze strony internetowej Komisji Krajowej NSZZ "Solidarność" (tutaj).

W najbliższym czasie dostępny będzie raport ekspercki, opracowany w oparciu o przeprowadzone w ramach projektu badania na temat efektów oddziaływania TCA które były podpisane w 13 ponadnarodowych koncernach obecnych w 5 różnych krajach (Włochy, Chorwacja, Rumunia, Wielka Brytania, Polska).

- Ważne jest to, ze badania były prowadzone w krajach o zróżnicowanych systemach stosunków przemysłowych i były realizowane przez zagranicznych ekspertów, bezpośrednio w koncernach, z wykorzystaniem znajomości lokalnego otoczenia - mówi dr Jan Czarzasty ze Szkoły Głównej Handlowej, ekspert zewnętrzny projektu. - Jednorodna metodologia umożliwiła porównanie zebranych przypadków oraz analizę jakości i stopnia oddziaływania TCA na sytuację pracowników firmy w danym kraju, co skutkuje bardzo ciekawymi wnioskami - dodaje.

Raport będzie dostępny już niebawem na stronie NSZZ Solidarność.

Projekt VS/2015/0405
"Europejskie Rady Zakładowe jako platforma wsparcia dla ponadnarodowych układów ramowych (TCA)"
dofinansowany ze środków Unii Europejskiej