Co muszę zrobić pierwszego dnia pracy? Czy już wtedy podpisać umowę, zrobić badania lekarskie i przejść szkolenie?

Na to pytanie naszego młodego czytelnika wyczerpujących odpowiedzi udziela Piotr Kalbron, okręgowy inspektor pracy w Katowicach.

– Do nawiązania stosunku pracy dochodzi w wyniku zawarcia umowy o pracę, która powinna być sporządzona na piśmie. Jest to jeden z najważniejszych obowiązków pracodawcy i musi zostać spełniony przed rozpoczęciem pracy przez nowego pracownika. Nawet jeżeli pracodawca nie zawarł umowy o pracę w formie pisemnej, ma obowiązek pisemnego potwierdzenia pracownikowi ustaleń co do stron umowy, rodzaju umowy oraz jej warunków. Musi to zrobić najpóźniej przed dopuszczeniem pracownika do pracy. Nawet jeśli pracodawca nie przygotował umowy w formie pisemnej ani nie potwierdził na piśmie ww. ustaleń, nie oznacza to, że nie został nawiązany stosunek pracy. Do nawiązania stosunku pracy wystarczy bowiem sam fakt dopuszczenia pracownika do pracy – wówczas stosunek pracy powstaje w momencie, gdy pracownik rozpoczyna pracę.

Obowiązki pracodawcy

Z nawiązaniem stosunku pracy łączy się nieodzownie obowiązek pracodawcy skierowania pracownika przyjmowanego do pracy na badania wstępne. Pracodawca nie może bowiem dopuścić do pracy pracownika bez aktualnego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku w warunkach pracy opisanych w skierowaniu na badania lekarskie. Biorąc pod uwagę, iż na badania wstępne są kierowani kandydaci do pracy, z założenia powinny być one wykonywane przed zawarciem umowy o pracę. Nie ma jednak przeszkód prawnych, aby najpierw została podpisana umowa o pracę, a następnie wystawione zostało skierowanie na badania lekarskie. Ważne jest jednak, aby pracownik przed uzyskaniem orzeczenia o braku przeciwwskazań nie został dopuszczony do wykonywania pracy, czyli innymi słowy nie rozpoczął jej wykonywania. Co istotne, czas między wykonaniem wstępnych badań lekarskich a dopuszczeniem do pracy nie powinien być zbyt odległy, a ponadto koszt ich przeprowadzenia pokrywa wyłącznie pracodawca.

Wstępnych badań lekarskich nie trzeba jednak przeprowadzać w przypadku osoby przyjmowanej:
1) ponownie do pracy u tego samego pracodawcy na to samo stanowisko lub na stanowisko o takich samych warunkach pracy w ciągu 30 dni po rozwiązaniu lub wygaśnięciu poprzedniego stosunku pracy z tym pracodawcą; a także

2) do pracy u innego pracodawcy na dane stanowisko w ciągu 30 dni po rozwiązaniu lub wygaśnięciu poprzedniego stosunku pracy, jeżeli zostanie dostarczone pracodawcy aktualne orzeczenie lekarskie stwierdzające brak przeciwwskazań do pracy w warunkach pracy opisanych w skierowaniu na badania lekarskie, a pracodawca ten stwierdzi, że warunki te odpowiadają warunkom występującym na danym stanowisku pracy, z wyłączeniem osób przyjmowanych do wykonywania prac szczególnie niebezpiecznych.

Ponadto na pracodawcy, przed dopuszczeniem pracownika do pracy, ciąży również obowiązek przeszkolenia nowozatrudnionej osoby z dziedziny BHP, które obejmuje instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy. Instruktaż stanowiskowy przeprowadza się przed dopuszczeniem do wykonywania pracy m.in.: pracownika zatrudnianego na stanowisku robotniczym oraz innym, na którym występuje narażenie na działanie czynników szkodliwych dla zdrowia, uciążliwych lub niebezpiecznych; pracownika przenoszonego na stanowisko, o którym mowa wyżej, a także ucznia odbywającego praktyczną naukę zawodu. Pracodawcy nie wolno bowiem dopuścić pracownika do pracy, do której wykonywania nie posiada on wymaganych kwalifikacji lub potrzebnych umiejętności, a także dostatecznej znajomości przepisów oraz zasad BHP. Co ważne, wszystkie szkolenia z zakresu BHP, w tym szkolenie wstępne, odbywają się w czasie pracy i na koszt pracodawcy.

Pierwsza praca – pierwszy krok

Projekt informacyjny „Pierwsza praca – pierwszy krok” powstał w 2021 roku z inicjatywy okręgowego inspektora pracy w Katowicach Piotra Kalbrona. Tegoroczna edycja jest już realizowana po raz czwarty. Głównym założeniem projektu jest dotarcie z informacją na temat prawnej ochrony pracy oraz bezpieczeństwa i higieny pracy do osób młodych, podejmujących pierwszą pracę. Z projektu mogą skorzystać zarówno absolwenci szkół wkraczający na swoją ścieżkę zawodową, jak i uczniowie, którzy w okresie wakacyjnym podejmują pracę sezonową.