[Felieton „TS”] Tadeusz Płużański: Ścigani przez Ochranę i NKWD

14 października 1941 r. w szpitalu sowieckiego więzienia na Butyrkach w Moskwie zmarł Aleksander Prystor, jeden z czołowych polityków obozu piłsudczykowskiego, premier w latach 1931–1933, poseł, senator, w latach 1935–1938 marszałek Senatu.
 [Felieton „TS”] Tadeusz Płużański: Ścigani przez Ochranę i NKWD
/ Fundacja Łączka

„Zatrzymanie Prystora (…) NKWD uznało za swój duży sukces. Znany szeroko na Wileńszczyźnie ze swych antysowieckich poglądów Prystor był dla nich niemal synonimem kontrrewolucyjnego wroga. Nie licząc się z jego zaawansowanym wiekiem (przekroczył wówczas 66. rok życia) i ogólnie złym stanem zdrowia, poddano go w więzieniu na Łubiance surowemu śledztwu (…). Prystor pozostał nieugięty (…) i metodami śledztwa nie dał się złamać. Kosztowało go to jednak zupełną niemal utratę zdrowia” – napisał biograf Prystora Jacek Piotrowski.

Oprawcy nie darowali Prystorowi udziału w zwycięskiej bitwie 1920 r. Losu męża szczęśliwie nie podzieliła Janina, choć bolszewicy bez skrupułów mordowali nie tylko mężczyzn, ale także kobiety i dzieci. Janina Prystorowa, urodzona 26 lipca 1881 r. (siedem lat młodsza od Aleksandra), ukończyła gimnazjum w Kownie i Kursy Wyższe dla Kobiet w Krakowie. Z Polską Partią Socjalistyczną, gdzie przyjęła pseudonim „Bogdanowa”, związała się w 1906 r. Za działacza PPS Aleksandra Prystora wyszła za mąż 6 kwietnia tego roku. Brała udział – u boku męża – w słynnej akcji pod Bezdanami 26 września 1908 r., kiedy w ataku na rosyjski pociąg pocztowy grupa Organizacji Bojowej PPS dowodzona przez Józefa Piłsudskiego zdobyła ponad 200 tys. rubli. Po aresztowaniu przez carską Ochranę za działalność niepodległościową w 1912 r. więziona przez rok na Pawiaku i w Cytadeli. Później razem ze skazanym na siedem lat katorgi mężem zesłana w głąb Rosji do Orła nad Oką.


Po powrocie do wolnej już Ojczyzny pracowała w Ministerstwie Spraw Zagranicznych. Prowadziła także działalność charytatywną – m.in. w Towarzystwie Przyjaciół Inwalidów Wojennych i Towarzystwie Opieki nad Wsią Wileńską. Wybrana do sejmiku wileńskiego, potem w latach 1935–1938 posłanka na Sejm, współtwórczyni ustawy o ochronie praw zwierząt. Tak Janina Prystorowa uzasadniała zakaz żydowskiej szechity: „Ubój rytualny jest przeciwny mojej religii, godności narodu, etyce, kulturze i kieszeni”. W 1938 r. Sejm II RP całkowicie zakazał tej metody zabijania zwierząt, ale ustawa nie weszła w życie ze względu na wybuch wojny.


A teraz coś lżejszego. Przedwojenna pisarka Janina Dunin-Wąsowicz pisała, że wprawdzie Prystor „nie był pięknym mężczyzną”, ale pani Prystorowa była stale zazdrosna o męża. „Ledwie któraś z młodych i ładniejszych kobiet zbliżała się do Prystora, czy to w towarzystwie, czy w związku z jakąś akcją społeczną, spotykały ją ze strony Prystorowej duże niegrzeczności i małe zemsty”. Bohaterka niniejszego tekstu zmarła w stołecznym domu opieki Zakonu Sióstr Maryi 3 stycznia 1975 r. w Warszawie i została pochowana na Starych Powązkach w Warszawie.

 

 

 


Oceń artykuł
Wczytuję ocenę...

 

POLECANE
Ziobro: Warto się dowiedzieć jakimi kryteriami kierował się Tusk nabijając kabzę Putinowi Wiadomości
Ziobro: "Warto się dowiedzieć jakimi kryteriami kierował się Tusk nabijając kabzę Putinowi"

Należy przeanalizować związki polskich polityków z Putinem, Gazpromem oraz promowaniem polityki energetycznej, która służyła interesom Moskwy i Berlina; warto się dowiedzieć jakimi kryteriami kierował się Donald Tusk nabijając kabzę Putinowi - powiedział szef MS Zbigniew Ziobro.

Jarosław Kaczyński spotkał się z liderem hiszpańskiej partii Vox Wiadomości
Jarosław Kaczyński spotkał się z liderem hiszpańskiej partii Vox

Współpraca na forum PE, a także kwestia nielegalnej migracji, ochrony granic i agresja Rosji na Ukrainę były głównymi tematami poniedziałkowego spotkania prezesa PiS Jarosława Kaczyńskiego z liderem hiszpańskiej partii Vox Santiago Abascalem – przekazał sekretarz ds. międzynarodowych PiS Radosław Fogiel.

Od teraz w połowie jestem Polakiem!. Słynny kibic zabrał głos po spotkaniu z Robertem Lewandowskim Wiadomości
"Od teraz w połowie jestem Polakiem!". Słynny kibic zabrał głos po spotkaniu z Robertem Lewandowskim

Moje marzenie się spełniło. Przed mundialem spełnieniem moich snów byłby uścisk dłoni „Lewego”. A my spotkaliśmy się jak przyjaciele. Stałem się częścią jego rodziny. Od teraz w połowie jestem Polakiem! Samadowski! – powiedział Interii Abdul Samad Khan. Mężczyzna zasłynął w ostatnich dniach w internecie, gdy pojawiło się nagranie jak świętował zdobytego gola przez Roberta Lewandowskiego.

Zostanie wchłonięta do wielkiego rosyjskiego domu. Groźby wobec Polski w telewizji Putina [WIDEO] Wiadomości
"Zostanie wchłonięta do wielkiego rosyjskiego domu". Groźby wobec Polski w telewizji Putina [WIDEO]

"Ekspert" goszczący w jednym z najważniejszych programów propagandowych Rosji, u Władimira Sołowiowa, przekonywał, że Polska, tak jak inne kraje Europy Środkowej zostanie "wchłonięta do wielkiego rosyjskiego domu".

To nie żart. Tyle trzeba zapłacić za tort makowy u Gessler Wiadomości
To nie żart. Tyle trzeba zapłacić za tort makowy u Gessler

Przysmaki Magdy Gessler zwykle słynęły z tego, że są drogie. Jednak ostatnie ceny w jej warszawskiej cukierni skoczyły na rekordowo wysoki poziom. Zjawisko to tłumaczy częściowo wysoka inflacja, jednak czy 450 zł za ciasto z makiem to nie przesada?

[wideo] „Emigracja solidarnościowa” – trzeci odcinek cyklu „W oczekiwaniu na wolną Polskę” Wiadomości
[wideo] „Emigracja solidarnościowa” – trzeci odcinek cyklu „W oczekiwaniu na wolną Polskę”

Po 13 grudnia 1981 roku z Polski wyjechało na stałe za granicę prawie 1 mln obywateli. Około 60% emigrantów znalazło się w Niemczech Zachodnich, duże grupy udały się do Stanów Zjednoczonych, Kanady, Austrii, Szwecji, Francji. Większość emigrowała z przyczyn ekonomicznych: sytuacja gospodarcza, a zarazem warunki bytowe w Polsce lat 80. były katastrofalne. Wśród migrujących byli azylanci stanu wojennego, uchodźcy solidarnościowi, migranci zawodowi o bardzo różnych stopniach wykształcenia i kwalifikacji. Kto z działaczy opozycji demokratycznej zdecydował się na opuszczenie kraju? Jakie ważne ośrodki polityczne utworzono poza krajem?

Sensacja w Pałacu Buckingham. Żona króla Karola III podjęła decyzję Wiadomości
Sensacja w Pałacu Buckingham. Żona króla Karola III podjęła decyzję

Kolejna sensacja w Pałacu Buckingham. Żona króla Karola III nie będzie miała tradycyjnych dam dworu – informuje Sky News.

Jaśkowiak chciał być postępowy. Doniosła na niego Lewica Wiadomości
Jaśkowiak chciał być postępowy. Doniosła na niego Lewica

Prezydent Poznania Jacek Jaśkowiak zalecał mieszkańcom miasta, by oszczędzali, utrzymując w mieszkaniach 16 stopni Celsjusza. Podkreślał, że jest to dobra temperatura dla naszej planety i organizmu.

Franciszek: Państwo rosyjskie dokonuje inwazji na Ukrainę. Dobrze wiadomo, kogo potępiam Wiadomości
Franciszek: Państwo rosyjskie dokonuje inwazji na Ukrainę. Dobrze wiadomo, kogo potępiam

"Oczywiście to państwo rosyjskie dokonuje inwazji" na Ukrainę - powiedział papież Franciszek w wywiadzie dla pisma "America", wydawanego przez jezuitów w USA. W opublikowanej w poniedziałek rozmowie wyjaśnił, że nie wymienia z nazwiska prezydenta Rosji Władimira Putina, bo nie jest to konieczne. "Dobrze wiadomo, kogo potępiam" - stwierdził.

Sondaż. Duda i Morawiecki liderami rankingu zaufania. Tymczasem Tusk… Wiadomości
Sondaż. Duda i Morawiecki liderami rankingu zaufania. Tymczasem Tusk…

Jak wynika z nowego sondażu CBOS, liderem rankingu zaufania do polityków w listopadzie jest prezydent Andrzej Duda. Drugie miejsce przypadło premierowi Mateuszowi Morawieckiemu. Okazuje się, że najwięcej ankietowanych nie ma zaufania do Donalda Tuska.

Marsz
Godności
Emerytury
Stażowe