[Felieton „TS”] Tadeusz Płużański: W Legionach Polskich dzięki fortelowi

10 listopada 1958 r. w Londynie zmarła mjr Wanda Gertz, ps. „Lena”, „Kazik”. Ta Kobieta Niepodległości niemal całe życie poświęciła walce, przede wszystkim walce zbrojnej z wrogami Polski. Do takiej walki szkoliła także inne kobiety.
 [Felieton „TS”] Tadeusz Płużański: W Legionach Polskich dzięki fortelowi
/ Fundacja Łączka

O niepodległość Ojczyzny biła się w Legionach Polskich, Polskiej Organizacji Wojskowej oraz podczas wojny z bolszewikami w 1920 r. Nie tylko zawdzięczamy jej odrodzenie Rzeczpospolitej w 1918 r., ale także niezłomny opór przeciw Niemcom w latach 1939–1945, w tym podczas Powstania Warszawskiego.

Wanda Gertz przyszła na świat 13 kwietnia 1896 r. w Warszawie jako córka Florentyny i Jana Gertz von Schlies, pochodzącego z Saksonii, który walczył w powstaniu styczniowym. Należała do 4. Warszawskiej Drużyny Skautek im. Emilii Plater. Wobec zakazu przyjmowania kobiet do Legionów Polskich obcięła włosy, zdobyła męski strój oraz dokumenty na nazwisko Kazimierza Żuchowicza. Sprawa wyszła na jaw, gdy odmówiła rozebrania się przed komisją lekarską. 1 kwietnia 1920 r. Józef Piłsudski przyznał jej „prawo poborów i funkcji podporucznika piechoty i korzystania z odznak oficerskich na czapce bez prawa używania innych odznak oficerskich”. Wcześniej, w kwietniu 1919 r., wstąpiła ochotniczo do Wojska Polskiego. Podczas wojny z bolszewikami była zastępcą dowódcy II Ochotniczej Legii Kobiet przy dowództwie Frontu Litewsko-Białoruskiego. Dowodziła tą jednostką w walkach o Wilno, później broniła przed bolszewikami Warszawy. „Rzeczpospolita” pisała o niej: „nieustraszona, czujna, hartowna”.


W wolnej Polsce była instruktorką i organizatorką obozów Przysposobienia Wojskowego Kobiet, po przewrocie majowym 1926 r. sekretarką Piłsudskiego w Belwederze oraz urzędniczką wojskową w Generalnym Inspektoracie Sił Zbrojnych w Warszawie. Ze względu na jej zasługi pod koniec lat 30. Sejm RP przyznał kobietom prawo uczestnictwa w pomocniczej służbie wojskowej. We wrześniu 1939 r. jako ochotniczka broniła Warszawy, potem w konspiracji SZP, ZWZ i AK, była organizatorką i komendantką Oddziału AK „Dysk” (Dywersja i Sabotaż Kobiet). Osobiście uczestniczyła m.in. w akcji wysadzenia pociągu pod Radomiem 16 listopada 1942 r. i wykonała (by nie musiały robić tego młodsze podkomendne) dwa wyroki śmierci na konfidentach Gestapo. Podczas Powstania Warszawskiego walczyła w Zgrupowaniu AK „Radosław” na Woli, Starówce i w Śródmieściu (dowodziła 42 kobietami). 23 września 1944 r. mianowana na stopień majora Kedywu AK. Przeszła przez kilka obozów jenieckich, a w Oflagu IX C Molsdorf została polską komendantką. Po wyzwoleniu przez armię amerykańską wstąpiła do 2. Korpusu Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, gdzie zabiegała o przyznanie kobietom praw żołnierzy. Pracowała w kuchni kolejowej w Londynie, jednak z powodu raka wątroby otrzymała zasiłek społeczny.
Odznaczona Krzyżem Walecznych (pięciokrotnie), Krzyżem Niepodległości z Mieczami, Krzyżem Virtuti Militari V klasy, Złotym Krzyżem Zasługi z Mieczami, Krzyżem Polonia Restituta (pośmiertnie). Spoczywa na Powązkach Wojskowych w Warszawie.

 

 


Oceń artykuł
Wczytuję ocenę...

 

POLECANE
[Nasz Patronat] To już dzisiaj! 19.00. Tutaj obejrzysz premierę wstrząsającej animacji o Dzieciach Zamojszczyzny Wiadomości
[Nasz Patronat] To już dzisiaj! 19.00. Tutaj obejrzysz premierę wstrząsającej animacji o "Dzieciach Zamojszczyzny"

110 000 osób deportowanych z ponad 300 wsi, w tym 30 000 dzieci, które skradziono rodzicom i przeznaczono do germanizacji. Wielu zabitych i rannych. Stracony dorobek całego życia. To bilans działalności Niemców na Zamojszczyźnie. "Miałem jasne włosy i niebieskie oczy" - nosi tytuł animacji o "Dzieciach Zamojszczyzny", przygotowanej przez Fundację Pamięci Narodów. Premiera dzisiaj o 19.00.

Francuski dziennikarz szydził z reprezentacji Polski. Spotkał się z odpowiedzią Ludovica Obraniaka Wiadomości
Francuski dziennikarz szydził z reprezentacji Polski. Spotkał się z odpowiedzią Ludovica Obraniaka

Już jutro reprezentacja Polski zmierzy się z Francją w ramach 1/8 fazy pucharowej mundialu w Katarze. Przed tym spotkaniem można wywnioskować z pewnych komentarzy, które napływają wprost z Francji, że "trójkolorowi" czują się bardzo pewnie. Ich nastawienie starał się ostudzić Ludovic Obraniak – były reprezentant Polski.

Morawiecki: Potrzebujemy zjednoczenia sił, które chcą Europy republikańskiej Wiadomości
Morawiecki: Potrzebujemy zjednoczenia sił, które chcą Europy republikańskiej

Nie jesteśmy państwem drugorzędnym, jesteśmy państwem pierwszorzędnym w Europie i jako takie państwo będziemy na pewno prowadzić odpowiednią politykę - mówił premier Mateusz Morawiecki w sobotę podczas ECR Party Warsaw Summit. Podkreślał też, że wartością Zjednoczonej Prawicy jest jedność.

Złe wieści na temat zdrowia Pelego. Chemioterapia przestała działać Wiadomości
Złe wieści na temat zdrowia Pelego. Chemioterapia przestała działać

Legendarny brazylijski piłkarz Pele otrzymuje opiekę paliatywną po tym, jak chemioterapia w związku z nowotworem okrężnicy przestała przynosić oczekiwane rezultaty - poinformowała w sobotę gazeta "Folha de Sao Paulo".

Transmisja NA ŻYWO! VIII Dzień Patrioty z Andrzejem Nowakiem, Wojciechem Roszkowskim, Anną Popek czy Jakubem Maciejewskim. Kto otrzyma nagrodę Patrioty Roku? Wiadomości
Transmisja NA ŻYWO! VIII Dzień Patrioty z Andrzejem Nowakiem, Wojciechem Roszkowskim, Anną Popek czy Jakubem Maciejewskim. Kto otrzyma nagrodę Patrioty Roku?

W historycznej Sali „Sokół” w Krakowie trwa obecnie VIII Dzień Patrioty, czyli spotkanie z najważniejszymi twórcami polskiego życia kulturalnego, literackiego, społecznego i religijnego. Organizatorem jest wydawnictwo Biały Kruk, zaś punktem kulminacyjnym będzie wręczenie nagrody „Patriota Roku im. Kazimierza Odnowiciela”.

Giorgia Meloni: Bądźcie pewni - przyszłość Europy będzie konserwatywna Wiadomości
Giorgia Meloni: Bądźcie pewni - przyszłość Europy będzie konserwatywna

– Przyszłość Europy będzie konserwatywna – zapewniła w sobotę premier Włoch Giorgia Meloni podczas warszawskiego spotkania partii Europejskich Konserwatystów i Reformatorów.

Zapytano Niemców, jak oceniają pracę rządu Olafa Scholza Wiadomości
Zapytano Niemców, jak oceniają pracę rządu Olafa Scholza

Przeszło dwie trzecie Niemców jest niezadowolonych z koalicji rządzącej – wynika z badania przeprowadzonego przez ARD Deutschlandtrend.

Legenda reprezentacji Niemiec krytycznie o Polsce. Byłem bardzo rozczarowany Wiadomości
Legenda reprezentacji Niemiec krytycznie o Polsce. "Byłem bardzo rozczarowany"

Reprezentacja Polski ostatecznie wyszła z grupy na mundialu w Katarze. Jednak od początku nie brak z wielu stron komentarzy, że styl gry biało-czerwonych jest delikatnie mówiąc – męczący. Teraz głos na temat naszej reprezentacji zabrał Lothar Matthaeus.

Tak Twitter ukrywał informację na temat Bidena. Elon Musk ujawnia Wiadomości
Tak Twitter ukrywał informację na temat Bidena. Elon Musk ujawnia

Nowy właściciel portalu Twitter Elon Musk od kilku dni zapowiadał odtajnienie dokumentów dotyczących sytuacji z 2020 roku, kiedy to Twitter postanowił zablokować artykuł „New York Post” o synie obecnego prezydenta USA Hunterze Bidenie.

Jej występ zachwycił widzów Dzień Dobry TVN. Zastąpi Rozenek? Wiadomości
Jej występ zachwycił widzów Dzień Dobry TVN. Zastąpi Rozenek?

Małgorzata Rozenek-Majdan od września należy do zespołu prowadzących program "Dzień dobry TVN". Jednak od pewnego czasu można usłyszeć, że nie wszystkim widzom podoba się styl, w jakim celebrytka prowadzi program. Z kolei zupełnie inne oceny zbiera Agata Młynarska, która niedawno pojawiła się w programie śniadaniowym TVN.

Marsz
Godności
Emerytury
Stażowe