Marcin Bąk: Wigilia w okopach

Czas Bożego Narodzenia jest w naszej kulturze czasem szczególnym. Odwołuje się do emocji pozytywnych, ciepła, spokoju, poczucia bezpieczeństwa. Tym trudniej jest go przeżywać w okopach, w samym środku wojny.
żołnierze w obwodzie charkowskim Marcin Bąk: Wigilia w okopach
żołnierze w obwodzie charkowskim / PAP/Mykola Kalyeniak

Średniowieczny Kościół, jako najtrwalsza, najbardziej stabilna instytucja, starał się regulować życie poddanych chrześcijańskich władców. Regulował również sprawy związane z prowadzeniem wojny. Nie było to zajęcie łatwe. Wojna dla szlachty średniowiecznych państw stanowiła zjawisko naturalne, takie jak zmiana pór roku.  Walczył cesarz ze zbuntowanymi władcami, walczyli miedzy sobą książęta i królowie, toczyli prywatne wojny baronowie i pomniejsi feudałowie. Istnieje taka próba wyjaśnienia fenomenu Pierwszej Krucjaty, wedle której był to wymyślony przez papieża i cesarza sposób na „wyeksportowanie” z Europy nadmiaru wojowniczego rycerstwa.  Jak głosić chrystusową Ewangelię Miłości w świecie, który najwyżej ceni miecz?  Kościół nie mogąc całkowicie zakazać wojen między chrześcijanami, podejmował próby wprowadzenia przynajmniej pewnych zasad i ograniczeń w działania zbrojne. Tak zrodziła się koncepcja „Pokoju Bożego” czyli okresu, gdy nie podejmuje się walki. Starano się nie walczyć w niedzielę (Dies Domenica – Dzień Pański), w okresie ważniejszych świąt, czasem udawało się rozciągnąć czas bez wojny na Adwent czy Wielki Post. A i samo prowadzenie wojny, przynajmniej w teorii, miało być poddane pewnym zasadom – nie atakujemy się z zasadzki, przed bitwą zawiadamiamy przeciwnika i dajemy mu czas na rozwinięcie (heroldowie z mieczami pod Grunwaldem!), nie dobijamy rannych, dobrze traktujemy jeńców.

I Wojna i Rozejm Bożonarodzeniowy

Zima roku 1914 była na Zachodzie pierwszą zimą wojenną, którą żołnierze obu stron musieli spędzić w okopach. Od kilku miesięcy wrogie armie zajmowały pozycje naprzeciwko siebie, oddzielone pasem tak zwanej ziemi niczyjej. Żołnierze niemieccy i alianccy wiedzieli od dawna, że Święta przyjdzie im obchodzić daleko od domu. Rodziny wysyłały pocztą smakołyki i ozdoby choinkowe, by w niewielkim chociaż stopniu pomóc swoim bliskim wytworzyć nastrój świąteczny i przerwać choć na chwile koszmar wojny. Każdy z takich drobiazgów był niezwykle cenny. W dniu Bożego Narodzenia doszło do sytuacji niecodziennej. W sposób spontaniczny obie strony zaprzestały do siebie strzelać, udekorowały swoje okopy lampionami i rozpoczęły śpiewanie kolęd. Pierwsi taką inicjatywą wykazali się żołnierze pułków bawarskich w rejonie Ypres. Po jakimś czasie dołączyli do nich szkoccy dudziarze z przeciwnej strony, grając na swoich instrumentach kolędy. Żołnierze obu stron wyszli na ziemie niczyją, zaczęli ściskać sobie ręce, wręczać niewielkie upominki. Następnego dnia zdarzało się w kilku miejscach, że rozegrane zostały na ziemi niczyjej mecze piłki nożnej pomiędzy walczącymi stronami. Książe Pokoju przypomniał o swoim istnieniu. Rozejm trwał do końca świąt. W następnych latach sytuacja już się nie powtórzyła. Wojna z wykorzystaniem huraganowego ognia artylerii, gazów bojowych i czołgów stawała się coraz bardziej nieludzka,  zdepersonalizowana. Istniały jednak oddolne inicjatywy powstające wśród rodzin żołnierzy, zmierzające do wspierania swoich bliskich w tym strasznym czasie, jakim okazała się Wojna Światowa. Prężnie działał w tym zakresie Międzynarodowy Czerwony Krzyż. Organizowano zbiórki i wysyłkę prezentów dla setek tysięcy mężczyzn, którzy spędzać musieli Święta Bożego Narodzenia w okopach, z dala od rodzinnego domu.

Święta pod Bahmutem

Wojna na Ukrainie trwa już ponad trzysta dni i końca jej nie widać. Dla licznych Ukraińców będą to pierwsze wojenne Święta Bożego Narodzenia. W licznych parafiach wschodnich przechodzi się z dawnego kalendarza juliańskiego na gregoriański, proces ten przyspieszył znacznie po 24 lutego bieżącego roku. Nawet parafie należące do Patriarchatu Moskiewskiego przechodzą na nowy styl. Wojna jest sama w sobie czymś strasznym. Konieczność spędzania świąt z dala od bliskich w warunkach wojennych, w stanie stałego zagrożenia, musi być bardzo przykra. Dlatego należy wspierać na wszelkie możliwe sposoby żołnierzy broniących swojego kraju, także wsparciem materialnym. Istnieje duża, całkiem dobrze rozwinięta sieć sprawnie działających zbiórek, zarówno w samej Ukrainie jak i w naszym kraju. Siadając do stołu świątecznego z bliskimi warto pomyśleć o zbrojnych, którzy w tym czasie obserwują przez noktowizor przedpole okopu pod Bahmutem.

Druga sprawa, to zdolność walczących stron do zachowania ludzkiego w nieludzkiej sytuacji, jaką jest wojna. Czy dzisiaj, po trzystu dniach wojny, po Buczy, Iziumie, nalotach na miasta,  możliwe jest coś na kształt Rozejmu Bożonarodzeniowego z czasów Pierwszej Wojny?  Wydaje się to niestety bardzo wątpliwe.

 


Oceń artykuł
Wczytuję ocenę...

 

POLECANE
Beskid Sądecki. Ewakuacja dzieci ze schroniska górskiego Wiadomości
Beskid Sądecki. Ewakuacja dzieci ze schroniska górskiego

W związku z pogarszającymi się warunkami pogodowymi w górach, ratownicy Grupy Krynickiej GOPR ewakuowali w czwartek 14 dzieci - uczestników obozu sportowego ze schroniska na Przehybie w Beskidzie Sądeckim. Dojazd do schroniska uniemożliwiły powalone drzewa.

Niemcy: Rekordowo niskie zaufanie do Bundeswehry. Sondaż nie pozostawia złudzeń Wiadomości
Niemcy: Rekordowo niskie zaufanie do Bundeswehry. Sondaż nie pozostawia złudzeń

52 proc. Niemców uważa, że decyzja rządu o wysłaniu czołgów Leopard na Ukrainę była słuszna, 39 proc. jest zdania, że był to błąd - wynika z opublikowanego w czwartek sondażu telewizji ARD. 59 proc. twierdzi, że ma małe lub żadne zaufanie do Bundeswehry. To najniższa wartość od 1998 roku.

Jest decyzja MKOl ws. Rosjan. Będzie bojkot? Wiadomości
Jest decyzja MKOl ws. Rosjan. Będzie bojkot?

Rosyjscy i białoruscy sportowcy będą mieli możliwość wzięcia udziału w przyszłorocznych igrzyskach olimpijskich. Okazuje się, że tę decyzję popiera w pełni... Organizacja Narodów Zjednoczonych.

Nowy prezydent Czech obawia się podsłuchów. Podjął decyzję Wiadomości
Nowy prezydent Czech obawia się podsłuchów. Podjął decyzję

Prezydent elekt Czech Petr Pavel zapowiedział, że po swojej inauguracji zleci dokładną inspekcję pomieszczeń na Zamku Praskim, siedzibie głowy państwa. Pavel powiedział w czwartek portalowi tygodnika „Respekt”, że panujące tam warunki uważa za niezadowalające. Ma obawiać się podsłuchów.

Naukowy wieczór z dr Kaweckim: Rozrusznik serca wszczepiany bez otwierania klatki piersiowej Wiadomości
Naukowy wieczór z dr Kaweckim: Rozrusznik serca wszczepiany bez otwierania klatki piersiowej

Kilka gramów daje życie! Rozrusznik wszczepiany bez otwierania klatki piersiowej!

Skandal w Pałacu Buckingham. Na królewskim balkonie zabraknie miejsca dla księcia Harry'ego i Meghan Markle? Wiadomości
Skandal w Pałacu Buckingham. Na królewskim balkonie zabraknie miejsca dla księcia Harry'ego i Meghan Markle?

Co z decyzją króla Karola III ws. księcia Harry'ego i Meghan Markle? Czy monarcha zgodzi się na to, by para wzięła udział w jego najważniejszej ceremonii?

Oficer uciekł z Rosji. Opowiedział o torturach na ukraińskich jeńcach Wiadomości
Oficer uciekł z Rosji. Opowiedział o torturach na ukraińskich jeńcach

Były rosyjski oficer Konstanin Jefremow, który uciekł z Rosji, opowiedział brytyjskiej telewizji, jak traktowano ukraińskich żołnierzy w niewoli.

Były szef NATO chce żeby Ukraina była europejskim Izraelem Wiadomości
Były szef NATO chce żeby Ukraina była europejskim Izraelem

Były szef NATO wraz z szefem Kancelarii Prezydenta Ukrainy Andrijem Jermakiem opracowali dokument, który ma pozwolić Ukrainie liczyć na takie samo wsparcie ze strony USA, na jakiem może liczyć Izrael.

“Leopardy zostaną spalone jak faszystowskie Tygrysy”. Przewodniczący rosyjskiej Dumy odgraża się Niemcom Wiadomości
“Leopardy zostaną spalone jak faszystowskie Tygrysy”. Przewodniczący rosyjskiej Dumy odgraża się Niemcom

Przewodniczący rosyjskiej Dumy Wiaczesław Wołodin w mocnych słowach zaatakował Niemcy ws. dostarczenia Ukrainie czołgów Leopard. Zapowiedział, że czeka je taki sam los jak Tygrysy, które wykorzystywała armia niemiecka podczas II wojny światowej.

Marcinkiewicz skazany na pół roku ograniczenia wolności. „Ziobro jest mściwym człowiekiem” Wiadomości
Marcinkiewicz skazany na pół roku ograniczenia wolności. „Ziobro jest mściwym człowiekiem”

Zapadł wyrok skazujący Kazimierza Marcinkiewicza na pół roku ograniczenia wolności i wykonywanie prac społecznych. Co na to były premier?

Marsz
Godności
Emerytury
Stażowe