Tomasz P. Terlikowski: Wstrząsająca metafizyczna proza

Są książki, które zostają w pamięci na długo. Stawiają pytania, zmuszają do refleksji, choć niekoniecznie dają odpowiedzi. Taka jest powieść Viktora Fischla „Pieśń koguta”.
 Tomasz P. Terlikowski: Wstrząsająca metafizyczna proza
/ pixabay.com

Gdy się pisze o tej prozie w zasadzie nie wiadomo od czego zacząć. Już sam życiorys autora jest bowiem niesamowity. Fischl urodził się w czaskiej rodzinie żydowskiej, w młodości był działaczem syjonistycznym, ale też człowiekiem głęboko zaangażowanym w czeskie życie publiczne. Tuż przed II wojną światową obronił doktorat i wyjechał do Wielkiej Brytanii, gdzie zaczął pracę do emigracyjnego rządu Czechosłowacji i zaprzyjaźnił się z Janem Masarykiem. Do ojczyzny wrócił do 1947, ale po przewrocie komunistycznym i tajemniczej śmierci swojego przyjaciele Masaryka zdecydował się na emigrację do Izraela. Tam przyjął nazwisko Avigdor Dagan i wstąpił do służby dyplomatycznej Izraela (był nawet ambasadorem tego kraju w Polsce. Nigdy nie zaprzestał jednak pisania w języku czeskim, nigdy nie zapomniał swojej pierwszej Ojczyzny.

Pieśń koguta

„Pieśń koguta” nie jest jednak literaturą wspomnieniową, nie jest literaturą, którą określić można jako wspominki z ojczyzny. To opowieść o umieraniu, odchodzeniu, rozstawaniu się ze światem wiejskiego lekarza. On próbuje rozliczyć się ze swoim życiem, zadaje sobie pytania o to, kogo skrzywdził, a komu pomógł, wadzi się z miejscowym księdzem, a jednocześnie zadaje najgłębsze pytania o sens cierpienia (przedwczesnej śmierci jego żony), odpowiedzialność Boga, przemijanie i trwanie pamięci w życiu innych. Nie ma u niego prostego pocieszenia, ale jest głęboka mądrość, która pozwala mierzyć się z tym, co najtrudniejsze.

I są pytania, które na długo zostają w głowach. Gdy przyjaciel bohatera ksiądz gra z nim w szachy, to - na niewypowiedziane - pytanie o to, dlaczego lekarz został sam, dlaczego w strasznych okolicznościach umarła jego żona - odpowiada zaskakującym stwierdzeniem. „... kiedy indziej mówiłem sobie, że i ojciec może się mylić. Więc dlaczego tylko ojciec miałby zawsze odpuszczać? Dlaczego czasem syn nie miałby odpuścić ojcu?” - mówi. To, ocierające się niemal o herezje pytanie, zostaje w głowie. I zawiera w sobie jakąś zaskakującą, chrześcijańską z ducha mądrość. W innym miejscu pada pytanie o to, czy życie rzeczywiście musi mieć jakąś fabułę, czy rzeczywiście musimy ją mu nadawać? „Fabułę? - odpowiada alter ego bohatera, czyli właśnie kogut - Nie wystarczy ci piękna noc? Nie wystarczy ci, że rano znów wzejdzie słońce? Że znów będzie piękny dzień?”

Jeśli jest w tej książce jakaś nadzieja na nieśmiertelność, to niekoniecznie (choć i to nie jest wykluczona) na taką związaną z życiem wiecznym. Fischl - ustami starego lekarza mówi raczej o nieśmiertelności pokoleń, o dziedziczeniu. „Dopiero teraz zrozumiałem, że za dłońmi chłopów orzących pola, że pod palcami koniec wyszywających wzory na poduszkach, obrusach i krajkach były ręce ich ojców i matek, i dziadów oraz pradziadów, że to oni wszyscy opierali się o pług, że to one prowadziły igłę z nicią, że wszystko, co robimy, oni robią razem z nami, ci którzy byli tu przed nami, i ze gdy nas tu nie będzie, będziemy wszystko robić, wraz z tymi, którzy zostaną po nas, i z tym, którzy przyjdą po nich, i z ich wnukami i prawnukami ich wnuków” - pisał. Ogromna większość z nas nie żyje już w miejscu, gdzie żyli nas dziadowie. Ciągłość została zerwana, ale oni są w nas. Widzę swojego nieżyjącego już ojca w moich synach, i widzę mamę w córkach. Dziedzictwo zostaje. I zostają we mnie pytania zadane mi przez Viktora Fischla.


Oceń artykuł
Wczytuję ocenę...

 

POLECANE
Powstaje nowa partia. Takiego sojuszu nikt się nie spodziewał Wiadomości
Powstaje nowa partia. "Takiego sojuszu nikt się nie spodziewał"

Jak donosi "Wirtualna Polska", Porozumienie i AGROunia rejestrują nową partię i planują wystartować pod wspólnym szyldem w nadchodzących wyborach parlamentarnych.

Premier: Od kwietnia wszystkie piekarnie i cukiernie będą korzystać z obniżonych stawek za gaz Wiadomości
Premier: Od kwietnia wszystkie piekarnie i cukiernie będą korzystać z obniżonych stawek za gaz

– Wszystkie piekarnie i cukiernie od 1 kwietnia będą korzystać z obniżonych stawek za gaz – poinformował podczas czwartkowej konferencji prasowej premier Mateusz Morawiecki.

Erdogan skrytykował Scholza i Bidena. Zaskakujące słowa prezydenta Turcji Wiadomości
Erdogan skrytykował Scholza i Bidena. Zaskakujące słowa prezydenta Turcji

Recep Erdogan odniósł się do decyzji Stanów Zjednoczonych i Niemiec w sprawie przekazania czołgów dla walczącej Ukrainy.

Niesamowity powrót Lewandowskiego. Polak znowu to zrobił Wiadomości
Niesamowity powrót Lewandowskiego. Polak znowu to zrobił

Robert Lewandowski powrócił do La Liga. Polak pauzował z powodu sytuacji, do której doszło jeszcze w 2022 roku w trakcie spotkania Barcelony z Osasuną. Wówczas Polak po otrzymaniu czerwonej kartki wykonał gest w kierunku sędziego, który przez włodarzy ligi został oceniony jako nieodpowiedni.

Kłopoty Stanów Zjednoczonych? „Niewypłacalność USA miałaby globalne konsekwencje” Wiadomości
Kłopoty Stanów Zjednoczonych? „Niewypłacalność USA miałaby globalne konsekwencje”

„Niewypłacalność techniczna USA, czyli niezdolność rządu do obsługi jego długu, do której może dojść, jeśli Kongres nie podniesie limitu zadłużenia rządu, byłaby «katastroficzna» i groźna dla całego świata” – ostrzegła amerykańska minister finansów Janet Yellen. Eksperci uspokajają, że międzynarodowe konsekwencje byłyby ograniczone.

„Polski szowinizm. Przemilczana wina”. Burza w sieci. Szokująca propaganda w niemieckim wydawnictwie Wiadomości
„Polski szowinizm. Przemilczana wina”. Burza w sieci. Szokująca propaganda w niemieckim wydawnictwie

Patrycja Anna Tepper, analityk w Instytucie Zachodnim, zwróciła uwagę na publikację niemieckiego wydawnictwa, które ma być związane z AfD.

Tusk będzie wściekły na Hołownię? „Kochany Donaldzie, nic się nie zmieniło” Wiadomości
Tusk będzie wściekły na Hołownię? „Kochany Donaldzie, nic się nie zmieniło”

– To, co powiedziałem Donaldowi Tuskowi dwa tygodnie temu, gdy rozmawialiśmy, nadal pozostaje w mocy – powiedział w środę na antenie TVN24 lider Polski 2050 Szymon Hołownia. Tymczasem były premier już od kilku tygodni apeluje o decyzję w sprawie wspólnej listy opozycji.

Smutne wieści dla reprezentanta Polski. Fatalna diagnoza Wiadomości
Smutne wieści dla reprezentanta Polski. Fatalna diagnoza

23-letni reprezentant Polski Sebastian Szymański nie wystąpi w najbliższych kilku spotkaniach Feyenoordu Rotterdam. Polak w ostatnim meczu rozgrywanym u siebie musiał zejść w przerwie, ponieważ nabawił się urazu kolana.

Tragedia na Podlasiu. Nie żyje 3,5-letnie dziecko Wiadomości
Tragedia na Podlasiu. Nie żyje 3,5-letnie dziecko

W zderzeniu trzech samochodów w okolicach miejscowości Kolonia Boćki w województwie podlaskim zginęło 3,5-letnie dziecko, a trzy osoby zostały ranne.

Niemiecka armia wchłonie holenderską Wiadomości
Niemiecka armia wchłonie holenderską

Dowódcy armii holenderskiej i niemieckiej zdecydowali, że jednostki bojowe obu krajów zostaną połączone, informuje dziennik „NRC”. „To historyczny moment” – komentują oficerowie obu armii.

Marsz
Godności
Emerytury
Stażowe