Co musisz wiedzieć?

• Telewizja Republika ujawniła, ze obecny Minister Sprawiedliwości Adam Bodnar nie umieścił mieszkania w Warszawie w swoim oświadczeniu majątkowym
• W odpowiedzi Adam Bodnar opublikował dokument o podziale majątku ze swoją byłą żoną, z którego wynika, że mieszkanie należy do jego byłej żony i oskarżył TV Republika o "kłamstwo"
• Ekspert twierdzi, że opublikowany przez Bodnara dokument nie zamyka sprawy i Adam Bodnar powinien umieszczać mieszkanie w oświadczeniach majątkowych

Minister Bodnar w zamieszczonej na portalu X odpowiedzi zarzucił autorom przytoczonych wypowiedzi kłamstwo i wyraźnie stwierdził, że „nie jest właścicielem tego lokalu”, gdyż w dniu 6 sierpnia 2013 r. Sąd Rejonowy dla Warszawy – Mokotowa wydał postanowienie o podziale majątku wspólnego jego i jego byłej żony i „własność mieszkania w całości przyznana została jego byłej żonie”. Przywołał art. 35 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, które, jego zdaniem, pozbawia go uprawnień do dokonywania zmian w księdze wieczystej od momentu uprawomocnienia się w/w postanowienia.

Jak spółdzielcze prawo własności zmieniło się w prawo własności?

Sprawa nie wydaje się tak jednoznaczna jak twierdzi Pan Minister, a jego tłumaczenia daleko niewystarczające zwłaszcza mając na względzie, że legitymuje się on stopniem dr. hab. w dziedzinie nauk prawnych.
Przede wszystkim Pan minister raczył pomylić w swoim stanowisku prawo własności ze spółdzielczym własnościowym prawem do lokalu, jako ograniczonym prawem rzeczowym, a tylko to drugie prawo nabył wraz z byłą żoną, co wynika z odpisu księgi wieczystej. Zdarza się i ministrom czasami błądzić, ale idźmy dalej. W przywołanym postanowieniu o podział majątku wspólnego Sąd dokonał m.in. podziału majątku wspólnego Pana Ministra i jego byłej żony obejmującego owe spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu. Zastanawiające jest, że Sąd, działając przecież na wniosek stron, stwierdził , że prawo to nie ma urządzonej księgi wieczystej, tymczasem księga ta była prowadzona dla tego prawa już od momentu zakupu lokalu. Kto więc i w jakim celu wprowadził Sąd w błąd?

Sprawa jednak w sądzie nie miała szczęścia i Sąd dokonał podziału majątku wspólnego obejmującego m.in. spółdzielcze własnościowe prawo do tego lokalu w ten sposób, że „przyznał prawo własności jego żonie” (!). Tak, to nie przejęzyczenie, małżonkowie wchodząc na salę sądową mieli własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu, a wyszli z … własnością lokalu. Trudno powiedzieć, czy to szczęście, czy pech dla stron, ale na pewno orzeczenie jest prawomocne i nie wywołuje żadnych skutków prawnych i w takiej treści nie zostanie wpisane do księgi wieczystej, a jak nie zostanie wpisane do księgi wieczystej, to nie dochodzi do przeniesienia prawa do tego lokalu, gdyż wpis do księgi wieczystej w przypadku tego prawa ma charakter konstytutywny. Skutek –Pan Adam Bodnar wraz ze swoją byłą żoną pozostają nadal uprawnionymi z tego prawa, gdyż oboje pozostają wpisani w księdze wieczystej. 

Adam Bodnar powinien ujmować mieszkanie w oświadczeniach majątkowych

Czy więc jest jedynie winą żony, że Pan minister jest dalej uprawniony do tego lokalu i musi ująć go w swoim oświadczeniu majątkowym?. Niekoniecznie. Jako strona postępowania przed Sądem z pewnością otrzymał orzeczenie na piśmie lub wysłuchał orzeczenia Sądu. Jako prawnik musiał zauważyć błąd, ale jakby nawet przypadkowo nie zauważył, powinien oczekiwać wykreślenia go z księgi wieczystej na wniosek jego byłej żony, bowiem, jak wspomniano powyżej, dopiero z momentem jego wykreślenia z księgi wieczystej przestaje być współuprawnionym z tego prawa. Do tego momentu powinien uważać się nadal za uprawnionego z tego prawa i, jeśli wymagają tego przepisy – ujmować go w oświadczeniach majątkowych. Czy otrzymał orzeczenie z sądu wieczystoksięgowego oddalającego wniosek na skutek błędu Sądu, czy nie? Tego nie wiadomo, z pewnością stosowne dokumenty znajdują się w aktach księgi wieczystej, nie ma to jednak dla oceny postępowania Pana Bodnara, jak się wydaje istotnego znaczenia.

[Autorka - sędzia Kamila Borszowska-Moszowska, zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego wykładowca KSSiP i Akademii Nauk Stosowanych im. Angelusa Silesiusa]

Pytania od Redakcji (przesłane również na adres mailowy Ministra Adama Bodnara:

1. Dlaczego nie podał Pan sądowi przy postępowaniu podziałowym, że lokal ma urządzoną księgę wieczystą?
2. Czy była żona składała do księgi wieczystej wniosek o wpis całego prawa na siebie?
3. Czy i kiedy dostał Pan zawiadomienie z sądu o odmowie wpisu do KW byłej żony?
4. Czy wie Pan, że wpis własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego ma charakter konstytutywny, jeśli tak to na podstawie czego sadził Pan, że został wykreślony z księgi wieczystej?
5. Czy sędzia, która dokonała podziału jest teraz w jakiejkolwiek formie podległa Panu Ministrowi?
6. W jakim trybie własność spółdzielcza mieszkania zmieniła się we własność?